Kararın Künyesi
- Mahkeme: Danıştay 6. Daire Başkanlığı
- Esas No: 2019/15964
- Karar No: 2022/3219
- Karar Tarihi: 17.03.2022
- Temyiz Eden (Davalı): Büyükşehir Belediye Başkanlığı
- Diğer Davalı: İlçe Belediye Başkanlığı
- Davacılar: Mimar Odası ve Şubesi
Uyuşmazlık Konusu
Bursa ili, Nilüfer ilçesinde bir taşınmaz için 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin teklif, ilçe belediyesi tarafından bölgesel bazda planlama yapılması gerektiği gerekçesiyle reddedilmiş ve karar Büyükşehir Belediye Meclisi’ne gönderilmiştir. Büyükşehir Belediyesi ise, ilçe belediyesinin reddettiği 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğini değiştirerek onaylamıştır.
Mimarlar Odası ve ilgili şube, bu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal davası açmış, mahkeme yetki aşımı nedeniyle dava konusu işlemi iptal etmiştir. Büyükşehir Belediyesi ise bu kararı temyiz etmiştir.
Yargılama Süreci ve Kararın Gerekçesi
- İlk Derece Mahkemesi: Büyükşehir Belediyesinin parçacıl planlama yönteminin şehircilik ilkelerine aykırı olduğu ve yetkisini aşarak ilçe belediyesinin reddettiği plan değişikliğini değiştirme yetkisine sahip olmadığı gerekçesiyle iptal kararı vermiştir.
- Bölge İdare Mahkemesi: İlk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bularak istinaf başvurusunu reddetmiştir.
- Danıştay 6. Dairesi: Büyükşehir Belediyesi’nin ilçe belediyesinin reddettiği imar planı değişikliğini doğrudan değiştirme yetkisine sahip olmadığına hükmederek temyiz istemini reddetmiş ve kararı onamıştır.
Hukuki Değerlendirme
- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesine göre, ilçe belediyeleri 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarını hazırlama yetkisine sahiptir. Büyükşehir Belediyesi ise bu planları aynen veya değiştirerek onaylayabilir ancak reddedilen bir planı değiştirme yetkisine sahip değildir.
- 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre, alt ölçekli planlar üst ölçekli planlara uygun olmak zorundadır. Büyükşehir Belediyesi, ilçe belediyesinin reddettiği planı değiştirme yetkisine sahip olmadığından işlem yetki unsuru bakımından hukuka aykırıdır.
- Mimar Odası ve şubesinin dava açma ehliyeti bulunmaktadır. Danıştay içtihatlarına göre, imar mevzuatına aykırı uygulamalara karşı dava açma yetkisi meslek odalarına tanınmıştır.
Sonuç
Danıştay, Büyükşehir Belediyesinin yetki aşımı yaptığı gerekçesiyle temyiz talebini reddetmiş ve alt mahkeme kararını onamıştır.
Tavsiyeler ve İleriye Dönük Önlemler
- Büyükşehir Belediyeleri, ilçe belediyelerinin reddettiği planları doğrudan değiştirme yetkisine sahip değildir. Yetki aşımı olmaması için ilçe belediyesi ile koordinasyon sağlanarak üst ölçekli planlamalar yapılmalıdır.
- İmar planı değişiklikleri yapılırken, parçacıl planlama yerine bütüncül bir planlama yaklaşımı benimsenmelidir.
- İlgili meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarının şehircilik ilkelerine aykırı durumları yargıya taşıma hakkı bulunduğundan, belediyeler plan değişikliklerini hukuka uygun şekilde yürütmelidir.
- Kentsel dönüşüm süreçleri, bireysel parseller üzerinden değil, bölgesel bazda kamu yararını gözeterek planlanmalıdır.
Bu karar, imar planı değişikliklerinde yetki sınırlarının önemini vurgulayan emsal bir karar niteliğindedir.