Doğal afet sonucu zarar gören ve bedeli ödenmiş imalatlar için yükleniciye yeniden ödeme yapılabilir mi (Yüksek Fen Kurulu)

Görüş No : 2021/150

Görüş Tarihi : 15/09/2021

YÜKSEK FEN KURULU GÖRÜŞÜ

… tarafından Köylere Hizmet Götürme Birliği İhale Yönetmeliği’ne göre … tarihinde ihale edilerek, … tarihinde birim fiyat sözleşmeye bağlanan“…İnşaatı İşi”nde,sözleşme kapsamında bulunmayan ancak iş artışı kapsamında yapılmasına karar verilen menfez imalatlarının, aşırı yağışlar sonucu yol güzergâhında meydana gelen sel ve heyelanlar nedeniyle kullanılamayacak duruma gelmesinden dolayı yükleniciye bu imalatların yeniden yapılması ile ilgili ödeme yapılıp yapılamayacağı hususlarında tereddüte düşüldüğü belirtilerek Kurulumuz görüşü talep edilmektedir.

Konu, gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat çerçevesinde Kurulumuzca inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

Yüklenicinin konuya ilişkin görüş ve talebi;

İş kapsamında bulunmayan ve sonradan yapılmasına karar verilen menfezler ile ilgili olarak, idare tarafından iş artışına gidilmediği ve all risk sigortası kapsamına alınamadığı, bu nedenle mağduriyet yaşadığı, iş kapsamında bulunmayan ve sonradan iş artışı kapsamında yapılmasına karar verilen menfezlerin tamiri, tadilatı ve değişimi için gereken masrafın idare tarafından karşılanması gerektiği yönündedir.

İdaresinin görüş ve değerlendirmesi;

Söz konusu menfez imalatlarının yüklenici tarafından all risk sigortası kapsamına alınması gerekip gerekmediği, bahse konu menfezlerin temizlenmesi ve/veya yeniden yapılması konusunda yükleniciye ödeme yapılıp yapılamayacağı hususlarında tereddüte düşüldüğü belirtilmektedir.

Sözleşme kapsamında bulunmayan menfez imalatlarının iş artışı kapsamında yapılmasına karar verildiği, 23/03/2021 tarihinde düzenlenen tutanağa istinaden menfez imalatlarının yapımına başlanıldığı ve 14/07/2021 tarihine kadar 135 m menfez imalatının gerçekleştirildiği,

İş kapsamında imalatlar devam ederken 14/07/2021 tarihinde aşırı yağışlar sonucu yol güzergâhında sel ve heyelanlar meydana geldiği, afet sonrası bazı menfezlerin sediment dolayısıyla tıkandığı, bazılarının ise kullanılamayacak duruma geldiği,

İdare ve yüklenici arasında düzenlenen 23/03/2021 tarihli tutanak ile sözleşme kapsamında yer almayan menfezler ile ilgili iki iş kalemine ait yeni birim fiyatların tespitinin yapıldığı,

Görülmektedir.

İşe ait sözleşmenin:

“İşe Başlama ve Bitirme Tarihi ve Gecikme Halinde Alınacak Cezalar”başlıklı 10 uncu maddesinde;

“10.1. İşe Başlama ve Bitirme Tarihi: 26.10.2020 – 10.03.2022

10.1.1. Sözleşmenin imzalandığının idare tarafından yüklenicinin kendisine veya tebligat için gösterdiği adrese tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 5 (beş) gün içinde Yapım

İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır. Yüklenici taahhüdün tümünü işyeri teslim tarihinden itibaren 500 (Beşyüz) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır.

• • • ,

“İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması”başlıklı 31 inci maddesinde;

“31.1. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi ve Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümler dâhilinde; yüklenici, işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile yapılan işin biten kısımları için, özellik ve niteliklerine göre işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı ihale dokümanında belirtilen şekilde (all risk) sigorta yaptırmak zorundadır.

31.2. Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler uygulanır.”,

Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin,“İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması”başlıklı 9 uncu maddesinde;

“… Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü … malzeme, ihzarat, … ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.

. poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur.

.”,

Hükümleri yer almaktadır.

Bu tespit ve hükümler birlikte göz önünde bulundurulduğunda;

İşin yürütülmesi sırasında, yüklenicinin, sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği ve fakat bedelini idaresinden gerek aldığı, gerekse almadığı imalatların deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi sebeplerle kısmen veya tamamen ortadan kalkması durumunda, bu imalat bedelinin yükleniciye ödenip ödenemeyeceğinin, all-risk sigortasının hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, bu bağlamda yüklenicinin, all-risk sigorta poliçe bedelini ödeyen ve anılan sigorta sözleşmesi kapsamında sigorta yaptıran taraf sıfatına haiz olduğu, dolayısı ile sel ve heyelan sebebi ile sigorta kapsamında ödenecek bir tutarın ortaya çıkması durumunda, sigorta şirketi tarafından bu tutarın yükleniciye ödenmesi gerektiğinin değerlendirildiği, bu durumun yüklenici ile sigorta şirketi arasındaki bir husus olduğunun yanı sıra iş artışlarında All risk sigortası kapsamına alınması gerektiği,

Bahse konu yapım sözleşmesinin tarafları açısından esas ve bağlayıcı olanın ise, sözleşme konusu işin ve dolayısı ile bu işi oluşturan imalatların, işin yer tesliminden itibaren, yüklenici tarafından sözleşme ve eklerine uygun olarak gerçekleştirilmesi, iş artışları kapsamında yaptırılacak imalatlar dâhil, işin geçici kabulüne kadar muhafazası ve geçici kabultarihinden sonra iş sahibi idaresine işler vaziyette teslim edilmesini içerdiği,

Sonuç olarak; bahse konu işin yürütülmesi sırasında ortaya çıkan sel ve heyelanlar sonrası kısmen veya tamamen zarar gören imalatların, yüklenici tarafından tamir edilerek ve/veya yeniden imal edilerek geçici kabule hazır hale getirilmesinin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, zarar gören bu imalatlardan bedeli geçici hakedişler ile ödenenlere, yeniden ve hiçbir ad altında ödeme yapılamayacağı,

Görüşüne 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 112 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendine istinaden, 15/09/2021 tarihinde yapılan toplantıda katılanların oy birliği ile varılmıştır.