ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Üniversite Döner Sermaye İşletmesi’nin kesin mizan hesapları incelendiğinde, İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabı ile İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabı arasında bir uyumsuzluk tespit edilmiştir. Yapılan denetimlerde, 134 numaralı hesapta 2.146.230,14 TL borç bakiyesi bulunurken, 303 numaralı hesapta 1.866.993,75 TL alacak bakiyesi olduğu belirlenmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat gereğince her iki hesabın birbirine eşit olması gerektiği ilkesine aykırıdır.

Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 134 ve 303. maddeleri, bu hesapların işlevlerini ve kayıt altına alma süreçlerini net bir şekilde tanımlamaktadır. 134 numaralı hesap, vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı olan nakit alacakları izlerken, 303 numaralı hesap ise kısa vadeli mali borçları takip etmektedir. Bu nedenle, her iki hesap arasındaki dengenin sağlanması büyük önem taşımaktadır.

Kamu İdaresi, 2025 yılı Mart ayında bu hesapların mizanında gerekli düzeltmelerin yapılarak eşitliğin sağlandığını bildirmiştir. Böylece, 2025 yılı için 134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabı ile 303 İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabı toplamları birbirine eşit hale gelmiştir.

BULGU: İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabı ile İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabının Birbirine Denk Olmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Döner Sermaye İşletmesi 2024 yılı Kesin Mizan hesaplarının incelenmesinde; İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabı borç bakiyesi ile İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabının alacak bakiyesinin birbirine eşit olmadığı görülmüştür.

Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 134 İşletmeler Arası Malî Borçlardan Alacaklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 115 ‘inci maddesinde; işletmeler arası malî borçlardan alacaklar hesabının ilgili mevzuatına dayanılarak vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı olmak üzere nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların ve bu alacaklara karşılık nakden yapılan tahsilatlar ile işletme aleyhine silinen tutarların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in 303 İşletmeler Arası Malî Borçlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 261’inci maddesinde ise; bu hesabın, aynı idareye bağlı olarak faaliyet gösteren işletmelerin mevzuatları gereği birbirlerine olan kısa vadeli malî borçlar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki işletmeler arası malî borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre 134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabının borç bakiyesi ile 303 İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabının alacak bakiyesinin birbirine eşit olması gerekmektedir.

Denetimlerde, Döner Sermaye İşletmesi 2024 yılı kesin mizanında 134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabı bakiyesi 2.146.230,14 TL ve 303 İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabı bakiyesinin 1.866.993,75 TL olduğu ve iki hesap arasında eşitliğin sağlanamadığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresinin cevabında, 134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabı ile 303 İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabının 2025 yılı mart ayı mizanında düzeltilerek hesap denkliğinin sağlandığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, 2025 yılı için 134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar Hesabının borç bakiyesi ile 303 İşletmeler Arası Mali Borçlar Hesabının alacak bakiyesi toplamı birbirine eşit hale gelmiştir.