Öğretim Üyelerine Bireysel Verimlilik Katsayıları Belirlenerek Teşvik Ek Ödemesi Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Öğretim Üyelerine Bireysel Verimlilik Katsayıları Belirlenerek Teşvik Ek Ödemesi Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünce, öğretim görevlilerinin her biri için belirlenen kalite-verimlilik katsayısının (KVK), bireysel net katkı puanlarının (BNK) hesaplanmasında kullanılan A ve B puanlarına çarpan olarak eklendiği ve bu şekilde teşvik ek ödemesi hesaplandığı tespit edilmiştir.

Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde;

k) Kalite-verimlilik esasları ve katsayıları: Birim veya alt birimlerin verimlilik ve kalite artırıcı faaliyetleri için Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esaslar ile katsayıları,

Şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmelik’in “Alt Düzenlemeler” başlıklı 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; kalite-verimlilik esas ve katsayılarının Yükseköğretim Kurulu tarafından düzenleneceği, bu belirleme yapılırken kurumsal hedeflerin belirlenme ve denetim şeklinin, kullanılacak kalite- verimlilik belirteçlerinin, kabul edilecek kurum kalite-verimlilik denetim metotları ve periyotları ile kurum kalite verimlilik puan ve katsayısı dikkate alınarak kurum için genel değerlendirme notu olan birim veya alt birimlerin verimlilik ve kalite artırıcı faaliyetleri için kalite verimlilik katsayısı tanımlanacağı belirtilmiştir.

Yönetmelik’in “Kalite ve verimlilik esasları ve katsayılarına ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 3’üncü maddesinde ise; Yükseköğretim Kurulu tarafından kalite-verimlilik esas ve katsayıları ile ilgili düzenleme yapılıncaya kadar, kalite-verimlilik katsayısının kullanılmasına yönelik esaslar ile katsayıların, bu Yönetmelik’teki esaslara uygun olarak yönetim kurulları tarafından belirlenebileceği ifade edilmiştir.

Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5’inci maddesinde;

(2) (A) Kurumsal katkı puanı; ilgili döner sermaye birim veya alt birim ortalamasının, kadro/görev unvan katsayısı ve aktif çalışılan gün katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan puanı ifade eder. Bu puanın hesaplanmasında aşağıdaki formül uygulanır.

= Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması x kadro/görev unvan katsayısı x aktif çalışılan gün katsayısı.

(3) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır.(…)

= “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

(4) (C) Eğitim-öğretim faaliyeti puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan eğitim- öğretim faaliyetleri için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”nde yer alan puanlar toplamıdır. Eğitim-öğretim faaliyetleri, kalite verimlilik unsurları dikkate alınarak puanlanır. Bu puanın hesaplanmasında kullanılacak cetvelde, genel ve bireysel memnuniyet anketleri, ulusal ve uluslararası eğitim değerlendirme ölçütleri, kurumun belirleyeceği usule uygun olarak ders notlarının basılı veya elektronik ortamda bulundurulması, örnek sınav sorularının ve cevaplarının elektronik ortamda yayınlanması gibi kalite unsurlarına yer verilir. Bu puan aşağıdaki şekilde belirlenir.

= “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

(5) (D) Bilimsel faaliyet puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan bilimsel faaliyetleri için, Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Bilimsel Faaliyetler Cetveli”nde yer alan puanlar toplamıdır.

Bu puanın hesaplanması; öğretim elemanlarının bir önceki yıl içerisinde gerçekleştirdiği bilimsel faaliyetler puanı toplamının aylara eşit dağıtılması suretiyle aşağıdaki şekilde belirlenir.

= (“Bilimsel Faaliyetler Cetveli” ne göre alınan toplam puan)/12.

(6) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) (E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak hazırlanan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan Ek-2 Ek Görev Cetveli ve Ek-3 Risk Cetvelinde tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puandır. (E) puanı; (A) puanının her bir görev için % 30’unu, toplamda ise % 50’sini geçemez. (E) puanı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

= Birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer.”

Şeklinde tanımlanmıştır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de görüleceği üzere; bireysel net katkı puanlarının hesaplanmasında kullanılan puanların her birinin hangi formüle göre hesaplanacağı Yönetmelik kapsamında belirlenmiş olup bunlardan yalnızca Eğitim-Öğretim Faaliyeti Puanı olan C Puanının kalite-verimlilik unsurları dikkate alınarak hesaplanacağı belirtilmiştir. Buna göre Yönetmelik’teki esaslara uygun olarak üniversite yönetim kurulları uyarınca belirlenecek kalite-verimlilik katsayılarının C Puanlarını etkileyebilecek bir katsayı olması beklenmektedir.

Yine Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5’inci maddesinin sekizinci fıkrasında;

“(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;

a) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,

b) Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,

Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,

ç) (Değişik:RG-15/9/2022-31954)(2) Teşvik ek ödemesi=Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,

formülleri kullanılarak hesaplama yapılır.”

Denilmektedir.

Yine Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde;

j) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kalibrasyon katsayısı (KK): Birim veya alt birim ortalamasından kadro/görev unvan katsayısına göre alınan (A) puanına, bireysel üretilen puanların (B1,B2,B3,C) katkı oranını belirlemek üzere (B1,B2,B3 için KK1 olarak, C için KK2 olarak) (0,2) ila (0,9) arasında yönetim kurulu tarafından belirlenecek katsayıyı,

Şeklinde tanımlanmıştır.

Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde görev yapan personele döner sermaye kapsamında yapılabilecek teşvik ek ödemelerinin hesaplanmasında kullanılan bireysel net katkı puanı, öğretim görevlileri için A, B, C, D ve E puanlarından, diğer personel için A ve E puanlarından oluşmaktadır. Bu kapsamda bireysel net katkı puanlarında katsayı olarak kullanılabilecek tek çarpan Yönetmelik gereği kalibrasyon katsayısı olup Yönetmelik’teki oranları nispetinde B ve C puanlarını etkileyebilmektedir. Yukarıdaki bireysel net katkı puanının formülünden de görüleceği üzere kalite-verimlilik katsayısı herhangi bir puana etki eden bir katsayı olarak öngörülmemiştir

Buna göre; üniversite yönetim kurullarınca belirlenebilecek olan kalite-verimlilik esasları ve katsayılarının Yönetmelik’teki esaslara uygun olarak birim ve/veya alt birim bazında ve bireysel net katkı puanlarının hesaplama formülünde yer alan C Puanının hesaplanmasını etkileyebilecek bir katsayı olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezine Ait Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“Kalite Verimlilik Katsayısı (KVK) = (Öğretim üyesi veya araştırma görevlisi toplam bireysel performans tutarı x öğretim üyesi veya araştırma görevlisinin çalıştığı alt birime karşılık gelen KATSAYI) / (Öğretim üyesi veya Araştırma Görevlisi/Öğretim Görevlisi Baraj Tutarı.”

Formülü ile belirlenmiştir.

Usul ve Esaslar’ın “Dağıtım Esasları” başlıklı 6’ncı maddesinde bireysel net katkı puanının (BNK);

“Yapılacak ek ödemede;

Birim/Alt birim ‘de görev yapan personele;

a-Gelir getiren öğretim üye ve görevlileri

BNK= A x KVK + [(B1+B2+B3) x KK1x KVK + (C x KK2)] + D + E,

b-Araştırma görevlileri

BNK= A x KVK + D + E,

c-Diğer personel

BNK= A + E,”

Şeklinde hesaplanacağı belirtilmiştir.

Yapılan incelemede; Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünce her ay dağıtımı yapılacak döner sermaye ek ödemeleri için aşağıda örnek olarak gösterilen Ağustos ayına ilişkin tabloda olduğu gibi, gelir hedefleri belirlendiği, belirlenen hedeflerin üzerindeki işlemler için değişen KVK’lar belirlendiği, oluşan KVK’ların ise her bir öğretim üyesi için Usul ve Esaslar’da belirtildiği üzere A ve B Puanının hesaplanmasında çarpan olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Ancak Yönetmelik gereği bireysel net katkı puanlarının hesaplanmasında kullanılacak formül belirli olup, A ve B puanlarının ayrıca KVK ile çarpılmasına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Tablo 2: Öğretim Üyesi Bazlı Gelir Hedefi Tutarları ve Kalibrasyon Katsayıları

Yönetim kurullarınca uygun görülmesi halinde öğretim elemanlarına gelir getirici katkılarına göre yapılacak ek ödemelerde; yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya kârına katkılarına göre ek ödeme yapılabilir” denildiğinden, Usul ve Esaslar’da bölüm bazında barajlar ve kalite-verimlilik katsayıları belirlendiği ve belirlenen katsayıların (A) ve (B) puanları ile çarpıldığı, belirtilmişse de Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5’inci maddesinde döner sermaye ek ödemesi hesaplamasında kullanılacak her bir puan ve bu puanların hesaplanmasına ilişkin formüller açıkça belirlenmiştir. Söz konusu maddenin dördüncü fıkrasında; eğitim öğretim faaliyetleri, kalite verimlilik unsurları dikkate alınarak puanlanır denildiğinden, yönetim kurullarınca Yönetmelik’teki hükümlere uygun olarak belirlenecek kalite-verimlilik katsayıları yalnızca (C) Eğitim-öğretim faaliyet puanının hesaplanmasında kullanılabilecektir. (C) Eğitim-öğretim faaliyet puanının dışında (A) veya (B) puanlarının hesaplanmasında kalite-verimlilik katsayılarının kullanılmasına izin veren herhangi bir Yönetmelik hükmü bulunmadığından kalite-verimlilik katsayılarının (A) ve (B) puanlarının hesaplanmasına ilişkin formülde çarpan olarak kullanılması mümkün görülmemektedir.

Her ne kadar Müdürlükçe her ay dağıtılabilecek tutar mevzuata uygun olarak belirlense de, Yönetmelik’te açıkça belirtilmediği halde, (A) ve (B) puanlarının idarece belirlenen KVK’lar ile çarpılması, alınacak teşvik ek ödemesinin, öğretim üyeleri için artması veya azalmasına, 39 idari personel için ise kesin olarak azalmasına neden olmaktadır.