|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 22AG034 numaralı TÜBİTAK projesi kapsamında yurtdışı alımları için açılan 63.000 Avro tutarındaki akreditif karşılığı kredi, muhasebe kayıtlarında hatalı bir şekilde 164 Akreditifler Hesabı yerine 166 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabına kaydedilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 107. maddesi, akreditiflerin izlenmesi için 164 Akreditifler Hesabı’nın kullanılmasını öngörmektedir. Bu hesap, yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için açılan akreditiflerin kaydını tutmak amacıyla belirlenmiştir.
Yönetmelikteki 111. madde, proje özel hesabından verilen avanslar ve açılan akreditiflerin izlenmesi için 166 Proje Özel Hesabının kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 104. madde, dış finansman kaynaklarından aktarılan tutarların ve bunlardan yapılan giderlerin izlenmesi için proje özel hesabının önemini vurgulamaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen hesap kodları da, TÜBİTAK kaynaklı proje akreditifleri için 164 Akreditifler Hesabı altında düzenlenmiştir. Bu bağlamda, yurtdışından yapılacak alımlarda akreditif karşılığı kredi tutarlarının 164 Akreditifler Hesabı’na kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kamu İdaresi, bu tespitlere katıldığını ifade etmiş ve gelecekteki işlemlerde bu hususa dikkat edileceğini bildirmiştir. Bilimsel araştırma projeleri için yurtdışından temin edilecek cihazlar için de aynı hesap yapısının izlenmesi gerektiği düşünülmektedir. |
BULGU: Akreditif Karşılığı Açtırılan Kredinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
22AG034 no.lu TÜBİTAK projesinin yurtdışı alımı için 63.000 Avro (2.219.838,42 TL) akreditif karşılığı açtırılan kredi tutarının; muhasebe kayıtlarında 164 Akreditifler Hesabı yerine, 166 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 107’nci maddesinde Akreditifler hesabının niteliği düzenlenmiştir. Buna göre 164 Akreditifler Hesabı, yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın işleyişi başlıklı 108’inci maddesinde;
“(1) Akreditifler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için bankalar nezdinde akreditif karşılığı açtırılan krediler bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutar ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden yapılan mahsuplar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir.
Mezkûr Yönetmeliğin 166 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabını düzenleyen 111’inci maddesinde “…Kamu idarelerince proje özel hesabından verilen avanslar ve açılan akreditifler ile bunlardan yapılan mahsuplar ve nakden iade alınan tutarların muhasebe birimince izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Anılan Yönetmeliğin 104 Proje özel hesabı başlıklı 23’üncü maddesinde; “Proje özel hesabı; dış finansman kaynağından, kamu idareleri adına dış proje kredisi olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen diğer bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan tutarlar, bu tutarlardan yapılan giderler, verilen avanslar, açtırılan akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap bakiyesinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının Devlet Borçları Muhasebe Birimi veya genel bütçe kapsamı dışındaki kullanıcı kamu idareleri muhasebe birimlerince izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürülüğü tarafından üniversitelerde muhasebe kayıtlarında kullanılacak hesap kodlarının, ekonomik kodların, ana hesapların, hesap grubu ve yardımcı hesapların belirlendiği Üniversiteler Ortak Detaylı Hesap Planı’nda da TÜBİTAK kaynaklı proje akreditifleri için -Yönetmelik hükümlerine paralel şekilde- 164 Akreditifler Hesabı altında 10.01 kodu açılmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde yurtdışından yapılacak satın almalar için açtırılacak akreditifler için 164 Akreditif Hesabının kullanılması, proje özel hesabından açılacak akreditifler için 166 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabının kullanılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış olup, bundan sonra, yurt dışı alımlarında açılacak akreditif karşılığı kredi tutarları için 164 Akreditifler Hesabının kullanılmasına dikkat edileceği bilgisi verilmiştir.
Bu kapsamda bilimsel araştırma projeleri için yurtdışından alınacak cihazlar için açılacak akreditiflerde 164 Akreditifler Hesabının kullanılması gerektiği düşünülmektedir.