|
ÖZET: İdari nedenlerle iş artışları yapılması, teknik zorunluluk olmaksızın gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Sinop Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Binası’nın yapımında proje değişiklikleri yapılmış ve bazı iş kalemlerinde imalat azalışları ile artışları gözlemlenmiştir. Ancak, bu değişikliklerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olmadığı belirlenmiştir. Genel Şartname’nin 12/4 maddesi, yalnızca işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu durumlarda değişiklik yapılabileceğini ifade etmektedir.
Yapılan değişiklikler arasında, mantolama malzemesinin iklim koşullarına uygun olmadığı gerekçesiyle değiştirilmesi ve alçı panel imalatının azaltılarak karolam asma tavan yapılması gibi uygulamalar bulunmaktadır. Ancak bu gerekçelerin, işin tamamlanmasının imkansız olduğu durumlarla örtüşmediği ve öngörülemeyen işlerden sayılmayacağı anlaşılmaktadır. Örneğin, Sinop’un iklim koşulları ihale öncesinde biliniyordu ve bu durumun projelendirme aşamasında dikkate alınması gerekirdi. Sonuç olarak, idare tarafından yapılan iş değişikliklerinin, 2024-2025 eğitim öğretim yılına yetiştirilmesi amacıyla gerçekleştirildiği ve bu durumun, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen “fiilen imkansızlık” şartını sağlamadığı görülmektedir. İhale öncesinde bu tür ihtiyaçların net bir şekilde belirlenmesi ve projelerin buna göre hazırlanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Teknik Zorunluluk Olmadığı Halde İdari Nedenlerle İş Artışı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Sinop Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Binası Yapım İşinde, proje değişiklikleri yapılarak, mukayeseli keşif yapmak suretiyle bazı iş kalemlerinde imalat azalışları, bazı iş kalemlerinde imalat artışlarına ilişkin gerekçe raporlarının incelenmesi sonucunda bazı iş kalemlerinde yapılan değişikliklerin Yapım İşleri Genel Şartnamesine uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12/4 maddesinde aynen ;
“ İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.(Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./22. md., yürürlük: 18.08.2019) Uygulama projelerinde değişiklik yapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden de istenebilir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.”
hükmü yer almıştır.
Genel Şartname hükmüne göre, “proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde” idare proje ve teknik belgelerde değişiklik yapabilir. Bunun dışında bu belgelerde değişiklik yapılarak iş artış ve eksilişlerine gidilmesi doğru değildir.
Bahsedilen işe ilişkin iş artış ve azalışlarına ilişkin gerekçe raporunda ise;
a-Mantolama malzemesi olarak belirlenen taş yünü imalatının Sinop ilinin iklim koşullarına uygun olmadığı gerekçesi ile azaltılarak yerine eps yapılması,
b-Binanın üst yönetim tarafından eğitim öğretim dönemine yetiştirilmesi istendiğinden, alçı panel imalatının azaltılarak yerine karolam asma tavan yapılması,
c- Binanın yeni eğitim öğretim dönemine yetişmesi amacı ile belediyece yapılması öngörülen asfalt imalatından vaz geçilerek yerine baskı beton yapılması,
d- Üst idare tarafından binadaki mahallerin değiştirilmesi ve ilave laboratuvarlarıın yapılmasının istenmesi nedeniyle mekanik işlerde değişiklik yapılması,
gibi gerekçelere yer verildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen gerekçeler Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12’inci maddesinde sözü edilen “değişiklik yapılmadan işin bitirilmesinin fiilen imkansız olması” koşulu ile örtüşmemektedir. Ayrıca bu tür gerekçelerin öngörülemeyen işlerden olduğunu söylemek te mümkün değildir. Örneğin Sinop ilinin iklim koşulları ihale öncesinde de bilinmektedir. İhaleye hazırlık aşamasında bu hususun dikkate alınması, buna göre işin projelendirilmesi gerekmektedir. Asma tavan imalatlarında yapılan değişikliğin süre açısından idareye kazandıracağı zamanın da önceden hesaplanabilir olduğu muhakkaktır. Asfalt yerine beton imalatına dönülmesi uygulaması ile fakülte ve öğrenci sayısı bir veri iken, ilave laboratuvar yapılması ihale öncesinde gerekli çalışmaların titizlikle yapılmadığı kanaatini oluşturmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; yapım işlerinin birkaç yıl sürmesi nedeniyle oluşan yeni koşullar sonucunda iş artışının yapıldığı, bundan sonra yapılacak ihalelerde ve iş artışlarında bulgu konusu hususların dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Buna göre, Sinop Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Binası Yapım İşinde bahsedilen gerekçelerle yapılan iş değişikliklerinin daha çok işin bitiş tarihinden önce 2024-2025 eğitim öğretim yılı açılışına yetiştirilmesi amacıyla yapıldığı, dolayısıyla anılan Şartnamede belirtilen işin tamamlanmasının fiilen imkansız olması şartını sağlamadığı anlaşılmaktadır. Bu tür ihtiyaçların ve ihtimallerin ihale öncesinde yapılan çalışmalarda net olarak hesaplanarak buna göre proje ve teknik belgelerin hazırlanması, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12’inci maddesine uygun olmayan değişikliklerden kaçınılması gerektiği değerlendirilmektedir.