|
ÖZET: Üniversitenin mal ve hizmet alımlarında, doğrudan temin ve pazarlık usulüyle gerçekleştirilen harcamaların, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aştığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, idarelerin belirli parasal limitler dâhilinde alım yapmalarına olanak tanırken, bu limitlerin aşılması durumunda Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, 2023 yılı Sayıştay Raporu’na rağmen 2024 yılında bu limitlerin takip edilmediği ve doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen alımlarda %10’luk sınırın aşıldığı ortaya çıkmıştır.
Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22’nci maddeleri, belirli tutarların altında kalan alımların doğrudan teminle yapılabileceğini ifade etmektedir. Ancak, bu alımların toplamının, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan incelemeler, üniversitenin bu kurallara uymadığını ve gerekli önlemleri almadığını göstermektedir. Kamu idaresinin sunduğu gerekçeler, bu durumun meşrulaştırılmasına yeterli olmamaktadır. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen limitler ve usuller çerçevesinde harcamaların yapılması esastır. Bu bağlamda, %10’luk sınırın aşılması durumunda uygun görüş alınması gerektiği unutulmamalıdır. Kamu idarelerinin, bu tür harcamaları titizlikle takip etmesi ve yasal çerçevede hareket etmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin mal ve hizmet alımlarına ilişkin doğrudan temin ve pazarlık usulü kapsamında yapılan harcamaların yıllık toplamının, bu amaçla bütçeye konulan ödeneklerin %10’unu aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile ihale yaparak temin edebileceği; aynı Kanun’un 22’nci maddesinin d fıkrasında ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Yine aynı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı hüküm 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (I) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında tekrarlanmış olup, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği ifade edilmiştir.
Tebliğ’in 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konulan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı belirtilmiş olup dördüncü fıkrasında ise bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından %10 oranının aşılıp aşılmadığı takip edilerek ödenek aktarılırken veya harcama yapılırken bu durumun göz önünde bulundurulacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinde, ödenek hangi amaçla bütçeye konulmuş ise o amaç için konulmuş ödeneğin toplam tutarının %10’unun Kurulun uygun görüşü olmadan aşılamayacağı anlaşılmaktadır. Bu oranın aşılıp aşılmadığının bütçe sahibi kamu idareleri tarafından takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelere göre, Üniversite tarafından 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer almasına rağmen 2024 yılında da 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların limiti aşıp aşmadığı takip edilmemiş, doğrudan temin ve pazarlık usulünün kullanıldığı mal ve hizmet alımlarında mevzuatta belirtilen %10’luk limit Kamu İhale Kuruluna başvuru yapılmaksızın aşılmıştır.
Kamu İdaresince verilen cevapta doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal alımlarının gerekçeleri belirtilmiş, depolama imkanı bulunmaması nedeniyle sıklıkla düşük tutarlı alımların doğrudan temin yöntemi kullanılarak yapıldığı açıklanmıştır. Ne var ki söz konusu açıklama bulgu konusu hususu karşılar nitelikte değildir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların Kanun’da belirtilen temel ilkelere ve usullere uygun bir şekilde yapılması amaçlanmış olup, bu yöntemlerle yapılacak alımlarda %10’luk sınıra uyulması ya da sınırın aşılması durumunda uygun görüş alınması gerekmektedir.