İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’den Yapılan Hizmet Alımlarının Şirket Tarafından Üçüncü Kişilerden Sağlanarak Üniversiteye Fatura Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’den Yapılan Hizmet Alımlarının Şirket Tarafından Üçüncü Kişilerden Sağlanarak Üniversiteye Fatura Edilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversitenin geliştirdiği ve marka olarak tescil ettirdiği Üniversite Bilgi Yönetim Sistemi için Üniversite Yönetim Kurulundan alınan bir karar ile eş yetkili olarak yetkilendirilen ve Üniversitenin %100 sermayesi ile kurulan İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) AŞ’den; 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi birinci fıkrası (b) bendi kapsamında “Yazılım ve Teknoloji Geliştirme Hizmet Alımı” yapıldığı, ancak adı geçen Şirketin bu hizmeti sağlayacak personelinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

08.05.2024 tarihli ve 2024/17 toplantı No.lu Üniversite Yönetim Kurulu kararı ile Üniversitenin geliştirdiği ve marka olarak tescil ettirdiği Üniversite Bilgi Yönetim Sisteminin yanı sıra Bulut Bilişim Projesi, Yükseköğretim Mekanları Yatırım Karar Destek Sistemi Projesi, Ulusal Açık Ders Malzemeleri Üretimi ve Paylaşımı projeleri ile bundan sonra geliştirilecek ve yürütülecek projelerin, geliştirme, bakım, yükleniciliğini yapmak, ticarileştirme faaliyetlerini yapmak, satış vb. işlemler için Üniversitenin çıkarmış olduğu Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Yönergesi’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (k) bentlerindeki fikri ürün ve ticarileştirme tanımları esas alınarak, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ eş yetkili olarak yetkilendirilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Teknoloji Transfer Ofisi” başlıklı Ek Madde 32’sinde yükseköğretim kurumlarının Teknoloji Transfer Ofislerini; Ar-Ge ve yenilikçilikle ilgili olarak kamu ve özel sektör ile iş birliği yapmak, üretilen bilgi ve yapılan buluşları fikri mülkiyet kapsamında koruma altına almak ve uygulamaya aktarmak üzere kurabilecekleri hüküm altına alınmıştır. Ayrıca ofiste 4857 sayılı Kanun’a tabi olarak işçi statüsünde personel istihdam edileceği ve yabancı uyruklu personel çalıştırılabileceği, ofis faaliyetlerinde hizmetine ihtiyaç duyulan öğretim elemanlarının yükseköğretim kurumlarının izni ile sürekli veya yarı zamanlı olarak çalıştırılabileceği, ofisler ile bunların yürüttükleri faaliyetler hakkında 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağı, ofisin teşkili, görevleri, yönetimi, yükseköğretim kurumuyla ilişkisi ile çalışma usul ve esasları ve tasfiyesine ilişkin hususların Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

2547 sayılı Kanun’un Ek Madde 32’sine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nin;

-“Teknoloji Transfer Ofisinin teşkili” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında; öğretim elemanları tarafından yükseköğretim kurumlarında üretilen bilgi ve yapılan buluşları ticarileştirmek amacıyla yükseköğretim kurumu yerleşkelerinde veya yükseköğretim kurumunun ortağı olduğu Teknoloji Geliştirme Bölgeleri içerisinde TTO kurulacağı, dördüncü fıkrasında; TTO çalışanlarının işçi, yabancı uyruklu personel veya ofis faaliyetlerinde hizmetine ihtiyaç duyulan, sürekli veya yarı zamanlı görevlendirilen öğretim elemanlarından oluşacağı,

-“Teknoloji Transfer Ofisinin yönetimi ve yükseköğretim kurumuyla ilişkisi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; TTO yönetim kurulunun, rektör veya araştırmadan sorumlu rektör yardımcısı ve üniversite senatosunun seçeceği TTO faaliyetleri ile ilişkili deneyimi olan en az altı öğretim üyesinden oluşacağı, ikinci fıkrasında; TTO yönetim kurulu başkanının, rektör veya araştırmadan sorumlu rektör yardımcısı olacağı, üçüncü fıkrasında TTO yönetim kurulunun, TTO tam zamanlı çalışanlarından birini TTO müdürü/yöneticisi olarak atayacağı,

hükümleri bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince TTO şirketleri üniversiteler tarafından belirli koşulların yerine getirilmesi ile öğretim elemanları tarafından yükseköğretim kurumlarında üretilen bilgi ve yapılan buluşları ticarileştirmek amacıyla kurulmaktadır.

Oysa denetlenen Üniversitede 23 Mart 2024 tarihinde Türkiye Ticaret Sicilinde tescil olunduğu ilan edilen TTO; henüz personel anlamında yapılandırmasını tamamlamayan, bir genel müdür ve Üniversiteden görevlendirilen bir kişi dışında personeli bulunmayan ve dolayısıyla Üniversite tarafından eş yetkilendirme yetkisi verilse de projelerle ilgili işleri yapamayacak durumda olan bir şirkettir. Ayrıca gerek 2547 sayılı Kanun’un Ek madde 32’si gerekse bu maddeye dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe girmiş olan Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nin TTO’ların görevleriyle ilgili 6’ncı maddesi hükümleri bir arada değerlendirildiğinde; üniversite içerisinde üretilen bilgi ve buluşları fikri mülkiyet kapsamında koruma altına almak ve uygulamaya aktarmak, üniversite içi şirketleşme ve girişimcilik hizmetleri vermek ve bu kapsamda destek olmak TTO’ların görevleri arasındayken bulgu konusu işlerde gerekli ve yeterli alt yapı ve personel olmadan Üniversitenin sağladığı yazılım alt yapısı ve mali kaynaklar kullanılarak yazılım işlerinin üçüncü kişilere yaptırılması görevi mevzuatta sayılmamıştır.

Sözleşme tutarı KDV hariç 7.000.000,00 TL, sözleşme tarihi 03.06.2024, işe başlama ve bitirme tarihleri 03.06.2024-31.12.2024 (7 ay), işin tamamlanma tarihi 20.12.2024 olan “Yazılım ve Teknoloji Geliştirme Hizmet Alımı” işinin tamamı, TTO AŞ’ye “Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması” gerekçe gösterilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yaptırılmakla birlikte; TTO AŞ’den yapılan hizmet alımında anılan Şirketin işi özel bir şirketten satın alarak gerçekleştirdiği, esasen Şirkette alım konusu işi yerine getirebilecek nitelik ve sayıda personel bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İdaresi cevabında; Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 12’inci maddesinin birinci fıkrasında sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili bilimsel, teknik, fikri veya sanatsal ve benzeri sebeplerle ve özel hakların korunması amacıyla 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında alım yapılması hükmünden hareketle, Üniversitenin geliştirdiği ve marka olarak tescil ettirdiği Üniversite Bilgi Yönetim Sisteminin ticarileştirilmesinde %100 Üniversite sermayesi ile kurulan TTO AŞ’ye yetki verilmesinin ihtiyacın başka bir yerden karşılanmasını mümkün kılmadığı, 2024 yılı sonuna kadar diğer kamu idarelerine kullanım yetkisi verilen Bilgi Yönetim Sisteminin sürdürülebilirliğin devam etmesi zaruriyetinin bulunduğu, tüm bu nedenlerden dolayı yazılım destek hizmetinin adı geçen şirketten temin edildiği ifade edilmiştir.

Üniversitenin sahip olduğu yazılımları kullanma hakkının Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile yine Üniversite tarafından 2024 yılı başlarında kurulan TTO AŞ’ye verilerek anılan Şirkete sadece gerçek ya da tüzel kişinin alım konusuyla ilgili özel bir hakka sahip olması statüsü sağlanmasının, denetim yılına esas işlerde gerekli personele sahip olmayan bu şirket tarafından hizmetin dışarıdan satın alma yoluyla gerçekleştirmesi ve denetlenen Üniversiteye teslim edilmesi, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun dayanak alınarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği hükümleriyle sağlanmak istenen amacı karşılamamaktadır.

Sonuç olarak; Üniversitenin yazılım ve teknoloji geliştirme hizmet alım işinin, özel bir hakka sahip olduğu gerekçesiyle temin edildiği İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’nin bu alımları dışarıdan temin ederek Üniversiteye faturalandırmasının yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin amacıyla bağdaşmadığı değerlendirilmektedir.