|
ÖZET: Döner Sermaye İşletmesi Birimine Ait Giderlerin Özel Bütçeden Karşılanması 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin döner sermaye işletmeleri ile ilgili önemli bulgular sunmaktadır. Rapor, Dicle Üniversitesi Hastanesi’nin 2018 yılından itibaren toplam 203.529.151,56 TL tutarındaki elektrik giderinin üniversite bütçesinden karşılandığını ortaya koymuştur. Bu tutarın 67.308.663,00 TL’sinin 2024 yılına ait olduğu belirtilmiştir. Kamu İdaresi, hastane için süzme sayaç takıldığını ve 2018 yılına ait elektrik bedelinin bir kısmının tahsil edildiğini ifade etmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye işletmelerinin giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, belirli istisnalar kapsamında, özel bütçeden karşılanması mümkün olabilmektedir. Bu durum, yalnızca mevzuat çerçevesinde geçerli olup, genel kural olarak döner sermaye faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin, ilgili kurumların mal ve hizmet alımları ile diğer ihtiyaçları için kullanılması gerektiği ifade edilmektedir. Sonuç olarak, üniversitelerin döner sermaye işletmelerine ait giderlerin özel bütçeden karşılanmaması gerektiği, denetim raporlarıyla net bir şekilde ortaya konmuştur. Bu durum, yükseköğretim kurumlarının mali yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Birimine Ait Giderlerin Özel Bütçeden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite Döner Sermaye İşletmesi dahilinde faaliyet gösteren birime ait elektrik giderlerinin özel bütçeden karşılandığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin;
(a) fıkrasında; yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, kurulacak döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabileceği,
(b) fıkrasında; döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’inin, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’unun, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’inin, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı,
belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un geçici 66’ncı maddesinde ise; 2015 mali yılı sonuna kadar, yükseköğretim kurumları bütçelerinin “01 – Genel Kamu Hizmetleri” fonksiyonunda öz gelir karşılığı ödenekleştirilen tutarlardan ilgili ekonomik kodlara aktarma yapılmak suretiyle, tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi döner sermaye birimlerinin bütçesine ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçlarının ödenmesi amacıyla aktarma yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre; yükseköğretim kurumlarının, döner sermaye faaliyetleri sonucu elde edilen ve tahsili gerçekleşen gelirlerinden yukarıda belirtilen oranlar dahilinde ayrılacak kısmın, kendi ihtiyaçları olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları ile yönetici paylarını karşılamak için kullanması gerekmektedir.
Üniversitenin döner sermaye işletmesine ait ihtiyaçlarının özel bütçeden karşılanması 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) fıkrası ile geçici 66’ncı maddesinde olduğu gibi istisnai bir durum olup mevzuat hükümleriyle sınırlıdır. Bu nedenle belirtilen istisnalar dışında döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esastır.
Denetimlerde, Dicle Üniversitesi Hastanesinin 2018 yılından itibaren toplam 203.529.151,56 TL tutarındaki elektrik giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı, bunun 67.308.663,00 TL’sinin 2024 yılına ait olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin cevabında, hastane tarafından tüketilen elektrik için süzme sayaç takıldığı; 2018 yılı Haziran-Aralık dönemine ait 7 aylık elektrik bedeli olan 4.906.201,74 TL’nin tahsil edildiği ve kalan 198.622.949,82 TL’lik kısım için tahsilat işlemlerine devam edileceği ifade edilmiştir.
Söz konusu tespit; kurum tarafından 10.02.2025 tarih ve 1826 sayılı muhasebe işlem fişi ile kısmen düzeltilmiştir.
Sonuç olarak; Üniversitenin Döner Sermaye İşletmesi dahilinde faaliyet gösteren birimlere ait giderlerin özel bütçeden karşılanmaması gerekmektedir.