|
ÖZET: Biyokimya Laboratuvarı için gerçekleştirilen Puana Dayalı Sonuç Karşılığı Kit, Cihaz ve Sarf Malzeme Alımı sürecinde, mevzuatta belirtilen yeterlilik kriterlerinin idari şartnamede yer almadığı tespit edilmiştir. Bu durum, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında önemli eksikliklere yol açmıştır. Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, kamu idarelerinin ihale süreçlerinde rekabeti sağlama ve ihtiyaçlarını zamanında karşılama sorumluluğunu vurgulamaktadır. Dolayısıyla, ihale katılımcılarının yeterlilik kriterlerinin belirlenmesi ve tekliflerin bu kriterlere göre değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 29. maddesi, ihale süreçlerinde istenmesi gereken belgeleri detaylandırmaktadır. İlgili mevzuat gereği, yaklaşık maliyeti eşik değeri aşan ihalelerde, isteklilerin teklif vermeye yetkili olduklarını gösteren belgeler ile iş deneyim belgeleri gibi belgelerin talep edilmesi zorunludur. Ancak, Biyokimya Laboratuvarı alımında bu belgelerin istenmediği görülmektedir. Teknik şartnamede ise işin, biyokimya ve immunoassay sistemlerinin kurulumu ile ilgili olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, bu alımın hizmet alımı olarak değerlendirilmesi gerektiği ve bu bağlamda yeterlilik kriterlerinin ihale sürecinde aranması gerektiği açıktır. Kamu idaresinin açıklamaları, bu durumun gerekliliklerini karşılamaktan uzaktır. İhale sürecinde, ekonomik ve mali yeterlilik ile mesleki ve teknik yeterlilik belgelerinin talep edilmesi ve tekliflerin bu kriterlere göre değerlendirilmesi zorunludur. |
BULGU: Biyokimya Laboratuvarı Puana Dayalı Sonuç Karşılığı Kit, Cihaz ve Sarf Malzeme Alımı İşinde Mevzuatta Öngörülen Yeterlilik Kurallarının Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İdarece gerçekleştirilen 24 aylık Biyokimya Laboratuvarı Puana Dayalı Sonuç Karşılığı Kit, Cihaz ve Sarf Malzeme Alımı işinde ilgili mevzuatı uyarınca aranması gereken yeterlilik kriterlerinin idari şartnamede belirtilmediği ve bu nedenle tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında söz konusu hususların dikkate alınmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde kamu idareleri, ihale sürecinde rekabeti sağlanmanın yanı sıra ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılamakla sorumlu tutulmuştur. Bu bağlamda hizmet sunucusunun bu gereklilikleri sağlayacak nitelikleri haiz olmasını teminen ihaleye katılımda yeterlilik kurallarının mevzuatta öngörüldüğü şekilde belirlenmesi ve tekliflerin bu kapsamda değerlendirilmesi önem arz etmektedir.
İsteklilerin ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi kapsamında istenebilecek bilgi ve belgeler, anılan Kanun’un 10’uncu maddesinde sayılmıştır. 04.03.2009 tarih ve 27159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesinde ise söz konusu belgelere ilişkin esaslar daha ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Bahse konu madde hükmü uyarınca kamu idarelerince yaklaşık maliyeti eşik değere eşit veya bunu aşan ihalelerde; isteklinin teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu gösteren belgelerin, iş deneyim belgesinin, bilançosunun ve cirosunu gösteren belgelerin istenilmesi zorunludur.
Anılan Kanun’un 37’nci maddesinde ise yapılan ilk değerlendirmenin akabinde ihale komisyonunca isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği ve uygun bulunmayan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.
Ancak yaklaşık maliyeti İdarece, eşik değerin üzerinde, 257.409.366,21 TL olarak belirlenen 24 aylık Biyokimya Laboratuvarı Puana Dayalı Sonuç Karşılığı Kit, Cihaz ve Sarf Malzeme Alımı işinde alımın mal alımı olduğundan hareketle yukarıda yer verilen yeterlilik kriterlerine ihale dokümanında yer verilmediği görülmüştür. Söz konusu işe ilişkin teknik şartnamede iş, puan karşılığı biyokimya ve immunoassay sistemleri kurulum şartını kapsayacak şekilde tanımlanmıştır. Dolayısıyla hizmet sunucusundan, bahse konu olan sistemlerin kurulması, gereken sarf malzemenin temin edilmesi ve testlerin sonuçlandırılması beklenmektedir. Bu nedenle iş, Kanun’un 4’üncü maddesinde satın alınan ihtiyaç maddelerini ve malları ifade edecek şekilde tanımlanan mal alımının ötesinde yüklenici tarafından temin edilen cihazların ve kitlerin kullanılarak testlerin sonuçlandırılması olduğundan hizmet alımı niteliğindedir. Nitekim teknik şartnamede yer alan fatura işleminin onaylanan test sayısının esas alınarak yapılacağı şeklindeki hüküm de işe ilişkin asıl talebin hizmet alımı olduğunu gösterir niteliktedir.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu ihalenin mal veya hizmet alımın niteliğine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamış olup sadece işin onaylı test sonuçların puan karşılığı şeklinde tanımlanmasının sonuç verilmeyen kitler için ödeme yapılmasını engelleyerek İdare açısından avantaj sağladığı belirtilmiş ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca ekonomik ve mali yeterlilik ile mesleki ve teknik yeterliliğe ilişkin belgelerin istenilmesi zorunlu olmadığından ihale dokümanında bu belgelerin istenilmediği ifade edilmiştir. Ancak bulgu konusu edilen husus, alımın nitelik itibarıyla hizmet alımı olarak değerlendirilmesi ve ihale sürecinde hizmet alımlarına ilişkin mevzuatta öngörülen yeterlilik kriterlerinin aranması olduğundan yapılan açıklama, bulgu konusu hususu karşılar nitelikte değildir.
Sonuç olarak, Puana Dayalı Sonuç Karşılığı Kit, Cihaz ve Sarf Malzeme Alımı işinin hizmet alımı kapsamında olduğu ve bu nedenle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca isteklilerden ekonomik ve mali yeterlilik ile mesleki ve teknik yeterliliğe ilişkin belgelerin istenilmesi ve bu hususların tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerekmektedir.