|
ÖZET: Uzaktan sağlık hizmetleri çerçevesinde sunulan tıbbi danışmanlık hizmetlerinin fiyatlandırılmasıyla ilgili önemli bulgular ortaya konmuştur. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite hastanelerinin bu hizmetler için Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen fiyat tarifesinin üzerinde ücret talep ettiğini göstermektedir. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, sağlık hizmetlerinin fiyatlandırma yetkisini Sağlık Bakanlığına vermektedir. Bu çerçevede, Bakanlık tarafından yayımlanan Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi, uzaktan hasta değerlendirme hizmetinin fiyatını 300,00 TL olarak belirlemiştir.
Ancak, Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulu, profesörler için bu ücreti 3.000,00 TL, doçent ve doktor öğretim üyeleri için ise 2.500,00 TL olarak belirleyerek mevzuata aykırı bir durum yaratmıştır. Sağlık Bakanlığı, sağlık hizmetlerinin sunumunu ve fiyatlandırmasını düzenleyen otorite olduğundan, diğer kurumların bu konuda karar alması mümkün değildir. Ayrıca, danışmanlık hizmetleri için belirlenmiş bir tavan tutar bulunmamakta, bu durum kamu kaynaklarının kötüye kullanılmasına yol açmaktadır. Kamu İdaresi, sunulan hizmetin sağlık hizmeti değil, danışmanlık hizmeti olarak değerlendirildiğini belirtse de, sağlık alanında verilen bu hizmetin sağlık hizmeti kapsamına girdiği açıktır. Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, sağlık meslek mensupları tarafından sunulan uzaktan sağlık hizmetlerini tanımlamakta ve bu tür hizmetlerin Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği şartlara uygun olarak sunulması gerektiğini vurgulamaktadır. Dolayısıyla, hastalardan Bakanlık tarafından belirlenen fiyat tarifesi üzerinde ücret talep edilmemesi ve sağlık hizmetlerinin farklı adlarla sunulmaması gerekmektedir. |
BULGU: Uzaktan Sağlık Hizmetleri Kapsamında Tıbbi Danışmanlık Adıyla Sağlık Hizmeti Sunulması ve Bu Kapsamdaki Hizmetler İçin Hastalardan Sağlık Bakanlığının Belirlediği Fiyat Tarifesinin Üzerinde Ücret Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri kapsamında sunulan sağlık hizmetlerinin “tıbbi danışmanlık” adı altında fiyatlandırıldığı ve bu kapsamda sunulan hizmetler için hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlediği fiyat tarifesinin üzerinde ücret talep edildiği görülmüştür.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun “Temel Esaslar” başlıklı 3’üncü maddesinin (c) bendi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Sağlık Hizmetleri genel Müdürlüğü” başlıklı 355’inci maddesinin “ç” bendi ile sağlık hizmetlerinin ücret tarifelerini belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığına verilmiştir.
Sağlık Bakanlığı tarafından anılan yetki kapsamında yayınlanan Kamu Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Turizmi, Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul ve Esasları’na göre tarifenin amacı; Bakanlık bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları, devlet üniversiteleri bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucuları ile belediye hastaneleri tarafından sunulan sağlık hizmetlerinin fiyat tarifeleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Öte yandan usul ve esaslarda bu fiyat tarifesinin kapsamının, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finansmanının karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın “insan sağlığına yönelik Sağlık Bakanlığı tarafından sunulması uygun görülen” sağlık hizmetleri olduğu ifade edilmiştir.
Bu kapsamda, 04.06.2024 tarih E-23642684-407.03-244784371 sayılı Makam Olur’ u ile Sağlık Bakanlığı tarafından Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi yayımlanmıştır. Söz konusu tarifede, dijital çağın da gereği olarak sunulan “Uzaktan hasta değerlendirmeye yönelik sağlık hizmetleri” nin fiyatı güncellenmiş ve söz konusu sağlık hizmetinin fiyatı 300,00 TL olarak belirlenmiştir. Hal böyle iken, Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesi Yönetim Kurulu Kararı ile 2024 yılında Uzaktan Sağlık Hizmeti ücreti Profesörler için 3.000,00 TL, Doçent ve Doktor Öğretim Üyesi için 2.500,00 TL olarak belirlenmiştir. Söz konusu durum mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda da belirtildiği üzere 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ülke sathında sağlık hizmetlerinin sunumunu ve fiyat tarifesini belirleme yetkisi Sağlık Bakanlığına ait olduğundan hasta sağlığının korunması, sağlık hizmetlerinin verilmesi ve ücretinin belirlenmesinde düzenleyici otorite Sağlık Bakanlığıdır. Bu nedenle, diğer kurum ve kuruluşların yetkisi olmadığı halde kararlar alarak “Uzaktan Sağlık Hizmeti” adı altında sağlık hizmeti sunması ve bu kapsamda fiyat tarifesi belirleyerek hastalardan Sağlık Bakanlığının belirlemiş olduğu fiyatın üzerinde ücret talep etmesi mümkün değildir.
Sağlık hizmetlerinden elde edilen gelirlerin dağıtılması hususunda, personelin alabileceği azami tutarlar belirlenmiş olup danışmanlık hizmetlerinde ise herhangi bir tavan tutar belirlenmemiştir. Sağlık hizmetinin danışmanlık hizmeti kapsamına sokulması mevzuatla konulan tavan tutar kıstasını ortadan kaldırarak personele dağıtılabilecek azami tutar sınırını bertaraf etmekte kamunun aleyhine kişilerin lehine olacak şekilde daha fazla ek ödeme yapılmasına sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, Üniversite tarafından online olarak verilen sağlık hizmetinin Sağlık Bakanlığı’nın çıkardığı Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik kapsamında olmadığı, uzaktan sağlık danışmanlığı şeklinde yapıldığı, tasarlandığı günden itibaren Hastane Bilgi Yönetim Sistemine (HBYS), E-reçete sistemine ve E-nabız sistemine entegre edilmediği, işlemlerin 2547 sayılı kanunun 58-e bendinde belirtilen, “Yüksek Öğretim Kurumlarının c ve d fıkraları kapsamına girenler haricinde diğer birimlerinde Döner Sermaye İşletmesi hesabına yapılan iş veya hizmetler karşılığında tahsil edilen gelirlerden kanuni kesintiler ile varsa yapılan iş veya hizmetle bağlantılı giderler düşüldükten sonra geri kalan tutar, hizmet karşılığı olarak gelir tahsilatının yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde veya hizmet bedelinin peşin tahsil edilmesi halinde hizmetin gerçekleşme oranına bağlı olarak aylara bölünerek hizmeti veren öğretim elamanlarına ödenir” kanun hükmü kapsamında yapıldığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından, sunulan hizmetin sağlık hizmeti değil, danışmanlık hizmeti olduğu ifade edilmişse de, sunulan hizmet sağlık alanında, sağlıkla ilgili ve sağlık mensuplarınca verilen bir hizmet olup, sağlık hizmetinin dışında değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki, Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik’in 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde bu Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet izni almış olan sağlık tesislerinde, sağlık meslek mensubunun, sağlık hizmeti talep eden kişiye uzaktan sağlık bilgi sistemi üzerinden sunduğu hizmet uzaktan sağlık hizmeti olarak adlandırılmıştır. Buna göre üniversite tarafından doçent/profesör gibi bir sağlık mensubu eliyle sağlık hizmeti talebinde bulunan kişiye uzaktan verilen hizmet uzaktan sağlık hizmeti kapsamına girmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve yapılan açıklamalar ışığında hastalardan, Bakanlığın belirlemiş olduğu fiyat tarifesi üzerinde ücret talep edilmemesi, Bakanlık tarafından kapsamı ve sunum şartları belirlenen sağlık hizmeti dışında farklı adlar altında sağlık hizmeti sunulmaması gerekmektedir.