|
ÖZET: İrtifak hakkı sözleşmesine dayanan maddi duran varlıkların mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, üniversiteye ait arsa üzerinde inşa edilen öğrenci yurtları ve ticari alanlar, 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kaydedilmemiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 183. maddesi, bu tür varlıkların izlenmesi için bu hesabın kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 184. maddenin ilgili fıkraları, hizmet imtiyaz sözleşmesine konu olan maddi duran varlıkların kaydını ve amortisman işlemlerini düzenlemektedir.
İrtifak hakkı sözleşmesi, belirli bir kamu hizmetinin işletilmesi karşılığında özel hukuk tüzel kişilerine verilen bir yetkiyi ifade eder. 14.06.2019 tarihli sözleşme, üniversitenin mülkiyetindeki arsanın, yurt ve ticari alan inşaatları için Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü’ne kiralanmasını öngörmektedir. Bu durum, sözleşmenin niteliği gereği bir hizmet imtiyaz sözleşmesi olarak değerlendirilmelidir. Ancak, ilgili maddi duran varlıkların 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kaydedilmediği görülmektedir. Kamu idaresi, bu varlıkların kaydı için Muhasebat Genel Müdürlüğü’ne çağrı açıldığını ve gelecek cevaba göre işlem yapılacağını belirtmiştir. Mali tabloların doğru ve eksiksiz bilgi sunabilmesi için, irtifak hakkı sözleşmesine konu maddi duran varlıkların belirtilen yönetmelik hükümleri doğrultusunda 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İrtifak Hakkı Sözleşmesine Konu Edilen Maddi Duran Varlıkların Mali Tablolarda Gösterilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Hizmet imtiyaz sözleşmesi niteliğinde olan irtifak hakkı sözleşmesine konu edilen Üniversiteye ait arsanın ve bu arsa üzerinde yapılıp kullanıma açılan öğrenci yurdu ve ticari alan niteliğindeki maddi duran varlıkların 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kayıtlarının yapılmadığı ve mali tablolarda gösterilmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 183’üncü maddesinde yer alan “256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı” nın, hizmet imtiyaz sözleşmesine konu maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’in anılan Hesabın işleyişine ilişkin 184’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, kamu idaresine ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenlerin işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış amortisman tutarlarının da 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç ve alacak kaydedileceği ifade edilmiştir. Aynı bendin ikinci alt bendinde, işletmeciye ait olan maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenlerin, işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin de 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde ise; hizmet imtiyaz sözleşmesi sona erdiğinde hizmet imtiyaz varlıklarının kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Bilindiği üzere imtiyaz sözleşmesi, bir kamu hizmetinin kurulmasının ve belirli bir süre işletilmesinin veya kurulmuş bulunan bir kamu hizmetinin belli bir süre işletilmesinin karşılığında kendisinden yararlananlardan ücret almak, kar ve zararı kendisine ait olmak üzere, idare tarafından getirilen koşullar çerçevesinde bir gerçek veya özel hukuk tüzel kişisine bırakılmasını öngören sözleşmelerdir.
Bulguya konu edilen hususta da 14.06.2019 tarihli irtifak hakkı sözleşmesi ile Üniversitenin mülkiyetinde bulunan arsanın üzerinde yurt ve ticari alan (kantin, kafeterya, restoran ve idarenin uygun göreceği benzeri alanlar) inşaatlarının yapılması, ilk 15 yılının Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne kiralanması, son 15 yılının ise Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne kiralanması ya da hak sahibi tarafından işletilmesi ve süre sonunda tesislerin Üniversiteye devri öngörüldüğünden, bu sözleşmeyle üniversite öğrencilerinin barınma ihtiyacının karşılanmasına ilişkin kamu hizmetinin işletilmesi belli bir süre ile bir özel hukuk tüzel kişisine verilmiştir. Dolayısıyla bu irtifak hakkı sözleşmesi niteliği itibariyle bir hizmet imtiyaz sözleşmesi olup, sözleşmeye konu edilen maddi duran varlıkların 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kayıtlarının yapılması gerekir. Ancak bu kayıtlar yapılmamıştır.
Kamu idaresi cevabında, öğrenci yurdu yapımı için irtifak hakkı sözleşmesine konu edilen maddi duran varlıkların, 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kaydının yapılması için Muhasebat Genel Müdürlüğü Muhasebe Düzenleme Şubesine çağrı açıldığı ifade edildikten sonra ilgili Şubeden gelecek cevaba göre işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak mali tabloların tam ve doğru bilgiyi yansıtmasının sağlanması amacıyla, niteliği gereği bir hizmet imtiyaz sözleşmesi olan irtifak hakkı sözleşmesine konu edilen bahse konu maddi duran varlıkların anılan Yönetmelik’in zikredilen hükümleri gereğince 256 Hizmet ve İmtiyaz Varlıkları Hesabına kaydedilmesi ve mali tablolarda gösterilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.