|
ÖZET: Bilimsel araştırma projeleri kapsamında edinilen taşınırların, proje tamamlandığında iade edilmemesi önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu idareleri taşınırların yönetiminden sorumludur ve bu taşınırların verimlilik ve tutumluluk ilkelerine uygun şekilde kullanılması gerekmektedir. Taşınır Mal Yönetmeliği, kamu görevlilerinin kendilerine teslim edilen taşınırları koruma, bakımını yapma ve görev sona erdiğinde iade etme yükümlülüğünü açıkça belirtmektedir.
Marmara Üniversitesi’nin Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi de, projeler için sağlanan taşınırların mülkiyetinin ilgili birime ait olduğunu ve proje tamamlanana kadar proje yürütücülerinin bu taşınırları kullanma hakkına sahip olduğunu vurgulamaktadır. Ancak, projelerin bitiminden sonra bu taşınırların iade edilmemesi ve kişisel amaçlarla kullanılmaya devam edilmesi, taşınırların amacına uygun kullanılmadığını göstermektedir. Denetimlerde, proje bitiminde taşınırların ortak kullanım alanına devredilmediği ve diğer araştırmacıların kullanımına açılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, proje bitiminde teslim edilmeyen taşınırlarla ilgili gerekli önlemlerin alınması ve bu durumun düzeltilmesi gerekmektedir. İade edilmeyen taşınırlarla ilgili olarak üniversitenin yetkili personeline bilgi verilmiş, ancak bu taşınırların muhasebe işlemleriyle ilgili herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını engellemekte ve tasarruf ilkesine aykırı bir durum yaratmaktadır. |
BULGU: Bilimsel Araştırma Projeleri Kapsamında Alınan Taşınırların Proje Bitiminde İade Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Bilimsel araştırma projeleri kapsamında alınan ve proje yürütücülerine teslim edilen taşınırların, proje tamamlanmasına rağmen iade edilmediği ve proje yürütücüleri tarafından kullanımına devam edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 48’inci maddesinde; kamu idarelerinin, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumlu olduğu, idarelere ait malların edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemlerinin mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı, bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlilerinin, bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorunda olduğu belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Muhasebeleştirme işlemleri ve belgeleri” başlıklı 15’inci maddesinde; satın alınan taşınır malların, Taşınır Mal Yönetmeliği gereğince taşınır işlem fişi düzenlenerek yükseköğretim kurumunun envanter kayıtlarına alınacağı, bu kapsamda edinilen dayanıklı taşınırların, bunları kullanacak proje yürütücüsüne ya da belirleyeceği kişiye taşınır teslim belgesi ile teslim edileceği, tüketime yönelik mal ve malzemelerin ise taşınır işlem fişi düzenlenerek doğrudan proje yürütücüsünün kullanımına verileceği ifade edilmiştir.
Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi’nin “Genel hükümler” başlıklı 27’nci maddesinde; projeler için BAP Koordinasyon Birimince sağlanan makine, teçhizat ve donanımların mülkiyetinin Birime ait olduğu, söz konusu makine, teçhizat ve donanımların, ilgili proje tamamlanıncaya kadar proje yürütücülerinin kontrol ve kullanımında olduğu, bunların korunmasından, bakım ve onarımından proje yürütücülerinin sorumlu olduğu, tamamlanan projelere ait, özellik arz eden makine ve teçhizatların ise ihtiyaç duyan üniversite araştırmacılarının kullanımına açık olduğu, BAP Komisyonunun bu tür makine ve teçhizatlarla ilgili olarak ortak bir alanda kullanıma sunulmaları, başka projelerde kullanılmak üzere geri alınmaları veya gerekli göreceği diğer tasarruflarda bulunmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan madde metinlerinden anlaşılacağı üzere, kendisine taşınır teslim belgesiyle taşınır teslimi yapılmış olan proje yürütücülerinin ya da bunlar tarafından belirlenen kişilerin, kullanımında olan taşınırları proje süresince, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanma ve görevin sona ermesini müteakiben iade etme sorumlulukları açıkça düzenlenmiştir. Söz konusu taşınırların proje bitiminde iade edilmemesi ve kişisel amaçlar için kullanımına devam edilmesi, taşınırların “veriliş amacına uygun” kullanılma sorumluluğunun artık yerine getirilmediği anlamına gelmektedir. Çünkü söz konusu taşınırlar, belirli bir projenin yürütülmesi amacına hizmet etmek için edinilmiş, üniversite envanterine kaydedilmiş ve proje süresi boyunca kullanılmak üzere, proje yürütmekle görevli kişilere “geçici” olarak teslim edilmiştir.
Denetimlerde, projeler kapsamında satın alınan taşınırların, projeler tamamlanmasına rağmen ortak kullanım alanına devredilmediği ve ihtiyacı olan araştırmacıların kullanımına açılmadığı tespit edilmiştir. Projelerin tamamlanmasının ardından proje kapsamında alınan taşınırların, proje yürütücüleri tarafından kullanılmaya devam edilmesi, projelerde; kişisel kullanıma uygun ve tekrar eden taşınır alımları yapılmasına neden olmaktadır. Kamu kaynaklarının bu şekilde kullanılması; verimlilik ve tutumluluk ilkesiyle çelişmekte, savurganlığa ve verimsizliğe yol açmaktadır.
Kamu idaresince, tespite ilişkin olarak birimlerle yazışma yapıldığı ve birimlerce verilen cevabı yazılarda; gerekli hassasiyetin gösterildiği, varsa sorunun giderildiği veya bulunmadığı ifade edildiği ve ayrıca bundan böyle gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, proje bitiminde teslim edilmeyen taşırlar, denetim yılı içerisinde Üniversitenin yetkili personellerine bildirilmiştir. Birimlerin cevabi yazılarında teslim edilen taşınırlar veya bunlara ilişkin herhangi bir muhasebe işlem fişi bulunmamaktadır. İade edilmeyen taşınırlara ilişkin olarak gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.