|
ÖZET: Üniversitenin yapım işlerinde, iş artışları ve süre uzatımları tespit edilmesine rağmen, gerekli üst yönetici onaylarının alınmadığı belirlenmiştir. 15 Ocak 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı, projelerdeki maliyet değişiklikleri ve süre uzatımları için rektör onayını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, bu onayın alınmadığı ve mevzuatın öngördüğü %10 ve %20 sınırları içinde kalınarak iş artışlarının gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Örneğin, “Diş Hekimliği Ek Binası İkmal İnşaatı İşi” için 670 gün ek süre verilmiş ve %6,7 oranında iş artışı yapılmıştır. Benzer şekilde, Erciyes Üniversitesi Eğitim Onarım İnşaatı İşi’nde de %19,99 oranında iş artışı ve 122 gün ek süre verilmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun kullanılmasını zorunlu kılmakta ve bu bağlamda üst yönetici onayının alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Üniversite, gelecekte iş artışları ve süre uzatımları için gerekli onayların alınacağını ve bu artışların asgari düzeyde tutulacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, kaynakların etkin kullanımı ve kamu ihtiyaçlarının zamanında karşılanması için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Proje Maliyet Değişikliği ile Süre Uzatımları Bulunduğu Halde Mevzuatın Öngördüğü Onayın Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin yapım işlerinde iş artışı ile iş eksilişi ve süre uzatımlarının bulunduğu, bunlar için üst yönetici onayının olmadığı görülmüştür.
15.01.2024 tarihli ve 32430 birinci mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024 Yılı Yatırım Programının Kabulü ve Uygulanmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı’nın 2’nci maddesinde; “2) Aşağıdaki hususlar kurum üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır.
(b) Projeler kapsamında ihale edilmiş işlerin sözleşme bedelinde (ihale bedeli) fiyat ve kur değişikliğinden kaynaklanan artış ile anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen işlerde sözleşme bedelinin toplamda %10’una; birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edilen işlerde toplamda %20 ‘sine kadar iş artışından kaynaklanan proje maliyet değişikliği…
(d) 2024 yılında bitirilmesi programlanmış projeler hariç süre değişikliği,
Hükmü yer almaktadır. Söz konusu Cumhurbaşkanı Kararı önceki yıllarda olduğu gibi 2025 yılı için de yayımlanmıştır.
Buna göre hem iş artışından kaynaklanan maliyet değişikliğinin hem de 2024 yılında bitirilmesi programlanmış projeler hariç süre değişikliklerinin Üniversite üst yönetimince yani Rektör tarafından onaylanma zorunluluğu bulunmaktadır.
Yapılan incelemede,
-Yatırım Programının Kabulü ve Uygulanmasına Dair Karar’da belirtilen Rektör onayının olmadığı,
-Ayrıca mevzuatın öngördüğü %10 ve %20 sınırlar içerisinde kalınarak yapım işlerinde iş artışına gidildiği, Daire Başkanının Olur’una sunulan yazılarda “sözleme kapsamında bulunmayan ancak uygulama safhasında yapımı zorunlu hale gelen yeni imalatlar ile sözleşmesinde bulunan bazı imalatlarda artış ve azalışlar meydana geleceği anlaşılmıştır” ifadesine yer verildiği,
tespit edilmiş olup, ilgili birimden alınan dosyalar üzerinden yapılan örnek incelemede; Sözleşmesi 07.10.2020, iş bitim tarihi 01.09.2022, götürü bedeli 36,9 milyon TL olan “Diş Hekimliği Ek Binası İkmal İnşaatı İşi”ne ödenek yetersizliği ve kampüste yapılan sınavlar gerekçesi ile 670 gün ek süre verildiği, %6,7 oranında iş artışı yapıldığı, 31.12 2024 tarihi itibarıyla iş artışı ve fiyat farkı olarak toplam 147,9 milyon TL ödendiği ve 31.12.2024 tarihi itibarıyla işin devam ettiği, yine bir başka örnek incelemede birim fiyat sözleşme bedeli 16,6 milyon TL olan Erciyes Üniversitesi Eğitim Onarım İnşaatı İşi için %19,99 oranında iş artışı yapıldığı, iş artışı ve kampüsteki sınavlar gerekçesi ile 122 gün ek süre verildiği, 31.12.2024 tarihi itibarıyla toplam 28,4 milyon TL ödeme yapıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almıştır.
Bu kapsamda iş artışlarının asgari ölçüde tutulmasına çalışılmalı ve mevzuatı gereği süre artışları ile proje maliyet değişikliklerinde üst yönetici onayı alınmalıdır.
Üniversite tarafından verilen cevapta; Üniversite yapım işlerinde bundan sonraki süreçte iş artışı-eksilişi ve süre uzatımlarının bulunduğu resmi onaylı belgelerde üst yöneticiden onay alınmasına başlandığı, Üniversitenin yapmış olduğu onarım işleri ihalelerinde uygulama projesi yapılamadığından zaman zaman imalat artışlara gidilmek zorunda kalındığı, söz konusu artışların sebebinin öngörülemeyen imalatlar olduğu, bundan sonraki süreçte iş artışları asgari düzeyde tutulmasına dikkat edileceği belirtilmiştir.
Üniversite tarafından verilen cevap değerlendirildiğinde; bundan sonraki süreçte iş artışı-eksilişi ve süre uzatımlarının bulunduğu resmi onaylı belgelerde üst yöneticiden onay alınmasına başlanacağı ve iş artışlarının asgari ölçüde tutulacağı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak; kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesi gereği ve kamu ihtiyaçlarının zamanında karşılanması için yapım işlerinde iş artışlarının asgari düzeyde tutulmasını teminen gerekli özenin gösterilmesi, süre uzatımlarının fiyat farkına neden olduğunun dikkate alınması ve mevzuatı gereği süre artışları ile proje maliyet değişikliklerinde üst yönetici onayının alınması gerekmektedir.