|
ÖZET: Üniversiteye ait sosyal tesislerin, bağımsız bir bütçe ve muhasebe yapısına sahip olmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, misafirhane ve spor tesisleri gibi sosyal destek amaçlı birimlerin hesap ve işlemleri, Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ hükümlerine uygun olarak düzenlenmemiştir. Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü’ne atfedilen görevler çerçevesinde, bu tesislerden elde edilen gelirlerin belirlenmesi ve kullanımına dair usul ve esasların oluşturulması gerekmektedir.
2024-1 sayılı Tebliğ, kamu idareleri ve diğer kuruluşların sosyal tesislerden elde edilen gelirlerin tespitinde uyulması gereken kuralları belirlemektedir. Bu kapsamda, sosyal tesislerin işletme giderlerinin, ilgili kurum bütçelerinden karşılanmaması esası benimsenmiştir. Ayrıca, sosyal tesislerin yönetimiyle ilgili raporların hazırlanması ve kamuoyuyla paylaşılması gibi yükümlülükler de bulunmaktadır. Yapılan incelemeler, üniversite bünyesindeki sosyal tesislerin gelir ve giderlerinin farklı bütçe kaynakları tarafından karşılandığını göstermektedir. Ancak, bu tesislerin mali hesaplarının, üniversitenin genel bütçesinden bağımsız olarak düzenlenmesi ve tüm gelir-gider işlemlerinin şeffaf bir şekilde takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Sosyal Tesis Niteliğinde Olan Birimlerin Bağımsız Bütçe ve Muhasebe Yapısına Sahip Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversiteye ait misafirhane ile açık ve kapalı spor tesisleri gibi sosyal ve destek amaçlı tesislerin işletilmesine ilişkin hesap ve işlemlerin Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ hükümlerine göre tesis edilmediği görülmüştür.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün görev ve yetkilerini düzenleyen 220/A maddesinin k bendinde;
“Kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerden yararlanacak olanlardan alınacak bedelleri belirlemek, bu yerlerden elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile bunlara ilişkin düzenlemeleri yapmak” görevi mezkûr İdareye verilmiştir.
Bu bağlamda çıkarılan 2024-1 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in 1’inci maddesinde tebliğin amacı; merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesislerden dinlenme amacıyla veya diğer amaçlarla yararlanacaklardan alınacak yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında uyulacak usul ve esasları belirlemek olarak belirtilmiştir.
Tebliğ’de, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal ve destek amaçlı tesislerin her birinden alınması gereken en az bedeller belirtilmiş ve “Ortak hususlar” başlıklı 7’nci maddede;
“(1) Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.
Bu tesislerde merkezden geçici görevle gönderilecek personel sayısı asgari seviyede tutulur ve 2023 yılında görevlendirilen personel sayısı hiçbir şekilde aşılamaz.
Bu tür yerlerde, 2024 yılında, merkezi yönetim bütçesi ile döner sermaye ve fonlardan ücret ödenmek üzere ilk defa personel istihdam edilemez. Ancak, ücreti sosyal tesis işletme gelirlerinden karşılanmak üzere ilk defa personel istihdamı yapılabilir.
Kuruma ve/veya mensuplarına yardım ve hizmet amacıyla kurulmuş olan fon, vakıf, dernek ve benzeri kuruluşlar eliyle işletilen tesislere kurum bütçesinden doğrudan veya dolaylı olarak katkıda bulunulamaz.
(25) Bu Tebliğde belirtilen esasların yanı sıra, 7/7/2017 tarihli ve 30117 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğ (Sayı: 2017-6)’in uygulanmasına da devam olunur.” Hükümlerine yer verilerek işletme hesaplarına ilişkin esas ve usuller ortaya konulmuştur.
2017-6 sayılı Kamu Sosyal Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğ hükümlerinde; her bir sosyal tesis yöneticisi tarafından Faaliyet Sonuçları Değerlendirme Raporu hazırlanarak takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar tesisin bağlı olduğu birim yöneticisine gönderileceği; bu raporların birim yöneticisi tarafından konsolide edilerek Mart ayı sonuna kadar üst yöneticinin bilgisine sunulacağı ve kurumun internet sayfasında kamuoyu ile paylaşılacağı; İdarelerin, sosyal tesisin amacı, yapısı, kapasite kullanım durumu, bulunduğu yer gibi özellikleri göz önünde bulundurularak bu tesislerin kamu maliyesine yük getirmeyecek şekilde işletilmesini sağlamaya yönelik ilave tedbirler alabileceği ve İdarelerin tasarrufunda bulunan sosyal tesislere ilişkin verilerin Milli Emlak Otomasyon Projesi sisteminde oluşturulan KTS (Sosyal Tesis) Modülüne kaydedileceği, sosyal tesislere ilişkin verilerde meydana gelen değişikliklerin takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar KTS Modülüne işleneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; sosyal tesisler, kamu kurum ve kuruluşlarının doğrudan faaliyet alanını ilgilendirmeyen ve ticari nitelik arz eden işletmeler olması sebebiyle kurum ve kuruluşların mali hesap ve tablolarından bağımsız bütçe ve muhasebe yapısına büründürülerek işletme bütünlüğünün ve sürekliliğinin sağlanması amaçlanmıştır.
Yapılan incelemede Üniversite bünyesinde yer alan misafirhane ile spor tesislerinin birtakım gelirlerinin özel bütçe tarafından tahsil edilirken birtakım gelirlerinin de döner sermaye işletmesi tarafından tahsil edildiği görülmüş, aynı şekilde söz konusu tesislere ilişkin bazı giderlerin özel bütçe tarafından karşılanırken birtakım giderlerin ise döner sermaye tarafından karşılandığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında Yükseköğretim Üst Kuruluşları İle Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 32’nci maddesinde Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığının görevleri arasında düzenlenen, öğrencilerin ve personelin, spor, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak faaliyetleri düzenlemek yönündeki hüküm gereği yukarıda bahsedilen tesislerde yapılan birtakım harcamaların Üniversite bütçesinden karşılandığını ifade etmişse de söz konusu Daire Başkanlığının görevleri arasında sayılan bu işlerin bütçe ilkeleri kapsamında yerine getirilmesi gerektiği açıktır.
Sonuç olarak; sosyal tesis işletmesinin, süreklilik ve bütünlüğünün korunarak; Üniversite mali hesap ve tablolarından bağımsız olarak yapılandırılması, tüm gelir ve giderlerinin hesap verme sorumluluğu çerçevesinde bir bütün olarak takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.