|
ÖZET: Üniversitenin mülkiyetindeki taşınmazların cins tashihi ve değerleme süreçlerinin tamamlanmaması, mali tabloların bu varlıklarla ilgili doğru ve güvenilir bilgi sunamamasına yol açmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3. maddesi, kamu kaynakları olarak kabul edilen taşınmazların mali saydamlık ve hesap verilebilirlik ilkeleri doğrultusunda kayıtlara alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, taşınmazların gerçek değerleri üzerinden izlenmesi ve envanter çalışmalarının mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç bedelleri üzerinden kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, bu yönetmelik kapsamında kamu idarelerine tanınan süre 31.12.2017 tarihinde sona ermiş olup, üniversitenin envanterinde bulunan taşınmazların değer tespit işlemleri tamamlanmamıştır. Bu durum, muhasebe kayıtlarının mevzuatta öngörülen gerçek durumu yansıtmadığını göstermektedir. Kamu idaresi, kamu kaynaklarının etkin ve şeffaf yönetimi konusunda gereken hassasiyeti göstereceğini ve bu bulguların düzeltilmesi için gerekli çalışmaları sürdüreceğini belirtmiştir. Mali tabloların güvenilir bilgi sunabilmesi için cins tashihi ve değerleme çalışmalarının bir an önce tamamlanması ve muhasebe kayıtlarının fiili duruma göre düzenlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Üniversite Mülkiyetindeki Taşınmazların Değer ve Cins Tashihlerinin Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların cins tashihi ve değerleme çalışmaları tamamlanamadığından mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolarda izlenmesi önem arz etmektedir
Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; Tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç bedelleri üzerinden, tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedellerinin belirlenemeyenler ile ek-1 “tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar” başlığı altında yer alan ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazların, ek-1 kayıt planında “orta malları” başlığı altında yer alan taşınmazların, ek-1 “genel hizmet alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların iz bedel üzerinden kayıtlara alınacağı ifade edilmiştir.
Benzer bir düzenlemeye taşınmazların muhasebeleştirilmesine ilişkin çerçevenin çizildiği Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesinde de yer verilmiştir. Ancak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesi ile kamu idarelerine, değer tespitleri ile cins tashihi işlemlerini sonuçlandırıp taşınmazlarını gerçek değeri üzerinden raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır.
Envanteri tamamlanan ve gerçek değeri tespit edilen taşınmazlar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 171-176’ncı maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabına kaydedilerek raporlanacaktır.
Yapılan incelemelerde; Üniversite envanterinde bulunan taşınmazların değerlerinin tespitine ilişkin işlemlerin tamamlanmadığı dolayısıyla söz konusu varlıkların, mevzuatta öngörüldüğü üzere gerçek değeri ile raporlanmadığı ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde öngörülen cins tashihi işlemlerinin yapılmaması sonucunda envanter ve muhasebe kayıtlarında mevzuatta öngörülenin aksine fiili durumun değil, tapuda kayıtlı durumun esas alındığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında kamu kaynaklarının etkin ve şeffaf şekilde yönetimi konusunda gerekli hassasiyeti göstereceğini ve bulgu konusu hususun düzeltilmesi için gerekli tüm çalışmaları titizlikle sürdüreceklerini ifade etmişlerdir.
Mali tabloların taşınmazlara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmasını teminen; cins tashihi ve değerleme çalışmalarının tamamlanması, bu çalışmalar sonuçlandırılıncaya kadar da muhasebe kayıtlarının fiili durum esas alınarak yapılması sağlanmalıdır.