|
ÖZET: Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde gerçekleştirilen denetimlerde, yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinin, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınması gereken “borcu yoktur” belgesi yerine hatalı belgelerle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 90. maddesi, işverenlerin hakedişlerinin, Kuruma olan borçlarının bulunmaması koşuluyla ödenebileceğini belirtmektedir. Ancak, denetimlerde, yüklenicilerin prim borçları sorgulamasında hatalı belgelerin esas alındığı görülmüştür.
Yapılan incelemelerde, 2024/63584, 2023/679952, 2023/518721 ve 2023/522834 ihale kayıt numaralı hizmet alımları kapsamında, yüklenicilerin hakediş ödemelerinin, Türkiye genelindeki e-borcu yoktur belgesine dayanarak yapıldığı belirlenmiştir. Bu belgelerde, 5510 sayılı Kanun’un 90. maddesinde belirtilen kurum ve kuruluşlarla yapılan işlerde kullanılmaması gerektiği açıkça ifade edilmektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli düzeltici adımların atılacağına dair bilgi vermiştir. Hatalı belgelerle yapılan ödemelerin, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun alacaklarının zamanında tahsil edilmesini olumsuz etkileyebileceği göz önünde bulundurularak, bu konuda daha fazla dikkat gösterilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Hakediş Ödemelerinde Sosyal Güvenlik Kurumundan Alınması Gereken Borcu Yoktur Yazısı Yerine Hatalı Belgenin Esas Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde inceleme konusu yapılan bazı hizmet alımlarında işyeri sicil numarası üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumundan alınması gereken borcu yoktur yazısı yerine hatalı belge esas alınarak yükleniciye hakediş ödemesi yapıldığı görülmüştür.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prim ve idari para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması” başlıklı 90’ıncı maddesinde işverenlerin hakedişlerinin, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, hakedişlerin mahsubu ve ödenmesi ile teminatların prim ve idari para cezası borçlarına karşılık tutulmasına ilişkin işlemlerin usul ve esaslarının Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği ve bu maddede belirtilen yükümlülükler yerine getirilmeden hakediş ödenmesi halinde ilgililer hakkında genel hükümlere göre idari ve cezai işlem yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Söz konusu hükme dayanılarak Bakanlar Kurulu tarafından 22.09.2008 tarihinde çıkartılıp 29.09.2008 tarih ve 27012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik’in “Hakedişten kesinti ve mahsup” başlıklı 6’ncı maddesinde, idarece işverenlerin hakedişlerinin, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, idarenin, işverene yapacağı her hakediş ödemesinden önce, işverenin ve varsa alt işverenlerinin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığını, üniteden yazı ile soracağı, ünitece, işverenin ve varsa alt işverenlerinin muaccel borcunun bulunmadığı hususu idareye bir aylık süre içinde yazı ile bildirileceği, yazı ile bildirilmediği sürece, idare tarafından işverene hakediş ödenmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan denetimlerde, 2024/63584 ihale kayıt numaralı 8.000.000 Puan Sonuç Karşılığı Hemogram Hizmet Alımı, 2023/679952 ihale kayıt numaralı 12 Aylık Çamaşır Yıkama ve Ütüleme Hizmet Alımı, 2023/518721 ihale kayıt numaralı 36 Ay Yenidoğan Yoğun Bakım Sevisi Hizmet Alımı, 2023/522834 ihale kayıt numaralı 18 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı ve 3 Aylık Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı işinde yüklenici ile yapılan sözleşmelere bağlı olarak yapılan tüm hakediş ödemelerinde yüklenicinin ihale konusu işle ilgili açılan sicil numarası üzerinden prim borcu sorgulaması yapılan belge değil de yüklenicinin Türkiye genelindeki sorgulama sonucu e-borcu yoktur belgesi esas alınarak ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Sorgulamaya esas alınan belgenin üzerinde bu belgenin, 5510 sayılı Kanunun 90’ıncı maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlara ihale suretiyle yapılan işlerle ilgili istihkak ödemelerinde/kesintilerinde kullanılamayacağının açıkça yazdığı görülmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, özetle bulgu konusuna iştirak edildiği ve konunun düzeltilmesine yönelik gerekli çalışmalara başlandığı bilgisi verilmiştir.
Bu itibarla, hatalı borcu yoktur belgesi esas alınarak yüklenicilere ödeme yapılması Sosyal Güvenlik Kurumunun alacağı prim borçlarının zamanında tahsil edilememesine sebebiyet verebileceğinden gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.