|
ÖZET: Üniversite tarafından doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen hizmet alımlarında, 2024 yılı için belirlenen bütçenin %10’luk sınırı Kamu İhale Kurulu’ndan (KİK) uygun görüş alınmadan aşılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, ilân ve teminat olmaksızın doğrudan teminle alım yapılabileceğini belirtirken, 62. maddesi ise bu tür harcamaların yıllık toplamının, ilgili bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşamayacağını vurgulamaktadır. 2024 yılı için üniversitenin hizmet alımları toplam ödeneği 38.503.000 TL iken, %10 limit tutarı 3.850.300 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, yıl içinde 14.987.398,50 TL tutarında doğrudan temin gerçekleştirilmesiyle bu limit aşılmıştır.
Kamu İhale Kanunu’nun 60. maddesi, ihale süreçlerinde belirlenen kurallara uyulmasının önemini vurgulamakta ve bu kurallara aykırı hareket edenler için müeyyideler öngörmektedir. Mevcut durumda, %10’luk limitin aşılıp aşılmadığını kontrol edecek bir mekanizmanın bulunmaması, önemli bir risk teşkil etmektedir. Kamu İdaresi, bu kontrol mekanizmasının kurulacağını ve limit aşımının zorunlu hale gelmesi durumunda KİK’e zamanında başvurulacağını taahhüt etmiştir. Bu bağlamda, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı açısından gerekli önlemlerin alınması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Doğrudan Teminle Geçekleştirilen Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite tarafından doğrudan temin ile geçekleştirilen hizmet alımı işlerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen %10 sınırı aşılmış, ancak bunun için Kamu İhale Kurulundan (KİK’ten) uygun görüş alınmamıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesinde ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin ile alım yapılabileceği açıklanmış ve ilgili maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde gereğince 2024 yılında büyükşehir belediyesi sınırları dâhilindeki idarelerin 622.756 TL’ye kadar olan ihtiyaçlarını bu bent kapsamında temin edebileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 62 nci maddesinde ise; idarelerce uyulması gereken diğer kurallar belirtilmiştir. İlgili maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde, yukarıda bahsedilen 22 nci madde için belirtilen limitler kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı belirtilmiştir.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01.01.2021 tarihinde yürürlüğe giren 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci Maddesinin (I) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’de, Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendinin nasıl uygulanacağı “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddede düzenlenmiştir. Buna göre Kanunun 22 inci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde, bütçe sahibi olan kamu idarelerinin yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarını dikkate almaları; %10 oranını ise mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı hesaplamaları gerekmektedir. Ayrıca Tebliğ’de oran aşıldıktan sonra yapılan başvuruların Kurulca reddedileceği belirtilmiştir.
Anılan Tebliğ’in “Başvuru işlemleri” başlıklı 5 inci maddesinde ise; başvuru işlemlerinin ne şekilde yapılacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
Üniversite tarafından doğrudan temin yoluyla satın alınan hizmet alımı işlerinde, 2024 yılı hizmet alımları toplam ödeneği 38.503.000,00 TL olup %10 limit tutarı 3.850.300,00 TL olmaktadır. Kurum, yıl içerisinde 14.987.398,50 TL tutarında doğrudan temin ile hizmet alımı gerçekleştirmiştir. Dolayısıyla da mevzuatta belirtilen %10’luk limitin Kamu İhale Kurumuna başvuru yapılmaksızın aşıldığı tespit edilmiştir.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 60 ıncı maddesinde “… 5 inci maddede belirtilen ilkelere ve 62 nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır” denilerek, ihale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; Kanunun temel ilkeleri ve ilgili maddelerde belirlenen kurallara uymasının önemine vurgu yapılmıştır.
4734 Sayılı Kanunun 22/d maddeleri kapsamında yapılan harcamaların, toplam ödeneklerin % 10 oranını aşıp aşmadığının tespitine ilişkin bir mekanizmanın kurulmaması ve yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uyulmamasının kontrol riski oluşturduğu değerlendirilmektedir. Uygun bir kontrol mekanizması tesis edilerek söz konusu limitin aşılıp aşılmadığının düzenli olarak kontrolünün sağlanması ve limit aşımının zorunluluk arz etmesi durumunda, buna ilişkin başvuruların zamanında yapılması, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması için önem arz etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, toplam ödeneklerin % 10 limitinin aşılıp aşılmadığının düzenli olarak kontrolünün sağlanması amacıyla bir kontrol mekanizması tesis edileceği ve limit aşımının zorunluluk arz etmesi durumunda, buna ilişkin başvurunun zamanında yapılması sağlanacağını belirtmiştir.
Bu çerçevede, KİK’in görüşü alınmadan %10’luk limitin aşıldığı Kamu İdaresince de kabul edilmiş olup, Kanun’da belirtildiği üzere 22/d kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamının, İdare’nin bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu KİK’in uygun görüşü olmadan aşılmaması gerekmektedir.