|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’ne bağlı döner sermaye işletme birimlerinden üçünün gelirlerinin giderlerini karşılayamadığını ve üç birimin ise herhangi bir faaliyette bulunmadığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye işletmelerinin kurulması ve faaliyetlerinin düzenlenmesi için gerekli şartları belirlemektedir. Bu çerçevede, döner sermaye işletmelerinin, yükseköğretim kurumlarının temel işlevlerini aksatmadan çalışması ve belirlenen faaliyet alanlarında etkin bir şekilde hizmet vermesi gerekmektedir.
Denetimlerde, 22 döner sermaye işletme biriminden İletişim Fakültesi, Koçarlı M.Y.O ve Turizm Fakültesi’nin aktif olmadığı, ayrıca Nazilli İ.İ.B.F ve Kuşadası MYO ile Tıp Fakültesi’nin zarar ettiği tespit edilmiştir. İdare, pandemi sürecinde yaşanan zorluklar ve personel eksiklikleri nedeniyle bazı birimlerin faaliyetlerine ara verildiğini belirtmiş, uygun koşullar sağlandığında bu faaliyetlerin yeniden başlatılacağını ifade etmiştir. Ayrıca, bazı birimlerin kapatılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, faaliyette bulunmayan döner sermaye birimlerinin yeniden aktif hale getirilmesi ve zarar eden işletmelerin gelir-gider dengesinin sağlanması için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. Bu bağlamda, idarenin mevcut durumu dikkate alarak düzenleyici işlemlere başlaması, üniversitenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Zarar Eden ve Faaliyeti Olmayan Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne bağlı birimlerden 3 adedinin gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı 3’ünün ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, (i) fıkrasında; Döner Sermaye İşletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas ve yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu, (j) fıkrasında ise; Döner Sermaye İşletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına ilişkin Yönetmelik’in “Faaliyet alanları” başlıklı 5’inci maddesinde; döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği ve bu işletmelerin;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Gelir ve Giderler İle Bunların Muhasebeleştirmesi” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; döner sermaye işletmesinin gelirlerinin, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları, şartlı bağış ve yardımlar ile diğer gelirlerden, giderlerinin ise faaliyet alanları ile ilgili giderlerden oluşacağı, dördüncü fıkrasında ise, döner sermaye işletmesi gelirlerinin kullanılmasında 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesine atıfta bulunularak, işletme faaliyetleri sırasında kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması ve yapılacak ödemelerde ise gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Denetimlerde; 2024 yılı itibarıyla toplam 22 döner sermaye işletme biriminden 3 birimin İletişim Fakültesi, Koçarlı M.Y.O, Turizm Fakültesi aktif olmadığı, 1 birimin Memnune İnci M.Y.O yeni kurulduğu, 3 birimin ise Nazilli İ.İ.B.F ve Kuşadası MYO ve Tıp Fakültesinin gelirlerinin giderlerini karşılamayarak zarar ettiği tespit edilmiş olup söz konusu işletmelerin kuruluş amaçları doğrultusunda sayılan faaliyetlerden biri veya birkaçına yönelik aktif çalışmada bulunması gerekmektedir.
Yukarıda denetim tespitlerinden yer verilen hususlara istinaden idare cevabında; pandemi sürecinde yaşanan teknik ve ekonomik yetersizlikler, personel eksikliği ve tasarruf tedbirleri nedeniyle bazı birimlerin Döner Sermaye faaliyetlerine zorunlu olarak ara verildiği; ancak uygun idari, mali ve teknik koşullar sağlandığında faaliyetlerin yeniden başlatılmasının planlandığı ifade edilmiştir. İletişim Fakültesi ile Turizm Fakültesi bünyesinde gelir getirici çalışmaların sürdüğü, Nazilli İİBF’nin akreditasyon süreciyle eşgüdümlü olarak üniversite-halk iş birliğine yönelik projelerin planlandığı, bu faaliyetlerin Döner Sermaye gelir-gider dengesine katkı sağlayacağı, bazı birimlerde ise faaliyet olmaması nedeniyle Döner Sermaye biriminin kapatıldığı belirtilmiştir.
Bu itibarla; idare tarafınca tespite konu hususa iştirak edilmiş olup bu farkındalık üzerine gerekli düzenleyici işlemlere kısmende olsa başlandığı ifade edilmiş, dolayısıyla yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde, faaliyeti olmayan birimlerin kuruluş amacına uygun olarak faaliyete geçirilmesi, zarar ettiği tespit edilen işletmelerde ise gelirlerin elde edilmesi, giderlerin harcanmasında mevzuata uygun bir şekilde gelir gider dengesinin sağlanması gerekmektedir.