|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite idaresinin mal ve hizmet alımlarını doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre, belirli mal ve hizmet alımlarının, mevzuatta belirtilen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünerek temin edilmesi, yasal düzenlemelere aykırıdır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasından sorumlu olan harcama yetkililerinin yükümlülüklerini vurgulamaktadır.
Aynı zamanda, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri, ihalelerin saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi prensiplere uygun olarak gerçekleştirilmesini gerektirmektedir. Bu bağlamda, mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünmesi, yasal düzenlemelere aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. 2024 yılı için belirlenen parasal sınırlar çerçevesinde, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idarelerin belirli alımları doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirebileceği belirtilse de, bu durumun kötüye kullanılmaması için dikkatli olunmalıdır. İncelemeler, idari ve mali daire başkanlığının benzer mal ve hizmet alımlarını kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini göstermektedir. Kırtasiye ve temizlik malzemeleri gibi ihtiyaçların açık ihale yöntemiyle karşılandığı, ancak diğer taleplerin farklı birimlerden ve zamanlarda yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, benzer alımların kısımlara bölünerek temin edilmesinin önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarının Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İdare tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi gereken ve aynı ihale konusu iş içerisinde yer alabilecek bazı mal ve hizmet alımlarının, mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir. Anılan Kanun’un 32’nci maddesinde ise; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş olup söz konusu maddenin devamında ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un doğrudan temin başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde (2024 yılı için) büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde ise 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; İdari ve mali daire başkanlığının bazı benzer mal ve hizmet alımlarının, 2024 yılı içinde muhtelif zamanlarda kısımlara bölünerek, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi uyarınca doğrudan temin usulü ile alındığı görülmüştür.
Kamu idaresince; kırtasiye ve temizlik malzeme ihtiyaçlarının açık ihale yöntemi ile karşılandığı, bunun dışındaki talepler ürünler aynı özellikte bile olsa farklı birimlerden farklı zamanlarda talep edilmekte olduğu, her talebin ivedilikle karşılanması gerektiği, taleplerin çoğunlukla Devlet Malzeme Ofisinden karşılandığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; benzer mal ve hizmet alımlarının, kısımlara bölünerek, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi uyarınca doğrudan temin usulü ile alınmasının ortadan kaldırılmasına yönelik tedbirlerin alınması gerekmektedir.