|
ÖZET: Bilgi İşlem Daire Başkanlığı’nın görev alanına giren hizmetlerin, Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (BAUM) Döner Sermaye İşletmesi aracılığıyla satın alınması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Açıköğretim Fakültesi, eğitim hizmetlerinin kesintiye uğramaması amacıyla BAUM’dan bilişim hizmetleri almıştır. İlgili protokol, Kamu İhale Tebliği’ne dayanarak imzalanmış olup, ağ destek hizmetleri, sunucu hizmetleri ve veri depolama gibi çeşitli hizmetleri kapsamaktadır. Bu hizmetlerin bedeli, öğrenci başına belirlenen ücretler üzerinden ödenmektedir.
Açıköğretim Fakültesi ile BAUM arasında yapılan protokol, üniversitenin asli görevleri arasında yer alan öğrenci işleri ile ilgili hizmetlerin döner sermaye kapsamında değerlendirilmesinin uygun olmadığını ortaya koymaktadır. 124 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı’na, üniversiteye ait bilgi işlem hizmetlerini sağlama yükümlülüğü getirmektedir. Ancak, mevcut altyapı ve insan kaynakları yetersizlikleri nedeniyle bu hizmetlerin BAUM tarafından sunulması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, BAUM’un sunduğu bilişim hizmetlerinin döner sermaye faaliyetleri olarak fiyatlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu ifade edilmektedir. Üniversitenin bilgi işlem hizmetleri, kamu hizmeti niteliğinde olup, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ve BAUM tarafından karşılanmalıdır. Bu bağlamda, gerekli personel ve altyapı planlamalarının yapılması zorunludur. |
BULGU: Bilgi İşlem Daire Başkanlığı Görev Alanına Giren Hizmetin Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden Hizmet Alım Sözleşmesi ile Satın Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Açıköğretim Fakültesinin eğitim hizmetlerinin aksamaması için Açıköğretim Fakültesi Döner Sermaye Biriminin, Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi (BAUM) Döner Sermaye Biriminden üniversite ve öğrenciler için bilişim hizmeti satın aldığı görülmüştür.
124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Bilgi İşlem Daire Başkanlığı” başlıklı 34’üncü maddesinde Daire Başkanlığının görevleri; üniversitedeki bilgi işlem sistemini işletmek, eğitim, öğretim ve araştırmalara destek olmak ile Üniversitenin ihtiyaç duyacağı diğer bilgi işlem hizmetlerini yerine getirmek olduğu olarak sayılmıştır.
Açıköğretim Fakültesi ile BAUM arasında 04.01.2021 ve 09.10.2023 tarihlerinde imzalanan “Hizmet Alım/Satım Protokolü”nün “Kapsam ve dayanak” başlıklı 2’nci maddesinde; protokolün dayanağının Kamu İhale Tebliği’nin “3.3-İdarelerin kendilerine bağlı döner sermayeden yapacakları alımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin 3’üncü bendi olduğu ifade edilmiştir.
Protokolün “Protokol kapsamında sunulacak hizmet” başlıklı 4’üncü maddesi kapsamında Açıköğretim Fakültesinin eğitim hizmetlerinin aksamaması için BAUM’un vereceği hizmetler protokol eki teknik şartnamede aşağıdaki gibi sayılmıştır.
– Ağ destek hizmeti ve ağ güvenliği.
– Sunucu hizmeti.
– Veri depolama hizmeti.
– Elektronik posta ve güvenliği hizmeti.
– Loglama hizmeti.
– Bakım destek hizmeti.
– Sunucu barındırma hizmeti.
Satın alınan hizmetlerin bedeli protokolün “Ücretlendirme” başlıklı 6’ncı maddesine göre; Açıköğretim Fakültesi tarafından her ay Üniversite Yönetim Kurulu kararında belirtilen öğrenci başına 5,00 TL, son protokolde 14,00 TL olarak BAUM’a ödenecektir.
Üniversitede 2023 yılında 09.10.2023 tarihinde imzalanan son protokole göre Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 876.422 öğrenciye BAUM tarafından oluşturulan bilişim alt yapısı hizmeti verilmiştir. 2024 yılında da öğrencilere BAUM tarafından oluşturulan bilişim alt yapısı hizmeti verilmeye devam edilmiştir.
Atatürk Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği’nin “Merkezin amacı” başlıklı 5’inci maddesinde; söz konusu merkezin bilişim sistemleri alanına giren her konuda Üniversitenin akademik ve idari birimlerinin gereksinim duyduğu her türlü alt yapı, donanım, yazılım, proje hizmetlerinin ve bunların uygulama çalışmalarının etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, disiplinler arası araştırmalar yapmak gibi amaçla kurulduğu belirtilmiştir.
Bu çerçeveden bakıldığında, Merkezin ve Üniversite Bilgi İşlem Daire Başkanlığının görevleri örtüşmekte ve Açıköğretim Fakültesine söz konusu protokol çerçevesinde sunulan hizmetlerin Üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında olduğu görülmektedir. Her ne kadar ilgili Daire Başkanlığı gerek çağın gereklerine uygun alt yapı gerekse insan kaynakları açısından yeterli kapasiteye sahip olmasa da bu durumun 124 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile verilen görevleri yapmasına engel teşkil etmemesi gerekir. Açıköğretim Fakültesi bulunan Üniversitenin ihtiyaçları bütçesine konulacak ödeneklerle karşılanmalıdır. Nasıl ki örgün öğretimde okuyan öğrenciler için ilgili Daire Başkanlığı gerekli hizmeti veriyor ise açık ve uzaktan öğretimde de öğrenci işleri için gerekli alt yapı ve insan kaynaklarının mevzuatının öngördüğü şekilde güçlendirilmesi gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun Geçici 11’inci maddesine göre döner sermaye işletmelerinin bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebesi ile kontrol ve denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmektedir. Bu Yönetmelik’te
döner sermaye işletmesi, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmeler olarak tanımlanmıştır. BAUM biriminin yukarıda belirtilen protokol kapsamında sunduğunu hizmetler bu tanıma uygun değildir. Zira verdiği hizmet, üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında yer alan öğrenci işleri ile ilgilidir. Dolayısıyla BAUM’un bu faaliyetleri kapsamında döner sermaye geliri elde etmesi de mümkün değildir.
Üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında yer alan öğrenci işleri ile ilgili hizmetin 124 sayılı Kararname kapsamında Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ve BAUM tarafından karşılanması gerekirken, döner sermaye faaliyeti gibi değerlendirilip Açıköğretim Fakültesine hizmet karşılığı fiyatlandırılmasının mümkün olmadığı düşünülmektedir.
Kamu İdaresince, Açıköğretim Fakültesi öğrencilerine yönelik bilişim hizmetlerinin Bilgi İşlem Daire Başkanlığı tarafından karşılanmasının mümkün olmadığı, özellikle açık ve uzaktan eğitim alanında dijitalleşmenin boyutu, personel sayısı ve altyapı yetersizlikleri nedeniyle bu hizmetlerin Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi (BAUM) tarafından verildiği, BAUM’un faaliyet alanlarını belirleyen yönetmelikte, bilişim altyapısı, yazılım, donanım, sistem güvenliği, e-üniversite projeleri ve benzeri konularda hizmet verme yetkisinin bulunduğu, Üniversitenin dijitalleşme oranının %90’lara ulaştığı, açıköğretim öğrenci sayısının yüksek olduğu ve Bilgi İşlem Dairesinin bu kapsamda hizmet veremeyecek durumda olduğu öne sürülmüş ve bu gerekçelerle, BAUM ile protokol imzalanarak her öğrenci başına aylık 14 TL ödeme yapıldığı belirtilmiştir.
Ancak; 124 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Bilgi İşlem Daire Başkanlıklarına verilen görevler doğrultusunda, öğrenci işleri ve üniversitenin bilgi işlem hizmetleri kamu hizmeti niteliğinde, asli ve sürekli görevlerdendir. 5018 sayılı Kanun ve buna bağlı yürürlükteki yönetmeliklere göre, döner sermaye birimlerinin faaliyet alanları sadece genel idare esaslarına göre yürütülemeyen hizmetlerle sınırlıdır. Ancak öğrenci kayıt, e-posta, sunucu, loglama gibi bilişim hizmetleri, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı tarafından yerine getirilmesi gereken asli hizmetlerdir.
İdarenin altyapı ve personel eksikliği gerekçesiyle bu hizmetleri döner sermaye kapsamında fiyatlandırılması, hem 124 sayılı KHK’ya hem de 5018 sayılı Kanun’daki “asli ve sürekli hizmetler için döner sermaye gelir elde edilemeyeceği” düzenlemesine aykırılık oluşturmaktadır.
Sonuç olarak; BAUM tarafından verilen hizmetlerin döner sermaye faaliyeti kapsamında fiyatlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı, Üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında yer alan öğrenci işleri ile ilgili hizmetin 124 sayılı Kararname kapsamında Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ve BAUM tarafından karşılanması gerektiği, bu yönde personel ve altyapı ihtiyacının idarece planlanmasının zorunlu olduğu değerlendirilmektedir.