Üniversite Personelinin Öğle Yemeği Hizmetleri İçin Ayrı Bir Birimin Oluşturulmaması, Yemek Hizmetlerinin Kurum Bütçesi İçerisinde Yürütülmesi (Sayıştay)

BULGU: Üniversite Personelinin Öğle Yemeği Hizmetleri İçin Ayrı Bir Birimin Oluşturulmaması, Yemek Hizmetlerinin Kurum Bütçesi İçerisinde Yürütülmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği gereğince Üniversite personelinin öğle yemeği hizmetleri için ayrı bir yönetimin oluşturulmadığı; yemek hizmetlerine ait gelir, gider ve muhasebe işlemlerinin Kurum bütçesi içerisinde yürütülmesi sonucu Üniversitenin gelir ve giderlerde fazlalığa sebep olunduğu tespit edilmiştir.

86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesine dayanılarak hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin;

“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı,

“Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisine aktarılacağı, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin sadece yemek servisi tarafından yapılacağı, atamaya yetkili amirin onayı ile yemek servisinin kurulacağı, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı ve bunlar için memurlardan her hangi bir ücret alınmayacağı,

“Yemek Maliyetinin Hesabı” başlıklı 9 uncu maddesinde; kurum kadrosunda olup yemek servisinde görevlendirilen personelin giderleri ile kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin yemek maliyetine dahil edilmeyeceği,

İfade edilmektedir.

Bahse konu Yönetmelik uyarınca, personelin öğle yemeği ihtiyacının temini amacıyla yemek hizmetleri biriminin oluşturulması, çalışanların görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi, satın alma ve diğer mali iş ve işlemler ile yemek ücretlerinin belirlenmesi gibi hususları kapsayacak şekilde yemek hizmetleri yönergesinin çıkarılması gerekir.

Personele öğle yemeği verilen yerlerin birer sosyal tesis olması nedeniyle, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller” (RG: 30.12.2005/26039)” gereğince; hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması; işlemlerinin kayıt altına alınması, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş ilkeleri çerçevesinde hazırlanması ve raporlanması gerekmektedir.

Personelden alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin esaslar ise her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği Uygulama Tebliğlerinde belirlenmektedir. Bahse konu Tebliğlere göre, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususlar dikkate alarak yemek bedelleri tespit edilebilmektedir.

Belirtilen yasal düzenlemelere göre, bütçeden aktarılan ödenek ile yemek karşılığı personelden alınan tutarların yemekhane gelirlerini oluşturması, yemek hizmetleriyle ilgili tüm giderlerin ise bu tutarlardan karşılanması gerekirdi. Ancak, mevcut uygulamaya göre personelin öğle yemeği için 2024 yılı Üniversite Bütçesine 8.619.000,00 TL ödenek konulmuş, yemek hizmetlerinin öğrencilerle birlikte bütçe içerisinde yürütülmesi nedeniyle, personel yemek hizmetleri için yapılan harcamalar ve toplanan gelirler hesaplanamamıştır. Bütçe uygulama sonuçlarına göre personel ve öğrenci yemek hizmetleri için bütçeden toplam 45.953.011,00 TL harcanmış, yemek karşılığı memur ve öğrencilerden toplam 23.547.829,00 TL gelir elde edilmiştir.

Personel yemek hizmetleri için Özel Bütçeye konulan ödenek yemekhane hesabına aktarılarak gider yazılması ve bütçeyle bir ilişkisinin kalmaması gerekirken, mevcut uygulamadan dolayı yemek hizmetleri karşılığı personelden toplanan paralar bir taraftan Özel Bütçeye gelir yazılmış, diğer taraftan toplanan bu paralar mevcut ödemekle birlikte harcanarak bütçeye gider yazılmıştır. Bu şekilde, hesabi olarak Üniversitenin hem gelirinde hem de giderinde yaklaşık bütçeye konulan ödenek kadar fazlalığa yol açmıştır.

Diğer yandan, öğrenciler için sunulan yemek hizmetlerinin aynı nitelikte olması, personel ve öğrenci yemek ihtiyaçları için tek mutfak kurulmuş olması nedeniyle 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 46 ve 47 nci maddeleri ve Yüksek Öğretim Kurumları Mediko- Sosyal, Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi Uygulama Yönetmeliği’nin 4, 5 ve 15 inci maddelerine dayanılarak, bir çok üniversitede olduğu üzere, personel ve öğrenci yemek hizmetlerinin aynı Yönerge kapsamında yürütülmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Kamu İdaresi cevabında, gerekli hazırlıklar yapılarak personel eksikleri giderilerek hazırlanacak yönerge ile Yemek Yürütme Kurulu kurulması için gerekli çalışmalara başlanacağı belirtilmiştir.

Sonuç itibariyle, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamında personelinin öğle yemeği hizmetleri için ayrı bir yönetimin kurulmaması hem mevzata aykırılık oluşturmakta; hem de personelin yemek hizmetlerine ait gelir, gider ve muhasebe işlemlerinin Üniversite bütçesi içerisinde yürütülmesi sonucu, en az yemek hizmetleri için bütçeye konulan ödenek kadar Üniversitenin gelir ve giderinin yüksek gösterilmesine ve bu nedenle mali tablolarında hatalı gösterime sebep olunmuştur.