|
ÖZET: Üniversite döner sermaye işletme birimlerine ait elektrik ve su giderlerinin, bu birimlerin kendi bütçeleri yerine üniversite özel bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri, döner sermaye gelirlerinin belirli oranlarda kullanılması gerektiğini ve bu gelirlerin bütçe kaynakları ile bir arada kullanılmaması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, döner sermaye işletmelerinin giderlerinin kendi gelirleriyle karşılanması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, merkezi yönetim bütçesinden ayrı bir bütçeye sahiptir. Elektrik ve su tüketimi için her birim adına abonelik tesis edilmesi gerekmekte, aksi takdirde tüketim miktarları hesaplanarak üniversite bütçesine ödenmesi gereken tutarlar belirlenmelidir. Ancak, mevcut uygulama, döner sermaye işletmelerinin giderlerini doğru bir şekilde yansıtmayarak, mali tabloların güvenilirliğini azaltmakta ve kritik hizmet sunan birimlerin enerji maliyetlerini artırmaktadır. Kamu idaresi, bu bulgular ışığında enerji güvenliğini sağlamak ve sayaç altyapısını yeniden yapılandırmak amacıyla gerekli teknik çalışmaların başlatıldığını bildirmiştir. Ancak, bu süreçle ilgili belgelerin sunulmadığı belirtilmektedir. Bu durum, döner sermaye işletmelerinin mali yönetiminde önemli sorunlara yol açabileceği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Birimlerine Ait Elektrik ve Su Giderlerinin Üniversite Özel Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite döner sermaye işletme birimleri adına elektrik ve su aboneliği tesis edilmeyerek, bu giderlerin Üniversite bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir.
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
58’inci maddesinin (b) fıkrasında, “Döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’i, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’u, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’i, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılır.”,
Geçici 66’ncı maddesinde, “2015 mali yılı sonuna kadar, yükseköğretim kurumları bütçelerinin “01 – Genel Kamu Hizmetleri ” fonksiyonunda öz gelir karşılığı ödenekleştirilen tutarlardan ilgili ekonomik kodlara aktarma yapılmak suretiyle, tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi döner sermaye birimlerinin bütçesine ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçlarının ödenmesi amacıyla aktarma yapılabilir.”
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununa dayanılarak hazırlanan 20222024 yılı Bütçe Hazırlama Rehberinin ‘Genel İlkeler’ başlıklı 8’inci maddesinde; “Döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacaktır.” denilmektedir.
Buna göre; Üniversite bütçesi ile döner sermaye işletmesi bütçesi arasında kaynak aktarılması, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinde ve geçici 66’ncı maddesinde belirtilen istisnai durumlarla sınırlıdır. Döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacağı belirtildiğinden, döner sermaye işletmelerinin giderlerinin, kendi gelirleriyle karşılanması gerekmektedir.
Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Üniversite bütçesinden ayrı bir bütçeye sahiptir. Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde faaliyet gösteren birimlerin elektrik ve su tüketimi için adlarına abonelik tesis edilerek bu giderlerin birim bütçelerinden karşılanması, bunun mümkün olmadığı durumlarda ise, işletme birimlerinin payına düşen tüketim miktarlarının sayaçlar veya birim alan üzerinden hesaplanarak, tüketime tekabül eden tutarın Üniversite özel bütçesine ödenmesi gerekmektedir.
Döner sermaye işletme birimleri adına elektrik ve su aboneliği tesis edilmeyerek, elektrik ve su giderlerinin üniversite bütçesinden ödenmesinin;
Üniversitenin giderlerinin daha fazla, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderlerinin daha az olmasına ve Üniversite ile işletmenin mali tablolarının faaliyet sonuçlarını doğru ve gerçek biçimde yansıtamamasına,
Gece boyunca yoğun elektrik tüketimi bulunan hastane gibi birimlerin, elektrik kullanım maliyetini düşürecek olan çift zamanlı avantajlı elektrik tarifesinden yararlanamamasına,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereği, hastane ve diğer sosyal tesisler elektrik ve havagazı tüketim vergisinden muaf olmasına rağmen, Üniversite adına açılan tek abonelik ile 2024 yılında yapılan 28.361.412,940 kwh tüketime karşılık ödenen 129.490.929,57TL faturası giderinin yarısı kadar olan 65.276.378TL’lik tüketimin Hastane tarafından yapılması sonucu, bu tüketimin %5’ine tekabül eden 3.263.819,00TL havagazı ve elektrik tüketim vergisi ödenmesine,
Kritik hizmetler sunan döner sermaye işletme birimlerinin şebeke suyu iletimi ve enerji arz güvenliği yönetiminin yapılamamasına,
sebep olacağı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi, bulguda yer alan tespitlere katılarak, kurumsal enerji güvenliğini sağlamak ve sayaç altyapısını üniversite birimleri – döner sermaye birimleri ayrımı temelinde yeniden yapılandırmak amacıyla gerekli düzeltmelerin yapılması için teknik çalışmaların başlatıldığını ve enerji dağıtım şirketine başvurulduğunu belirtmişse de, gerçekleştirilen işlemlere yönelik belge sunulmamıştır.