|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Üniversite Hastane Döner Sermaye İşletmesi tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alım ihale süreçlerinde, yaklaşık maliyetlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak belirlenmediğini ortaya koymuştur. İncelemeler, önceki dönem sözleşme fiyatlarının dikkate alınmadığını göstermektedir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8. maddesi, idarelerin alımın niteliği ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak fiyatları kullanarak yaklaşık maliyet hesaplaması yapmalarını öngörmektedir. Ancak, yeterli teklif alınamadığı durumlarda önceki yıllara ait sözleşme bedellerinin güncellenerek kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Ayrıca, aşırı sapma gösteren fiyat bildirimlerinin değerlendirmeye alındığı tespit edilmiştir. Mal Alımı ve Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, idarelerin gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan bu tür fiyatları dikkate almaması gerektiğini belirtmektedir. Yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan bilgilerin hesap cetvelinde yer alması ve değerlendirmeye alınmayan fiyatların gerekçelerinin de belirtilmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi, gelecekte piyasa rayiç fiyatlarını yansıtmayan ve aşırı sapma gösteren tekliflerin gerekçe gösterilerek değerlendirme dışı tutulacağını ifade etmiştir. |
BULGU: Yaklaşık Maliyetin Mevzuat Hükümleriyle Uyarlı Şekilde Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Hastane Döner Sermaye İşletmesince gerçekleştirilen mal ve hizmet alım ihale süreçleri üzerinde yapılan incelemede; yaklaşık maliyetin belirtilen mevzuat hükümleriyle uyarlı hazırlanmadığı tespit edilmiştir.
Yaklaşık Maliyet Hesaplamasında Önceki Dönemler Sözleşme Fiyatlarının Dikkate Alınmaması
Yaklaşık maliyet bedelinin tespitinde bir önceki yıl sözleşme fiyatlarının değerlendirmeye alınmadığı görülmüştür.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin hesaplanması başlıklı 8’inci maddesinde; idarelerin alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak bu maddenin (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyet hesaplaması yapacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; idare, alım konusu mal ile ilgili daha önceki dönemlerde alım yapmış ise bu alımlarda ortaya çıkan sözleşme bedellerinin, endeks veya Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan ilgili endekslerden uygun olanının kullanılmak suretiyle güncellenerek yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği belirtilmiştir. Döviz ile yapılmış olan alımlarda ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru veya çapraz kur üzerinden fiyatlar güncellenerek yaklaşık maliyet hesap edilebileceği belirtilmiştir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de benzer düzenleme bulunmaktadır.
Her ne kadar Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği yaklaşık maliyetin hesaplanmasında idarelere farklı seçenekler sunmuş ve takdir yetkisi tanımış olsa da; yaklaşık maliyet hesaplaması yapılırken özellikle piyasadan yeterli düzeyde teklif alınamayan durumlarda önceki senelerde sözleşmeye yansıyan fiyatları güncellemek suretiyle kullanılması uygun olur. Zira yaklaşık maliyet oluşturulması kapsamında yazılan idare yazılarına dönüş sağlanarak yeterli sayıda teklif alınamaması genel bir problem olduğu anlaşılmaktadır.
Bir önceki yıl veya yıllarda alım konusu ile ilgili sözleşme fiyatlarının yaklaşık maliyetin tespitinde değerlendirmeye tabi tutulmaması, yaklaşık maliyetin gerçek piyasa fiyatlarına uygun belirlenmemesine neden olabileceği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; bundan böyle güncel piyasa araştırması verileriyle birlikte, önceki dönemlerde gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlere ilişkin fiyatların, ekonomik göstergeler ışığında TÜİK verileriyle güncelleme yapılarak yaklaşık maliyet hesaplarına dahil edileceği belirtilmiştir.
Yaklaşık Maliyetin Tespitinde Aşırı Sapma Gösteren Tekliflerin Değerlendirme Dışında Tutulmaması
Mal ve hizmet ihalelerine ilişkin yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, hatalara sebep olabilecek gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan aşırı sapma gösteren fiyat bildirimlerinin değerlendirmeye alındığı tespit edilmiştir.
Mal Alımı ve Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin 8’inci maddesinde; İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek KDV hariç fiyat bildirilmesini ister. Ancak, idare, gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hatalara sebep olabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan her tür bilgi ve belgeye hesap cetveli ekinde yer verilir. Değerlendirmeye alınmayan fiyat bildirimleri ile proforma faturaların değerlendirmeye alınmama gerekçeleri de hesap cetvelinde gösterilmesi gereklidir. Benzer düzenleme Hizmet Alımları İhale Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.
Yaklaşık maliyetin tespitinde gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmayan, aşırı sapma gösteren teklifler ile proforma faturaların, gerekçelerinin de belirtilmesi suretiyle, değerlendirme dışında tutulması gerekir.
Kamu İdaresi cevabında; yaklaşık maliyet hesaplamasında bundan böyle piyasa rayiç fiyatlarını yansıtmayan ve aşırı sapma gösteren tekliflerin, gerekçe gösterilmek suretiyle, değerlendirme dışı tutulacağı belirtilmiştir.