Ek Ödeme Usul ve Esaslarını Belirlemeyen ve Hatalı Ödeme Yapan Birimler Olması (Sayıştay)

BULGU: Ek Ödeme Usul ve Esaslarını Belirlemeyen ve Hatalı Ödeme Yapan Birimler Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Bursa Uludağ Üniversitesi döner sermaye birimlerinde teşvik ek ödeme hesaplamaları hatalı yapılan birimler ile usul ve esaslarını belirlemeden ek ödeme dağıtımı yapılan birimler olduğu tespit edilmiştir.

Teşvik Ek Ödeme Hesaplamasından Farklı Bir Yöntemle Ek Ödeme Hesaplanan Personelin Bulunması

Bursa Uludağ Üniversitesi Hastanesinde, bireysel net katkı puanları kullanılmadan, döner sermaye matrahı ile personel için belirlenen katsayının çarpılması yöntemiyle teşvik ek ödeme hesaplanan personelin olduğu tespit edilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; teşvik ek ödemesi, personelin görev yaptığı tesiste hizmete katkısı ve verimliliği ile finansal sürdürülebilirliği sağlama ve hizmetin kalitesi gibi kriterler göz önüne alınarak mesai içi ve mesai dışı çalışmalarına karşılık olarak döner sermayeden personele yapılan ödeme olarak tanımlanmıştır.

Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde;

Bireysel net katkı puanı: İlgili döner sermaye birim/alt biriminde çalışan personel için, kapsamı 5 inci maddede açıklanan (A), (B), (C), (D) ve (E) puanlarından maddede belirtilen formüllere göre hesaplanan nihai toplam puanı,

e) Dağıtılacak miktar: İlgili ödeme dönemi için yönetim kurulunun, kanuni sınırlar dâhilinde yapılacak kesintilerden sonra dağıtımına karar verdiği miktarı,

Dönem ek ödeme katsayısı: İlgili dönemde tespit edilen ve 1 (bir) puanı ücrete dönüştürmek için kullanılan katsayıdır. İlgili ödeme döneminde dağıtımına karar verilen döner sermaye miktarının, ilgili ödeme döneminde birim bireysel net katkı puanları toplamına bölünmesi sonucu bulunan katsayıyı (Dağıtılabilecek Miktar/Birim Bireysel Net Katkı Puanları Toplamı),

ğ) (Değişik:RG-19/9/2012-28416) Ek ödeme matrahı: Ek ödemeden yararlanacak personelin aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (makam, temsil, görev ve yabancı dil tazminatı hariç) toplamını,”

Şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmelik’in “Genel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde, yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5’inci maddede belirtilen; kurumsal katkı puanı (A Puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B Puanı), eğitim-öğretim faaliyet puanı (C Puanı), bilimsel faaliyet puanı (D Puanı) ve diğer faaliyetler puanının (E Puanı) esas alınacağı belirtilmiştir.

Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5’inci maddesinin sekizinci fırkasında;

“(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;

a) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,

Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,

Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,

ç) (Değişik:RG-15/9/2022-31954)(2) Teşvik ek ödemesi=Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,

formülleri kullanılarak hesaplama yapılır.”

Denilmektedir.

Buna göre; tıp fakültesi hastanelerinde görev yapan öğretim üyeleri, araştırma görevlileri ve tabipleri ile diğer personelin her biri için Yönetmelik’in 5’inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca hesaplamaya dahil edilecek puanları üzerinden bireysel net katkı puanlarının oluşturulması, oluşan bireysel net katkı puanlarının ise, her personel için aynı olan ve Yönetmelik’teki tanımına göre belirlenen dönem ek ödeme katsayısı ile çarpılması sonucu teşvik ek ödemesinin hesaplanması gerekmektedir.

Yapılan incelemede; Bursa Uludağ Üniversitesi Hastanesinde görevli 2.664 personele teşvik ek ödemesi yapıldığı, bu personelden 2.600’ünün teşvik ek ödemelerinin hesaplanmasında Yönetmelik’e uygun olarak bireysel net katkı puanları ve dönem ek ödeme katsayılarının kullanıldığı, aşağıdaki tabloda belirtillen birimlerde çalışan 64 personelin teşvik ek ödemelerinin ise, bireysel net katkı puanları kullanılmadan, döner sermaye matrahlarının tablodaki ilgili birim için belirlenen oranların çarpılması suretiyle hesaplandığı tespit edilmiştir.

Örneğin; Başhekimlik biriminde çalışan personelin herhangi bir aya ilişkin bireysel net katkı puanının (X), ilgili döneme ait dönem ek ödeme katsayısının (Y), döner sermaye matrahının (Z) olduğu durum için, ilgili personelin teşvik ek ödemesi (X)*(Y) şeklinde hesaplanması gerekirken, (Z)*3,50 şeklinde hesaplanmıştır.

Tablo 4: Birimler İtibariyle Ek Ödeme Oranları

Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa katılınmış Aralık 2024 ek ödeme dönemi itibariyle 64 personel için Yönetmelik’e uygun olarak bireysel net katkı puanları ve dönem ek ödeme katsayılarının kullanıldığı, döner sermaye matrahları ile tabloda belirtilen ek ödeme oranlarının çarpılarak ödenmesi uygulamasının sona erdiği belirtilmiştir.

Yönetmelik’te belirtilmeyen teşvik ek ödeme yöntemlerinin kullanılması, dağıtılabilecek toplam tutar her ne kadar aşılmasa da, bu tutardan ek ödeme alan 64 personelin bireysel net katkı puanlarından daha fazla tutarda ek ödeme almasına neden olmaktadır.

b) Teşvik Ek Ödemenin Hesaplanmasında Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Puanının Öğretim Üyeleri İçin Sabit Olarak Belirlenmesi

Bursa Uludağ Üniversitesi Hastanesi öğretim üyelerine yapılan teşvik ek ödemelerinin hesabında, öğretim üyelerinin “Eğitim-Öğretim Faaliyet Cetveli”ne göre gerçekleştirmiş oldukları eğitim-öğretim faaliyetlerinin değil, sabit bir puanın kullanıldığı tespit edilmiştir.

Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Genel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin yedinci fıkrasında, yapılacak ek ödemeye esas katkı unsurlarının belirlenmesinde 5’inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanının (E puanı) esas alınacağı belirtilmiştir.

Yine Yönetmelik’in “Dağıtım Esasları” başlıklı 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında;

“(4) (C) Eğitim-öğretim faaliyeti puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan eğitim- öğretim faaliyetleri için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”nde yer alan puanlar toplamıdır. Eğitim-öğretim faaliyetleri, kalite verimlilik unsurları dikkate alınarak puanlanır. Bu puanın hesaplanmasında kullanılacak cetvelde, genel ve bireysel memnuniyet anketleri, ulusal ve uluslararası eğitim değerlendirme ölçütleri, kurumun belirleyeceği usule uygun olarak ders notlarının basılı veya elektronik ortamda bulundurulması, örnek sınav sorularının ve cevaplarının elektronik ortamda yayınlanması gibi kalite unsurlarına yer verilir. Bu puan aşağıdaki şekilde belirlenir.

(C) = “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”ne göre alınan toplam puan.”

Olarak ifade edilmiştir.

Buna göre; döner sermaye gelirlerinden öğretim üyelerine yapılacak ek ödemeye esas katkı unsurlarının belirlenmesinde, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) tarafından yayınlanan “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”nde sayılan görevlerden öğretim üyelerince gerçekleştirilenlerin, eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C Puanı) olarak değerlendirilmesi ve teşvik ek ödemesinin hesaplanmasında bu puanların kullanılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede; Bursa Uludağ Üniversitesi Hastanesinde döner sermaye gelirlerine katkısı olan 293 öğretim üyesinin, döner sermaye faaliyetleri kapsamının dışında, YÖK tarafından yayınlanan “Eğitim-Öğretim Faaliyet Cetveli”ne göre gerçekleştirdikleri faaliyetlerin eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C Puanı) olarak sisteme girilmediği ve C Puanının öğretim üyelerinin tamamı için “2 Puan” olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa katılınmış olup 28.04.2025 tarih ve 2025/12 sayılı Hastane Yönetim Kurulu Kararı ile her öğretim üyesi için Hastane Yönetim Bilgi Sistemi üzerinden eğitim-öğretim faaliyet puanı (C Puanı) hesaplamasına başlandığı belirtilmiştir.

Öğretim üyelerine, Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli’nde yer alan görevlerden gerçekleştirilenlerin C Puanı olarak hesaplanması gerekmektedir.

c) Ek Ödeme Usul ve Esaslarını Belirlemeyen Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Olması

Üniversitenin Ziraat Fakültesi, Veterinerlik Fakültesi ve Sürekli Eğitim Merkezi Döner Sermaye İşletme Birimlerinde, ek ödemenin dağıtılması usul ve esasları belirlenmeden çalışanlara matbu tutarlarda ek ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Döner Sermaye başlıklı 58’inci maddesinin;

(c) fıkrasının ikinci bendinde, “Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir.

Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.”,

(d) fıkrasında, “ Ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu ve bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları ile sürekli eğitim merkezleri, açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları ile düzenli döner sermaye geliri olan yükseköğretim kurumlarında üretilen mal ve hizmetlerden elde edilen döner sermaye gelirlerine katkısı bulunan öğretim elemanlarına yapılacak ek ödemeler hakkında da (c) fıkrası hükümleri uygulanır.”

denilmektedir.

Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye işletme Birimlerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’in “Yönetim” başlıklı 9’uncu maddesinde;“Yükseköğretim kurumunun yönetim kurulu; işletmeyi idare etmek üzere yürütme kurulu oluşturabilir ve yetkilerini uygun gördüğü ölçüde yürütme kuruluna devredebilir.” belirtilmiştir.

Buna göre, üniversite yönetim kurulu veya yetki devrinde bulunduğu işletme yürütme kurulu tarafından, ek ödeme dağıtılmasına ilişkin usul ve esasların belirlenerek, ek ödemelerin bu doğrultuda dağıtımının yapılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, Bursa Uludağ Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi, Ziraat Fakültesi ve Sürekli Eğitim Merkezi Döner Sermaye İşletme Birimlerinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurlarını içeren usul ve esaslar belirlenmeden personele matbu tutarlarda ek ödeme dağıtıldığı görülmüştür.

Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa katılınmış ek ödeme usul ve esasların belirlenmesine yönelik çalışmaların başladığı belirtilmiştir.

Yukarıda bahsedilen kriterler esas alınmadan matbu tutarlarda ek ödeme yapılmasının, personelin performansı ile döner sermaye birimlerinin faaliyetlerinin ve gelirlerinin artışına engel olacağı düşünülmektedir.