Kurumun Tıp Fakültesi Hastanesi Kayıtlarında Yer Alan ve Sosyal Güvencesi Olmayan Hastalardan Alacaklarının Alacak Hesaplarında Yer Almaması (Sayıştay)

BULGU: Kurumun Tıp Fakültesi Hastanesi Kayıtlarında Yer Alan ve Sosyal Güvencesi Olmayan Hastalardan Alacaklarının Alacak Hesaplarında Yer Almaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi kayıtlarında yer alan ve sosyal güvencesi olmayan hastalardan alacaklarının takip ve tahsilinin tam olarak yapılmaması nedeniyle Hastanelerinin alacaklarının mali tablolara doğru ve güvenilir biçimde yansıtılamadığı görülmüştür.

26.06.2008 tarihli ve 26918 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2008/13 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nde, acil sağlık hizmeti vermekle yükümlü bulunan sağlık kuruluşlarının, acil vakaları hastanın sağlık güvencesi olup olmadığına veya ödeme gücü bulunup bulunmadığına bakmaksızın kabul edeceği ve gerekli tıbbi müdahaleyi kayıtsız-şartsız ve gecikmeksizin yapacağı, herhangi bir sağlık güvencesi olmayan vatandaşlardan ödeme gücü bulunmayanların acil sağlık hizmeti bedelleri kendilerinden talep edilmeyeceği, bunlardan kamuya ait sağlık kuruluşlarından ve ayakta teşhis ve tedavi yapan özel sağlık kuruluşlarından acil sağlık hizmeti alanların hizmet bedelleri 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu hükümleri çerçevesinde sağlık kuruluşunun bulunduğu yer sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfından talep edileceği belirtilmiştir.

Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından kurumlara gönderilen 15.12.2011 tarihli 2011/62 sayılı Genelge ile yukarıda bahsedilen Hasta Bilgilendirme Formu dışında senet, taahhütname ya da bu anlama gelebilecek herhangi bir evrak imzalatılamayacağı vurgulanmıştır.

Yapılan incelemede; döner sermaye işletmesine bağlı olan Üniversite Hastanesinde, yukarıda bahsedilen mevzuat gereği, herhangi bir ücret alınmadan hizmet verildiği, ilgili formun doldurularak daha sonra tahsil edilmek üzere hastaların borçlandırıldığı, ancak tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Diğer taraftan söz konusu alacaklardan borçlusu tarafından ödeme gerçekleştirildiğinde muhasebe biriminin alacaktan haberdar olduğu, bu kapsamda 336 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabının alt detay kodunda “Mahiyeti tespit edilemeyen tutarlar” adı altında 27.352.403,69 TL borç, 66.906.099,09 TL alacak kaydının bulunduğu ve hesabın 39.553.695,40 TL alacak bakiyesi verdiği, bu hesaba yapılan kayıtların çoğunlukla hastanede tedavi hizmeti aldıktan sonra borcunu ödeyenlere ilişkin tahsilat kayıtları olduğu anlaşılmıştır.

Oysa verilen tedavi hizmeti sonucunda tahakkuk edecek alacakların hastane döner sermaye işletmesinin muhasebe kayıtlarında (senetsiz alacak ise) 120- Alıcılar Hesabına borç kaydı yapılarak takibi yapılmalıdır. Söz konusu alacakların tahakkuk kaydının yapılmaması bunların takip ve tahsilinde güçlüklere yol açacağı gibi, tahsili mümkün olanlar ile tahsili şüpheli hale gelen alacakların ayrımının yapılmasını da zorlaştırmaktadır.

Bilindiği üzere Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı, işletmelerin mal ve hizmet satış faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ve ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi birkaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış alacakların izlenmesi için kullanıldığı hesap olarak ifade edilmektedir.

Hastane kayıtlarında yer alan ve yıllar itibariyle aktarılan yüksek miktardaki şüpheli alacağın zamanaşımına uğraması nedeniyle tahsilat işlemlerine başlanmazsa kişi sorumluluğunun doğacağı anılan Yönetmelik’te belirtilmektedir.

Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ve bu kapsamda Tedavi hizmeti sonucunda tahakkuk edilecek alacakların Hastane Döner Sermaye işletmesinin kayıtlarına Takip Tahsilat Birimi tarafından 120 Alıcılar Hesabına borç kaydı olarak 2024 yılından itibaren takibi yapıldığı, 120 alıcılar hesabı Sosyal Güvenlik Kurumu Global Bütçe ve diğer kurumlar şeklinde aylık gelir kaydı oluşturularak takibi yapıldığı, 336 Diğer çeşitli borçlar hesabının alt detay kodunda olan “Mahiyeti Tespit Edilemeyen Tutarlar” mahiyeti tespit edilip Saymanlığa gelir kaydı olarak verildiği, 336 hesaba 30.04.2025 tarihi itibari ile 97.221.357,05 TL giriş, 51.766.191,35 TL çıkış kaydı verilip muhasebeleştirildiği ve şu anki bakiyesininin 45.455.165,70 TL olduğu ifade edilmiştir. Ancak miktarlar yüksek olduğundan dolayı Aralık 2025 yılı sonuna kadar gelir kaydının tamamlanmasının planlandığı. 2020 yılına ait 1819 alacaklı hastanın 300’ü borçlarını ödediği. ancak, terkin edilemeyen 1000 TL ve üstü borcu olan 51 hastaya ait alacaklar için Rektörlük Hukuk Müşavirliğine yasal işlem başlatılması için evraklar gönderildiği, diğer taraftan Takip Tahsilat Birimi tarafından SMS gönderilerek 2021 yılından 1.472.859,26 TL, 2022 yılından 2.938.092,59 TL, 2023 yılından 205.261,98 TL, 2024 yılında 5.956.824,87 TL tahsilat yapıldığı, ayrıca Hukuk Müşavirliği tarafından 48 adet taahhütname ile 397.505,50 TL tutarında icra takibi başlatıldığı ifade edilmiştir.

Kurum Tıp Fakültesi Hastanesi kayıtlarında yer alan, yıllar itibariyle devreden ve Sosyal Güvencesi Olmayan Hastalardan alacakların detaylarının Hastane Yönetimi, Döner Sermaye Saymanlığı ve Hukuk Müşavirliğinin müşterek çalışmasıyla tespit edilip tahakkuk kayıtlarının yapılması, tahsilatında güçlük olanlara ilişkin hukuki sürecin başlatılarak Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına aktarılarak karşılık ayrılması, hukuki süreç sonunda mahkeme kararıyla tahsilatı imkânsız hale gelenlerin muhasebe kayıtlarından düşülmesi ve tahsilatın imkânsız hale gelmesinde personelin sorumluluğu varsa ilgili tutarın kişi borcuna alınması gerektiği değerlendirilmektedir.