|
ÖZET: Üniversite öğretim elemanlarının başka yükseköğretim kurumlarında verdikleri dersler ve yürüttükleri görevler, sistematik bir şekilde izlenmemektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu durumun kamu mali yönetimi açısından sorunlar doğurabileceğini ortaya koymaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11. maddesi, yöneticilerin kaynakların etkin ve verimli kullanımını sağlama sorumluluğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, öğretim elemanlarının başka kurumlarda görevlendirilmesine ilişkin düzenlemeler içermekte, ancak bu süreçlerin yeterince takip edilmediği gözlemlenmektedir.
Yükseköğretim kurumlarında öğretim üyeleri, kendi üniversitelerinin diğer birimlerinde veya aynı şehirdeki diğer yükseköğretim kurumlarında ders vermek üzere rektör tarafından görevlendirilebilir. Ancak, bu görevlendirmelerin sistematik bir takibi yapılmadığı için akademik iş gücünün etkin kullanımı sağlanamamaktadır. 41. madde, öğretim üyesi ihtiyaçlarının belirlenmesi ve karşılanması sürecini düzenlemekte, ancak bu süreçlerin de yeterince denetlenmediği anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, öğretim elemanlarının başka üniversitelerdeki ders ve görevlerinin sistematik takibinin sağlanması için gerekli adımları atmayı planlamaktadır. Bu çalışmaların 2025 yılı sonuna kadar tamamlanması hedeflenmektedir. Bu bağlamda, öğretim elemanlarının görevlerinin izlenmesi, akademik verimliliğin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Öğretim Elemanlarının Başka Üniversitelerde ve Kurumlarda Vermekte Olduğu Derslerin ve Görevlerin Sistemsel Olarak Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Öğretim elemanlarının başka üniversitelerde ve kurumlarda vermekte olduğu derslerin ve yaptığı görevlerin sistemsel olarak takip edilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesi gereğince üst yöneticiler sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumludurlar.
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Kurumlararası Yardımlaşma” başlıklı 40’ıncı maddesinde;
“Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri ile öğretim görevlileri bağlı bulundukları fakülte veya yüksekokulda haftalık ders yükünü dolduramadıkları takdirde, kendi üniversitelerinin diğer birimlerinde veya o şehirdeki yükseköğretim kurumlarında ders yükünü doldurmak üzere rektör tarafından görevlendirilebilirler. Ders yükü içindeki çalışmalar karşılığında ek ders ücreti ödenmez. Haftalık ders yükünün üstünde başka bir yükseköğretim kurumunda görevlendirilen öğretim elemanlarına görev aldıkları kurum bütçesinden ek ders ücreti ödenir.
(Değişik: 9/4/1990 – KHK – 418/26 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK – 527/18 md.) Öğretim üyeleri, ihtiyacı olan üniversitenin isteği ve kendi arzusu üzerine ve ilgili yönetim kurullarının görüşü, rektörün önerisi ile Yükseköğretim Kurulu tarafından, istekte bulunan üniversitenin birimlerinde en az bir eğitim-öğretim yılı için görevlendirilebilirler. Bu şekilde görevlendirilenlerin kadroları beş yıl süre ile saklı tutulur. Açık bulunan bir öğretim üyeliği kadrosuna yapılacak atamada adayların niteliklerinde eşitlik olduğu durumlarda gelişmekte olan bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarında toplam en az beş yıl bu şekilde veya kadrolu olarak hizmet yapan öğretim üyelerine öncelik verilir. (Ek cümle: 19/11/2014-6569/27 md.) Vakıf yükseköğretim kurumlarına yapılacak görevlendirmeler toplam iki yılı geçemez ve bu şekilde görevlendirilen öğretim üyelerine idari görev verilemez.
Bu kanun kapsamına girmeyen Millî Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Emniyet Teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacı; bu kurumların tercihan bulundukları şehirlerdeki diğer yükseköğretim kurumlarından koordine sonucu ismen yapacakları istek üzerine, ilgili rektörlüklerce (a) fıkrasındaki esaslara göre karşılanır.
(Ek:17/9/2004-5234/2 md.) (a) fıkrası uyarınca, kendi üniversitelerinin aynı şehirdeki diğer birimlerinden veya aynı şehirdeki diğer yüksek öğretim kurumlarından görevlendirilebilecek öğretim elemanı bulunmaması halinde, başka şehirlerdeki yüksek öğretim kurumlarından ders vermek üzere görevlendirilen öğretim elemanlarına 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre geçici görev yolluğu ve anılan fıkradaki esaslara göre iki katı ek ders ücreti ödenir.”
Aynı Kanun’un “Öğretim Üyesi İhtiyacının Karşılanması” başlıklı 41’inci maddesinde ise;
“Yükseköğretim Kurulunca; bu kanun kapsamındaki Devlet yükseköğretim kurumlarının, çeşitli bilim ve sanat dallarındaki öğretim üyesi ihtiyaçları ve bu öğretim üyesi ihtiyaçlarının hangi yükseköğretim kurumlarından karşılanacağı, öğretim üyesi mevcutları dikkate alınarak tespit edilir ve ihtiyaçlar karşılanmak üzere ilgili üniversitelere bildirilir. Bu görevlendirmeler bir yarı yıldan az, dört yarı yıldan fazla olmamak üzere kadroları kendi üniversitelerinde kalmak kaydıyla yapılır.
Bu madde hükümlerine göre veya 40’ıncı maddenin (b) fıkrası hükmüne göre yapılan görevlendirmelerde tebligat, işten ayrılma, mehil müddeti ve işe başlama konularında Devlet memurlarına ilişkin hükümler uygulanır.
Bu madde veya bu Kanunun 40’ıncı maddesinin (b) fıkrası hükümlerine göre yapılan görevlendirmelerde, görevlendirme kararında görev süreleri belirtilir. Bunlara özlük hakları kurumlarında devam etmek kaydıyla görev yapacağı kurumun bulunduğu yer ve özelliklerine göre o kurum kadrolarında çalışanların yararlandıkları ödenek ve diğer haklar ve 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre geçici görev yolluğu, görev yapacağı üniversite bütçesinden ödenir.
Bu maddede veya bu Kanunun 40 ıncı maddesinin (b) fıkrasında belirtildiği şekilde görevlendirildikleri kendilerine tebliğ edilenlerden kanuni süresi içinde göreve başlamayanlar istifa etmiş sayılır. Bu şekilde istifa etmiş sayılanlar, bu hizmeti yerine getirmedikçe herhangi bir yükseköğretim kurumunda yeniden görevlendirilemezler ve diğer kamu kuruluşlarında çalıştırılamazlar.” Hükümleri yer almaktadır.
Anılan hükümler incelendiğinde, akademik iş gücünün etkili, ekonomik ve verimli şekilde kullanılması öğretim elamanlarının başka üniversitelerde ve kurumlarda vermekte olduğu derslerin ve yaptığı görevlerin, sistemsel olarak takibi ile mümkündür.
Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ve çalışmaların 2025 yılı sonuna kadar bitirilmesinin planlandığı ifade edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle öğretim elamanlarının başka üniversitelerde ve kurumlarda vermekte olduğu derslerin ve yaptığı görevlerin sistemsel olarak takibi gerekir.