|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, metro araçlarının muhasebe kayıtlarıyla ilgili önemli bir bulguya işaret etmektedir. Bakanlık tarafından satın alınan metro araçlarının geçici kabul işlemleri, 254 Taşıtlar Hesabı yerine 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda izlenmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, tamamlanan yatırımların muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde yapılması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, İstanbul Yeni Havalimanı Metro Hattı kapsamında alınan 176 metro aracının geçici kabulü yapılmasına rağmen, bu araçların 254 Taşıtlar Hesabı’na kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi, bu durumu düzeltmek amacıyla 20.05.2025 tarihli bir muhasebe işlem fişi düzenlemiş olsa da, 2024 yılı içerisinde gerekli kayıtların yapılmamış olması, düzeltme işlemlerinin 2024 mali tablolarına yansımasını engellemektedir. Bu bağlamda, geçici kabulü tamamlanan işlerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’ndan çıkarılarak, ilgili maddi duran varlıklar hesabına aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu idaresinin muhasebe süreçlerinin etkinliğini ve doğruluğunu sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Taşıtlar Hesabının Fiili Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından metro araçları alımı ve işletmeye alma işleri kapsamında satın alınan metro araçlarından geçici kabulleri yapılmak suretiyle işletmeye alınanların 254 Taşıtlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 187’nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” ifadesi yer almaktadır.
“Hesabın İşleyişi” başlıklı 188’nci maddesinde ise;
“b) Alacak
1) Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 254 Taşıtlar Hesabını düzenleyen Hesabın Niteliği başlıklı 179’ncu maddesinde;
“(1) Taşıtlar hesabı, kamu idarelerine ait taşıtların izlenmesi için kullanılır.” hükmü yer almaktadır.
Mezkûr Yönetmelik’in verdiği yetkiye istinaden çıkarılan 22.11.2023 tarihli Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesaplı Planının 254 Taşıtlar Hesabının detayında 254.4 Demiryolu ve Tramvay taşıtları ayrıca düzenlenmiştir.
Bu kapsamda yapılan incelemelerde Bakanlık tarafından İstanbul Yeni Havalimanı Metro Hattı 176 Adet Metro Aracı Temin ve İşletmeye Alma İşi kapsamında 16.01.2023 tarihinde mal alımı geçici kabul tutanağı düzenlenmiş olup 10 set (40 adet) metro aracının geçici kabulleri yapılmış olmasına rağmen Bakanlığın muhasebe kayıtlarında 254 Taşıtlar Hesabına kayıtlarının yapılmadığı, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında takip edildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilerek 20.05.2025 tarih ve 50213 defter yevmiye no’lu Muhasebe İşlem Fişi ile muhasebe kaydının yapıldığı ifade edilmiş olsa da muhasebe kayıtlarının 2024 yılı içerisinde yapılmaması sebebiyle, düzeltme işlemlerinin 2024 yılı mali tablolarına etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak kamu idaresinin yapımı tamamlanarak geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından çıkış kaydı yapılarak ilgili maddi duran varlıklar hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.