|
ÖZET: Taşınmazlara yönelik gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıran harcamaların, ilgili varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, bu harcamaların 630 Giderler Hesabı’na kaydedildiği gözlemlenmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27. maddesi, bu tür harcamaların maddi duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 169. maddesi, kamu idarelerinin ediniminde bulunan maddi duran varlıkların izlenmesi ve değer artırıcı harcamaların kaydedilmesi konusunda net düzenlemeler sunmaktadır. 2024 yılı içerisinde, İdareye ait binalar için toplam 6.901.600,55 TL tutarında değer artırıcı harcama yapılmış, ancak bu tutarların 252 Binalar Hesabı’na kaydedilmesi gerekirken hatalı bir şekilde gider olarak muhasebeleştirilmiştir. Kamu İdaresi, yapılan harcamaların ilgili varlıkların değerine eklenmesi ve düzeltmelerin yapılması gerektiğini ifade etmiştir. Ancak, 2025 yılında gerçekleştirilen düzeltmelerin, 2024 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında 252 Binalar Hesabı ile 630 Giderler Hesabı arasında tutarsızlıklara yol açmaktadır. |
BULGU: Taşınmazlara İlişkin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Duran varlığın değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan harcamaların duran varlığın değerine ilave edilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
tarihli ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde, maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı hükmü düzenlenmiştir.
tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesinde; anılan hesap grubunun; kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar, bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş ve “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinin (b) bendinde de; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı, tahsis edilen taşınmazlara yapılan değer arttırıcı harcamaların ise, taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresinin muhasebe hizmetini yürüten muhasebe birimince ilgili taşınmazın kayıtlı değeri üzerine ilave edileceği ve ilave edilen değerin, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine, bu kamu idaresince de muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine kayıtlara alınmak üzere bildirileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 252 Binalar Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 175’inci maddesinde; bu hesabın eklenti ve bütünleyici parçaları dahil olmak üzere kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 176’ncı maddesinde ise muhasebe kayıtlarının nasıl yapılması gerektiği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Buna göre, Genel Müdürlüğün kullanımında bulunan binalar, edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 252 Binalar Hesabı’na kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının da bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir. Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 47 Sıra no.lu Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde; hesaplarda kayıtlı taşınmazlar için yapılan harcamalardan 114.000,00 TL’yi aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ifade edilmiştir.
2024 yılı içerisinde İdarenin mülkiyetinde bulunan veya tahsis edilen binalar için Başkanlık tarafından binaların ömürlerini uzatacak ve verimlerini artıracak şekilde toplam 6.901.600,55 TL tutarında değer arttırıcı harcama yapılmış olup, ilgili harcama tutarlarının 252 Binalar Hesabı’na kaydedilmesi gerekirken, ait oldukları varlıkların değeri ile ilişkilendirilmeksizin 630 Giderler Hesabı’na kaydedilerek muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından değer arttırıcı harcamaların ilgili varlıkların değerine eklendiği ve gerekli düzeltmelerin yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında 252 Binalar Hesabı ile 630 Giderler Hesabı’nın hatalı görünmesine yol açmaktadır.