|
ÖZET: 2023 yılına ait Sayıştay Denetim Raporları, bazı kurumlar vergisi mükelleflerinin finansman gider kısıtlamasına uymadığını ve bu nedenle beyan ettikleri mali tablolarında kanunen kabul edilmeyen giderleri yeterince dikkate almadıklarını ortaya koymuştur. 2013 yılında özkaynakların güçlendirilmesi amacıyla başlatılan finansman gider kısıtlaması, 2021’den itibaren uygulanmaya başlamıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun ilgili maddesi, yabancı kaynakların özkaynakları aşması durumunda, aşan kısma ilişkin giderlerin %10’unun kurum kazancının hesaplanmasında dikkate alınamayacağını belirtmektedir.
Yapılan incelemeler, mükelleflerin finansman gider kısıtlamasına uymadığını ve bu durumun vergi gelirlerinde aşınmaya yol açtığını göstermektedir. 2022 ve 2023 yıllarındaki raporlarda da benzer bulgulara yer verilmiş olup, 2024 yılında da aynı sorunların devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, mükelleflerin finansman giderleri konusunda daha iyi bilgilendirilmesi ve rehberlik hizmetlerinin artırılması gerekmektedir. Finansman gider kısıtlamasının etkin uygulanabilmesi için dijital denetim ve kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi önem taşımaktadır. Vergi incelemelerinde bu kısıtlamalara yönelik kontrollerin artırılması, kamu gelirlerinin korunmasına katkı sağlayacak ve mükelleflerin düzenlemelere uyumunu kolaylaştıracaktır. Başkanlık, bu konudaki aksaklıkları gidermek ve vergi matrahının aşınmasını önlemek için gerekli tedbirleri almalıdır. |
BULGU: Finansman Gider Kısıtlamasına Uyulmaması Nedeniyle Kurumlar Vergisi Matrahının Aşınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
GİB’e 2023 yılına ilişkin beyanname veren bazı kurumlar vergisi mükelleflerinin beyanname ve eki mali tablolarını hazırlarken finansman gider kısıtlamasına uymadığı, katlandıkları finansman giderlerinin mevzuat ile belirlenen kısmını kanunen kabul edilmeyen giderlere ilave etmediği tespit edilmiştir.
Şirketlerin gerek duyduğu finansman ihtiyaçlarını özkaynakları ile karşılamalarını teşvik etmek ve özkaynaklarını güçlendirmek amacıyla 2013 yılında düzenlenen finansman gider kısıtlaması, 2021 yılından itibaren uygulanmaya başlanmıştır.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Kabul edilmeyen indirimler” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri hariç olmak üzere, kullandıkları yabancı kaynaklar öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısma münhasır olmak üzere, yatırımın maliyetine eklenenler hariç, işletmede kullanılan yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının %10’unu aşmamak üzere, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan kısmın kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınamayacağı ve bu tutarın kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak raporlanacağı belirtilmiştir.
Buna göre, kullandıkları yabancı kaynaklar sahip olduğu özkaynaklardan fazla olan kurumlar vergisi mükelleflerinin, aşan kısımla sınırlı olmak üzere, yabancı kaynaklara ilişkin faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılan gider ve maliyet unsurları toplamının %10’luk kısmını, kurum kazancının tespitinde KKEG olarak dikkate almaları gerekmektedir. Ancak, yatırımın maliyetine eklenmiş olan yabancı kaynaklardan doğan gider ve maliyet unsurları %10’luk söz konusu kısıtlamaya tabi olmayacaktır.
Ancak, Başkanlığın elektronik tabanlı beyanname sistemine mükellefler tarafından yüklenen mali tablolar üzerinde yapılan incelemelerde; bazı mükelleflerin finansman gider kısıtlamasına uymadığı, finansman giderlerinin mevzuat ile belirlenen kısmını kanunen kabul edilmeyen giderlere ilave etmediği, bu nedenle Başkanlığın toplamakla yükümlü olduğu vergi gelirlerinde aşınmaya neden olunduğu görülmüştür.
Bulgu konusu hususa 2022 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında yer verilmiş olup, aynı uygulamaya 2024 yılında da devam edildiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, finansman gider kısıtlamasının etkin bir şekilde uygulanabilmesi ve vergi kayıplarının önlenebilmesi için mükelleflerin bilgilendirilmesi ve rehberlik faaliyetlerinin artırılması gerekmektedir. Bununla birlikte, beyan edilen finansman giderlerinin mevzuata uygunluğunun daha etkin şekilde izlenebilmesini teminen vergiye uyumu azaltmayacak şekilde dijital denetim ve kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi önem arz etmektedir. Vergi incelemelerinde finansman gider kısıtlamasına yönelik kontrollerin sıkılaştırılması kamu gelirlerinin korunmasına katkı sağlayacak olup, vergi mevzuatındaki belirsizliklerin giderilmesi mükelleflerin düzenlemelere tam uyum göstermesini kolaylaştıracaktır. Bu doğrultuda, Başkanlık tarafından gerekli tedbirlerin alınması ve uygulamada karşılaşılan aksaklıkların giderilmesine yönelik düzenlemelerin yapılmasıyla vergi matrahının aşınması engellenecektir.