|
ÖZET: Tahsis gelirleri ile ilgili yapılan denetimlerde, tahsilat süreçlerinin yeterince sağlıklı yürütülmediği ve takip sisteminin eksik olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Bakanlığa bağlı birimlerin Süreli Kullanım Yönergesi kapsamında tahsis ettikleri mekanlardan elde edilen gelirlerin kontrol edilmediği, tahsis ücretlerinin hangi işlemlere ait olduğunun belirlenmeden kaydedildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, tahsis süreçlerinin Yönerge’ye uygunluğunun denetlenmesine yönelik bir takip sisteminin kurulmadığı anlaşılmaktadır.
Döner Sermaye İşletmesi gelirleri, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda belirlenmiş olup, müze, kültür merkezi ve benzeri mekanların geçici kullanımı için tahsis edilen alanlardan elde edilen gelirler bu kapsamda değerlendirilmektedir. Süreli Kullanım Yönergesi, tahsis işlemlerinin nasıl gerçekleştirileceği, ücretlendirme yöntemleri ve olası iptallerle ilgili usul ve esasları belirlemektedir. Bu yönergeye göre, tahsis edilen mekanların yönetimiyle ilgili sözleşmelerin düzenlenmesi ve tahsis ücretlerinin döner sermaye hesabına yatırılması gerekmektedir. Denetim sonuçlarına göre, tahsis sözleşmelerinin ilgili idareye iletilmediği ve tahsis ücretlerinin belirlenmesinde gerekli kontrollerin yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Kurum, tahsilat süreçlerinin izlenmesi ve kontrolü için bir takip modül sistemi geliştirme çalışmalarına başlamıştır. Bu bağlamda, tahsis bedellerinin doğru bir şekilde belirlenmesi, zamanında tahsil edilmesi ve gerekli kontrollerin yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahsis Gelirleri Kapsamında Yapılan Tahsilatlara İlişkin Kontrollerin Sağlıklı Yapılmaması, Takip Sisteminin Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa bağlı birimler tarafından Süreli Kullanım Yönergesi kapsamında bulunan mekanların gerçek ve tüzel kişilere tahsis edilmesi karşılığında elde edilen gelirlerde; İdare tarafından tahsise ilişkin sözleşmelerin kontrol edilmediği, banka hesabına yatırılan tahsis ücretlerinin, hangi tahsise ilişkin olduğu tam olarak tespiti yapılmadan gelir kaydı yapıldığı, tahsis iş ve işlemlerinin Yönerge çerçevesinde yapılıp yapılmadığının kontrolüne yönelik bir takip sisteminin kurulmadığı görülmüştür.
Döner Sermaye İşletmesinin gelirleri, 2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu’nun 5’inci maddesinde ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde belirtilmiştir. Taşınır mallarla, Bakanlığa tahsis edilen ve döner sermaye hizmetlerinde kullanılan taşınmaz malların ve tesislerin, sergi, yeme, içme, dinlenme yerleri ile salon, büfe ve otoparkların işletme, kira ve geçici olarak kullandırılmasından elde edilen gelirler döner sermayenin geliri olarak sayılmıştır.
Bakanlığa bağlı müze, örenyeri, kültür merkezi salonları, galeriler ve diğer mekanların kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce geçici olarak kullanılması ve bu kişilere tahsis edilmesi için gerçekleştirilecek süreli kullanım işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla Süreli Kullanım Yönergesi yürürlüğe girmiştir.
Süreli Kullanım Yönergesi’nde; süreli kullanım işlemlerinin ve ücretlendirmenin nasıl yapılacağı, hangi durumlarda tahsislerin ertleme veya iptal edilebileceği ve uygulanacak cezai yaptırımların neler olduğu açıkça beliritilmiştir. Ayrıca süreli kullanıma konu mekanın veya kültür varlığının idaresinden sorumlu birimler ile kullanıcılar arasında sözleşme düzenleneceği, belirili durumlarda teminat alınacağı ve tahsise konu mekan için belirlenen ücretin döner sermaye banka hesabına yatırılacağı ifade edilmiştir.
Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Yönerge’nin “Merkez Müdürünün Görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; müze ve örenyerleri, kültür merkezleri, galeriler ve kütüphanelerin kısa süreli kullandırılmasını sağlamak, müze ve örenyerleri gelirlerini tahsil etmek merkez müdürün görevleri arasındadır. Aynı Yönerge’ye göre; merkez müdürlüğünün her türlü gelirlerini takip etme, tahsilini yapma, muhasebeleştirme, kontrol etme, gecikme faizi uygulama, tahakkuk ettirmek için gereken işlemleri başlatma, süresi içerisinde gelirlerin tahsilatını sağlamak için gerekli tedbirleri alma gibi görevler Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğüne bağlı gelirler grup başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, Süreli Kullanım Yönergesi kapsamında bulunan mekanların kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce geçici kullanılması karşılığında elde edilen tahsis gelirinin, Döner Sermaye İşletmesinin bir geliri olduğu, bu gelirin tahsiline yönelik her türlü iş ve işlemlerin takip ve kontrol edilmesi gerektiği açıktır. Tahsis ücretinin doğru bir şekilde belirlenip süresi içerisinde tahsil edilip edilmediği, teminat alınıp alınmadığı, cezai yaptırımların uygulanıp uygulanmadığı gibi kontrollerin de yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İl müdürlükleri tarafından yapılan tahsis sözleşmelerin İdareye gönderilmediği, görsel kullanım amacıyla yapılan tahsis işlemlerinde tahsis ücretinin belirlenmesine etki eden çekim teknikleri, çekim saati gibi unsurların kontrol edilmediği, İdare tarafından tahsis ücretinin doğruluğuna ilişkin hesaplama yapılmadığı, sadece banka hesabına yatırılan tahsis ücretinin gelir kaydının yapıldığı tespit edilmiştir.
Kurum tarafından tahsis bedellerinin tahsilatı ve kontrolüne ilişkin bir takip modül sisteminin kurulmasına yönelik çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, tahsis bedellerinin tahsilatına yönelik bir takip sisteminin kurulması ve kontrollerin geliştirilmesi gerekmektedir.