|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idareleri tarafından tahakkuk ettirilen ancak vadesi dolmuş alacakların ilgili muhasebe hesaplarında izlenmediğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 121. maddesi, tahakkuk eden alacakların takibe alınması ve bu süreçte yapılacak tahsilat, tecil ve terkin işlemlerinin 121 no’lu hesap üzerinden izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 56. maddeye göre, takipli alacakların kaydı ve tahsilat işlemleri de bu hesap aracılığıyla gerçekleştirilmelidir.
Denetim sonuçlarına göre, 2024 yılı itibarıyla vadesi dolan 389.295.595,72 TL tutarındaki alacak, takipli alacaklar hesabına aktarılmamıştır. Bu durum, bilançoda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nın 389.295.595,72 TL fazla, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nın ise aynı miktarda eksik görünmesine yol açmıştır. Dolayısıyla, kamu idarelerinin vadesinde tahsil edilemeyen alacakları 121 no’lu hesaba aktarması ve bu alacakların tahsil, tecil ve terkin süreçlerini bu hesap üzerinden yürütmesi gerekmektedir. |
BULGU: Takipli Alacakların İlgili Hesaplarda İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kamu İdaresince tahakkuk edilen ancak vadesi içinde tahsil edilemeyen alacakların ilgili muhasebe kayıtlarında izlenmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin, “Hesabın niteliği” başlıklı 54’üncü maddesinde; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkin işlemlerinin izlenmesi için 121 no’lu hesabın kullanılacağı ifade edilmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in 121 no’lu hesaba ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 56’ncı maddesinde; takibe alınan alacakların bu hesaba borç, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği, öte yandan gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarlarının bir taraftan bu hesaba alacak, 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden; vadesinde tahsil edilemeyen tahakkuka bağlanmış alacakların ilgili hesaplardan 121 no’lu hesaba aktarılması ve söz konusu takibe konu olmuş alacağın tahsil, tecil ve terkin süreçlerinin bu hesap üzerinden yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak yapılan incelemede, 2024 yılı itibarıyla vadesi dolan 389.295.595,72 TL alacağın, takipli alacaklar hesabına aktarılmadığı, bu nedenle bilançoda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının 389.295.595,72 TL fazla, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının ise aynı tutarda eksik göründüğü tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından vadesinde tahsil edilemeyen tahakkuka bağlanmış alacakların ilgili hesaplardan 121 no’lu hesaba aktarılması ve söz konusu takibe konu olmuş alacağın tahsil, tecil ve terkin süreçlerinin bu hesap üzerinden yapılması gerekmektedir.