|
ÖZET: İdarelerin yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi, ek mali yükümlülüklere yol açmaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin bağlı şube şeflikleri ve bakım tesislerinde elektrik, su ve doğalgaz ödemelerinin gecikmesi nedeniyle gecikme zammı ve faizi ödenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu durum, gereksiz gider artışlarına neden olmaktadır. 5018 sayılı Kanun’un 8. maddesi, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesini zorunlu kılmaktadır.
6183 sayılı Kanun’un 51. maddesi, ödenmeyen amme alacaklarına uygulanacak gecikme zammı oranını belirlemektedir. Ayrıca, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ve Doğal Gaz Piyasası Dağıtım Yönetmeliği de zamanında ödenmeyen borçlar için gecikme zammı uygulanacağını belirtmektedir. İdarelerin, bu mevzuat hükümlerine uygun olarak ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, hem kaynakların verimsiz kullanımı hem de maliyetlerin artışı söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılması için idarelerin gerekli önlemleri alması ve yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi büyük önem taşımaktadır. Bu, hem mali sürdürülebilirlik hem de kamu hizmetlerinin aksamadan devamı açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: İdare Yükümlülüklerinin Zamanında Yerine Getirilmemesi Nedeniyle Ek Mali Külfete Maruz Kalınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Bölge Müdürlüklerine bağlı Şube Şeflikleri ile Bakım Tesislerinin bir kısmında elektrik, su ve doğalgaz ödemelerinin zamanında yapılmaması nedeniyle gecikme zammı/gecikme faizi ödenerek giderlerde yersiz artışa neden olunduğu tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
6183 sayılı Kanun’un “Gecikme Zammı, Nispet ve Hesabı” başlıklı 51’inci maddesinde;
“Amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı %4 (%4,5)[23] oranında gecikme zammı tatbik olunur. Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesap edilir…” hükmü yer almaktadır.
30.05.2018 tarih ve 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinin (i) bendinde;
“21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammını,”,
Aynı Yönetmelik’in “Zamanında ödenmeyen borçlar” başlıklı 35’inci maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendinde;
“… (6) Tüketicilerin zamanında ödenmeyen borçlarına, görevli tedarik şirketi tarafından bu Yönetmelikte belirlenen oranı aşmamak üzere, gecikme zammı uygulanır. Gecikme zammı günlük olarak uygulanır.
(7) Borcun zamanında ödenmemesi nedeniyle elektrik enerjisi kesilmiş olan tüketicinin, birikmiş borçlarını gecikme zamları ile birlikte peşin ödeyerek veya görevli tedarik şirketi tarafından belirlenen takvim dahilinde ödemeyi taahhüt ederek görevli tedarik şirketine başvurması halinde tüketicinin elektrik enerjisi yeniden bağlanır.
…” ifadesi yer almaktadır.
03.11.2002 tarih ve 24925 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Faturaların ödenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde;
“Faturada belirtilen doğal gaz tüketim bedeli, faturada yazılı bulunan yerlere belirtilen ödeme günleri içinde ödenir. Zamanında ödenmeyen faturaya konu tüketim bedeline gecikme zammı/bedeli dağıtım şirketi tarafından gecikmeye konu fatura ile birlikte peşin olarak veya bir sonraki faturaya eklenerek tahsil edilir. Son ödeme tarihinden sonra yapılan ödemeler için sözleşmede belirtilen gecikme zammı oranı günlük olarak uygulanır. Serbest tüketiciler için faturanın son ödeme tarihi ve gecikme zammı oranı taraflarca sözleşmede belirlenir. Gecikme zammı oranı, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranını aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdarelerin ödeme yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getirmesi gerekmektedir. Aksi takdirde hem İdare kaynaklarının verimsiz kullanılması hem de giderlerde yersiz artış oluşması söz konusu olacaktır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından bulgu konusu hususa iştirak edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını teminen gerekli önlemlerin alınması sağlanmalıdır.