|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, dayanıklı taşınırlar için enflasyon düzeltmesi işlemlerinin gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. Kurumun muhasebe kayıtlarında, dayanıklı taşınırlar ve bunlara ait amortismanlar için gerekli enflasyon düzeltmesi yapılmamıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddesi, belirli şartlar sağlandığında enflasyon düzeltmesi yapılacağını ve bu süreçte Bakanlık’ın yetkili olduğunu belirtmektedir. 16 Aralık 2023 tarihli Tebliğ ile, kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulması için gerekli usul ve esaslar belirlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, 31 Aralık 2023 itibarıyla dayanıklı taşınırlar için enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapıldığı, ancak 2024 yılında taşıma katsayısı kullanılarak yapılması gereken düzeltmelerin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabı ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nda önemli eksiklikler yaratmıştır. Kamu İdaresi, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılabilmesi için gerekli adımları atacağını ve geçmiş yıllara yönelik düzeltmelerin sağlanması için ilgili duyuruları takip edeceğini ifade etmiştir. |
BULGU: Dayanıklı Taşınırlar İçin Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum
Kurum’un muhasebe kayıtlarında yer alan dayanıklı taşınırlar ile bu taşınırlara ait amortismanlar için enflasyon düzeltmesi işleminin yapılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Enflasyon düzeltmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; kapsama dahil idarelerde belli şartların gerçekleşmesi durumunda enflasyon düzeltmesi yapılacağı ve bu konuda parasal ve parasal olmayan kalemler ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Bakanlık’ın yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması başlıklı 85 Sıra No.lu Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Tebliği’nde, kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esasları belirlenmiştir.
Anılan Tebliğ’de; Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, parasal olmayan kalemlerin kayıtlara alındıkları tarihin, kayıt tarihi sadece yıl olarak biliniyorsa kayıtlara girdikleri yılın Aralık ayının, cari yılda edinilen kalemlerin giriş tarihleri bilinemiyorsa önceki yılın Aralık ayının düzeltmeye esas alınacağı, enflasyon düzeltmesi işleminin, mali yıl sonu itibarıyla amortisman işlemlerinden önce geçici mizana yansıyacak şekilde dönem sonunda yapılacağı, birikmiş amortisman tutarlarının, ait oldukları varlığın düzeltme katsayısı ile düzeltileceği, amortisman ayırma işleminin, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan yeni değer esas alınarak, bu yeni değerin ilgili kalemin kalan ekonomik ömrüne eşit dağıtılması suretiyle yapılacağı, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan farkın muhasebeleştirilmesinde, ilgili hesabın yeni ihdas edilen yardımcı hesabına borç ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedileceği, birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farkların, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedileceği, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının bakiyesinin, dönem sonu işlemleri bağlamında Tebliğ’in geçici 1 inci maddesi gereğince 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98 Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarılacağı, enflasyon düzeltmesi yapılan yıldan sonraki yıllarda enflasyon düzeltmesi şartlarının bulunması halinde önceki yıl enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kalemlerin taşıma katsayısı kullanılarak düzeltileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Kurum mali tablolarında yer alan ve enflasyon düzeltmesi işlemlerine tabi olan hesaplardan dayanıklı taşınırlar için 31.12.2023 tarihi itibariyle yapılması gereken enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapıldığı ancak izleyen yılda (2024) taşıma katsayısı kullanılarak yapılması gereken düzeltme işlemlerinin yapılmaması sebebiyle 2024 yılı mali tablolarında yer alan 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabının 562.970,46 TL, 254 Taşıtlar Hesabının 1.107.844,21 TL, 255 Demirbaşlar Hesabının 2.934.761,70 TL ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının 4.605.576,37 TL eksik bilgi sunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması başlıklı 85 Sıra No.lu Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Tebliği hükümlerinde belirtilen usul ve esaslara göre enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılmasının sağlanacağı, geçmiş yıllara dönük olarak enflasyon düzeltmesinin yapılabilmesi için Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün duyurularının takip edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, 2024 yılı mali tabloları, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılmaması sebebiyle 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı 562.970,46 TL, 254 Taşıtlar Hesabı 1.107.844,21 TL, 255 Demirbaşlar Hesabı 2.934.761,70 TL ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı 4.605.576,37 TL eksik bilgi sunmaktadır.