|
ÖZET: Yapılan incelemeler sonucunda, hizmet binası inşaatı amacıyla Toplu Konut İdaresi’ne (TOKİ) devredilen arsanın, mali tablolarında uygun şekilde izlenmediği tespit edilmiştir. İlgili mevzuat gereği, arsanın TOKİ’ye devri sırasında 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında takip edilmesi gerektiği belirtilmektedir. Ancak, arsanın mülkiyetinin devredildiği tarih olan 26.12.2013 itibarıyla, bu varlık 250-Arazi ve Arsalar hesabından çıkarılarak 258 hesabında izlenmeye başlanmıştır. Ayrıca, 26.06.2014 tarihinden itibaren 998 ve 999 numaralı nazım hesaplarda da takip edilmeye başlamıştır.
Kamu idaresinin verdiği yanıtta, bulguya katıldıkları ve hizmet binası tamamlandığında gerekli muhasebe kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak, bu durum 2020 ve 2023 yılları arasında yapılan Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almış ve 2024 yılı itibarıyla aynı uygulamanın devam ettiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, arsanın yanlış bir şekilde 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında izlenmesi, 2024 yılı bilançosunda 318.625.248,78 TL tutarında bir hata yaratmaktadır. |
BULGU: Bedelsiz Devredilen Arsanın Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum
Kurum tarafından hizmet binası yapılması amacıyla Toplu Konut İdaresine (TOKİ) devredilen arsanın, mali tablolarında nazım hesaplar yerine 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında izlenildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 998-Diğer Nazım Hesaplar hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 533/F maddesinde; kat karşılığı veya arsa verilmek üzere inşaat yaptırılmasına ilişkin bilgi ve belgelerin ilgili muhasebe birimine teslim edildiğinde arsa veya arazinin kayıtlı değeri üzerinden bu hesabın ilgili yardımcı hesabına borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesabına alacak kaydedileceği; arsa verilmek üzere yaptırılan inşaat tamamlanıp teslim edildiğinde ise kayıtlara alınan tutar üzerinden bu hesaba alacak, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesabına borç kaydedilerek nazım hesapların kapatılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmeliğin 250-Arazi ve Arsalar hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 172’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (6) numaralı alt bendinde; varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında fark olması halinde 600-Gelirler hesabına veya 630- Giderler hesabına gerekli kayıtların yapılacağı belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kurum tarafından arsanın hizmet binası yapılması karşılığında TOKİ’ye devredildiği anda arsanın gelecekte kuruma hak ve getiri sağlama potansiyeline sahip olması nedeniyle ilgili nazım hesaplarda takip edilmeye başlanması, inşaatın tamamlanıp Kuruma devri yapıldığında ise 250- Arazi ve Arsalar hesabı kapatılarak varlığın yeni değeri üzerinden 252-Binalar hesabına kaydedilmesi ve varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında fark olması halinde 600-Gelirler veya 630-Giderler hesabına gerekli kayıtların yapılması ve nazım hesapların kapatılması gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemede; 2009 yılında alınan arsanın 2013 yılında inşaat karşılığı olarak TOKİ’ye devredildiği, söz konusu arsanın mülkiyetinin TOKİ’ye devredildiği tarih olan 26.12.2013 itibari ile arsanın 250-Arazi ve Arsalar hesabından çıkarılarak 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye başlandığı, buna ilave olarak, 26.06.2014 tarihinden itibaren 998-Diğer Nazım Hesaplar hesabı ve 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesaplarında da takip edilmeye başlandığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; bulguya iştirak edildiği ve hizmet binası Kuruma teslim edildiğinde gerekli muhasebe kayıtlarının yapılacağı ifade edilmektedir.
Bulgu konusu hususa 2020 ve 2023 yılları arasındaki Sayıştay Denetim Raporlarında yer verilmiş olup, aynı uygulamaya 2024 yılında da devam edildiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak söz konusu arsanın 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında takip edilmesi, 2024 yılı bilançosunda 318.625.248,78 TL tutarında hataya neden olmaktadır.