|
ÖZET: Kalkınma Ajansı’nın mülkiyetindeki taşıt aracı için kasko sigortası yaptırılması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Mevzuatta yer almamasına rağmen, ajansın bütçesinden kasko sigortası bedeli ödenmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 106. maddesi, kamu kuruluşlarına ait araçlar için yalnızca zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmasını öngörmektedir. Kalkınma Ajansları da kamu kaynakları kullandıkları için bu kapsamda değerlendirilmelidir.
2024 Yılı Bütçe Kanunu’nda, devlet mallarının sigorta edilmemesi esası benimsenmiş ve yalnızca belirli araçların kasko sigorta bedellerinin ödenebileceği belirtilmiştir. Kasko sigortası, zorunlu olmayan bir sigorta türü olup, kamu kurumları için yaptırılması ve bedelinin bütçeden karşılanması mümkün görünmemektedir. Kamu idaresi, Kalkınma Ajanslarının 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabi olmaması nedeniyle bu kısıtlamaların uygulanamayacağını savunsa da, mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Sonuç olarak, Kalkınma Ajansı’nın mülkiyetindeki taşıt aracı için kasko sigortası yaptırılması ve bu bedelin ajans bütçesinden ödenmesi mevzuata aykırıdır. Bu durum, ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir. |
BULGU: Ajansın Mülkiyetinde Olan Taşıt Aracına Kasko Sigortası Yaptırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Kalkınma Ajansı
Kalkınma Ajansının mülkiyetinde olan taşıt aracı için mevzuatta yer almadığı halde mali sorumluluk sigortasına ilave olarak kasko sigortası yaptırıldığı ve bedelinin Ajansın bütçesinden ödendiği görülmüştür.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar” başlıklı 106’ncı maddesinde “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85’inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101’inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” hükmü bulunmaktadır.
Söz konusu mevzuat hükmünde, devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçlar için sadece zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılmasını düzenlemiştir. Kalkınma Ajansları da kamu kaynağı kullanan kamu kuruluşları olmaları nedeniyle bu madde kapsamında değerlendirilmelidir.
Ayrıca kasko sigortası yapılmasını öngören düzenleme sadece yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunlarına ekli cetvellerde düzenlenmektedir. 2024 Yılı Bütçe Kanunu’nun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) cetvelinde “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.” hükmü getirilmiş ve sadece şu araçların kasko sigorta bedellerinin ödenebileceği belirtilmiştir:
Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak, helikopter ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,
Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,
Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,
ç) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,
Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,
Sondaj ve jeofizik çalışmaları kapsamında fiilen arazide veya denizde kullanılan özel amaçlı araç ve ekipmanların sigorta giderleri.
Taşıt araçlarına yaptırılan kasko sigortası, mevzuatın zorunlu tutmadığı isteğe bağlı bir sigorta türü olup kamu kurum ve kuruluşları açısından yaptırılması ve bedelinin kurum bütçesinden ödenmesi mümkün görünmemektedir.
Kamu idaresi cevabında, Kalkınma Ajanslarının 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olmaması nedeniyle söz konusu mevzuat gereği getirilen kısıtlamanın kalkınma ajansları bakımından uygulama alanı bulunmadığı ifade edilmiştir. İdare, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar” başlıklı 106’ncı maddesinde yalnızca mali sorumluluk sigortasının düzenlediği, kasko yapılıp yapılmaması hususunda bir düzenleme içermediği; Kalkınma Ajansları Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 85’nci maddesinde de, Ajans tarafından satın alınan taşınmaz mallar, taşıtlar, demirbaş, mefruşat, araç-gereç ve teçhizat gibi Ajansa ait iktisadi kıymetler için her yıl Maliye Bakanlığınca genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen usul ve esaslara göre amortisman ayrılacağı ve Genel Sekreter tarafından gerekli görülenler ile yasal olarak zorunlu tutulanlar için sigorta yaptırılacağı hükmünün yer aldığını belirtilerek söz konusu Yönetmelik hükmünün Ajanslara yasal olarak zorunlu tutulanlar dışında da sigorta yaptırma imkanı vermekte olduğu ve bu çerçevede, Genel Sekreterlik oluruna istinaden, Ajansa ait araca kasko yaptırıldığı ifade edilmiş ise de söz konusu düzenlemelerde Ajanslara ait taşıt araçlarına kasko sigorta yaptırılabileceği ve bedelinin bütçeden ödenebileceği yönünde açık bir hüküm bulunmaması nedeniyle kamu idaresi cevabını kabul etmek mümkün değildir.
Mevzuatımızda Kalkınma Ajanslarına ait taşıt araçlarına kasko sigorta yapılabileceği yönünde açık bir hüküm bulunmadığından, bu araçlara kasko sigorta yaptırılması ve bedelinin Ajans bütçesinden ödenmesi mümkün görülememektedir.
Sonuç olarak, Kalkınma Ajansının mülkiyetinde olan taşıt aracının, kasko yaptırılacak araçlar kapsamında olmamasına rağmen bu araca kasko yaptırılması ve bedelinin kurum bütçesinden ödenmesinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.