|
ÖZET: İadeli tıbbi cihazların takibinde yaşanan sorunlar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumları, sağlık yardımlarından faydalanan bireylere iade alınmak kaydıyla sağlanan tıbbi cihazların iade süreçlerini etkin bir şekilde yönetememekte ve bu cihazların bakım, onarım ve hurdaya ayırma işlemlerinde standart bir uygulama bulunmamaktadır. Sağlık Uygulama Tebliği’nde belirtilen cihazlar arasında non-invaziv mekanik ventilasyon cihazları, evde oksijen tedavi cihazları ve akülü tekerlekli sandalyeler yer almaktadır. Ancak, bu cihazların temininde izlenmesi gereken süreçler yeterince net değildir.
Yapılan incelemeler, iadeli tıbbi cihazların takibinin hem MOSİP hem de MEDULA uygulamaları üzerinden gerçekleştirildiğini göstermektedir. Ancak bu iki sistemdeki veriler arasında uyumsuzluklar bulunmaktadır. Örneğin, sigortalı kişilerin vefat etmesine rağmen zimmetli görünen 35.460 adet cihaz geri alınmamıştır. Ayrıca, MEDULA uygulamasında da vefat eden bireylere ait 19.747 adet cihazın geri alınamadığı tespit edilmiştir. Kurumun taşra teşkilatında yapılan denetimlerde ise, çalışır durumda olan tıbbi cihazların genellikle bulunmadığı, ancak kullanılmayan ve ekonomik ömrünü tamamlamış cihazların depolarda bekletildiği görülmüştür. Kurumun 81 il müdürlüğünde iadeli tıbbi cihazların temin ve takibi sürecinde uygulama birliğinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Kamu İdaresi, MOSİP ve MEDULA arasındaki veri uyumsuzluklarını gidermek için çalışmalar yürütmekte ve iadeli tıbbi cihazların temin, takip, bakım-onarım ve hurdaya ayırma süreçlerinde daha net düzenlemeler yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu süreçlerin iyileştirilmesi, sağlık hizmetlerinin etkinliğini artırmak adına kritik bir adımdır. |
BULGU: İadeli Tıbbi Cihaz Takibinin Sağlıklı Bir Şekilde Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Kurum sağlık yardımlarından yararlandırılan kişilere iade alınmak kaydıyla temin edilen tıbbi cihazların iade süreçlerinin etkili bir şekilde yürütülemediği ve bu tıbbi cihazların geri alınsa dahi bakım ve onarım ile hurdaya ayırma süreçlerinde uygulama birliğinin bulunmadığı görülmüştür.
Sağlık Uygulama Tebliği’nin (SUT) “Kurumca İade Alınan Tıbbi Malzemeler” başlıklı 3.3.6 maddesinde, Kurum sağlık yardımlarından yararlandırılan kişilere iade alınmak kaydıyla taahhütname karşılığı temin edilen tıbbi malzemeler; Non-İnvaziv mekanik ventilasyon cihazları, evde uzun süreli veya taşınabilir komponenti olan oksijen tedavisi cihazları, ev tipi ventilatör, akülü tekerlekli sandalye ve ev tipi ventilatör için kesintisiz güç kaynağı cihazları olarak sayılmıştır. Aynı maddenin devamında ise hastaların cihazların temini için sağlık kurulu raporu ile il müdürlüklerine başvurabileceği, söz konusu tıbbi cihazların öncelikle Kurum stoklarından temin edileceği ve cihazın stoklarda olmaması halindeyse Kurumca onaylanması halinde hasta tarafından temin edilen cihaz bedellerinin SUT’un 3.2.2 maddesi uyarınca karşılanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede Kurum tarafından hastalara verilen iadeli tıbbi cihazların takibi hem MOSİP hem de Medikal Ulak (MEDULA) uygulaması üzerinden yapılmakta olup bu iki uygulamada yer alan veriler birbirleriyle uyumsuzdur. MOSİP verilerinde, sigortalı kişinin vefat etmesine rağmen zimmetli görünen 35.460 adet iadeli tıbbi cihazın geri alınmadığı görülmüştür. Ancak, tıbbi malzemeleri kullanan kişiler ile sigortalı kişilerin her zaman aynı kişi olmaması nedeniyle etkili bir takip sürecinin yürütülemediği değerlendirilmektedir. Ayrıca, MEDULA uygulamasında da takip edilen ve üzerinde zimmetli iadeli tıbbi cihaz bulunan hasta verileri incelendiğinde 2024 yıl sonu itibarıyla vefat eden kişiler üzerinde halen zimmetli görünen ve bu kapsamda geri alınamamış 19.747 adet tıbbi cihazın bulunduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca Kurumun taşra teşkilatında yapılan incelemede çoğu ilde muhasebe kayıtlarında iadeli tıbbi cihazlar bulunmasına rağmen çalışır ve hastaya verilebilecek nitelikte olan tıbbi cihaz bulunmadığından söz konusu cihazlar hastalar tarafından temin edilerek SUT’da belirlenen tutarlara göre Kurumca karşılanmaktadır. Fiili denetim gerçekleştirilen illerin depolarında çok sayıda kullanılamayacak nitelikte olan, ekonomik ömrünü tamamlamış iadeli tıbbi malzeme bulunmakla birlikte hurdaya ayrılmadığı ve depolarda atıl şekilde beklediği tespit edilmiştir.
Vefat eden veya bu cihazlara ihtiyacı kalmayan hastaların tespit edilerek bu cihazların iade alınmasını, iade alınan cihazların bakım-onarımlarının hangilerinin Kurum imkanlarıyla hangilerinin hizmet alımı suretiyle yapılacağını ve bu cihazların hurdaya ayırma süreçlerini belirleyen genel mevzuat hükümleri dışında detaylı düzenlemeler, iş akış süreçleri bulunmamaktadır. Kurumun 81 il müdürlüğünde yürütülen iadeli tıbbi cihazların temin ve takibi sürecinde uygulama birliğinin sağlanması önemlidir.
Kamu İdaresi tarafından, MOSİP ve MEDULA uygulamaları arasındaki veri farklılıklarının giderilmesine yönelik çalışmaların devam ettiği, iadeli tıbbi cihazların temin, takip ve bakım-onarım-hurdaya ayrılması hususunda illerin yazıyla bilgilendirildiği ve bulgu konusunun 2025 yılı İç Denetim Programına alındığı ifade edilmiştir.
İki farklı uygulama üzerinden takip edilen iadeli tıbbi cihazlara ilişkin verilerin birbirleriyle uyumlaştırılması, vefat ettiği tespit edilen kişiler üzerinde zimmetli olan iade kapsamındaki tıbbi cihazların ilgili il müdürlüklerince takibinin yapılarak geri alınması ve iade kapsamında bulunan tıbbi cihazların temin, takip ve bakım-onarım-hurdaya ayırma süreçlerinde uygulama birliğinin sağlanması gerekmektedir.