Belediye başkan vekillerinin encümen üyeliği yapıp yapamayacağı (Danıştay)

… Belediye Meclisinin 13.6.1989 gün ve 57, 58 sayılı kararlarına karşı, Belediye Meclisi Üyesi ……….. tarafından 1580 sayılı Belediye Kanununun 73 lineti maddesine dayanılarak yapılan itiraza ilişkin 15.6.1989 günlü dilekçesiyle bu konudaki Valilik yazısı, İçişleri Bakanlığının 1.8.1989 günlü ve MlGM-THDB-TEŞK. 521-89-07-35/27865 sayılı yazısıyla Danıştay Başkanlığına gönderilip Dairemize havale edilmiş olmakla incelendi.

15.6.1989 günlü itiraz dilekçesinde aynen;

“1- 13.6.1989 günlü ……….. Belediye Meclisinin Haziran 1989 dönemi olağan toplantısında yapılan seçimlerde :

Meclis 1. Başkan vekilliğine ……………

Meclis 2. Başkan vekilliğine …………. Seçilmişlerdir.

Belediye Encümen üyeliklerine de ………….. Seçilmişlerdir.

2- Böylece Meclis Başkan Vekilliklerine seçilen ……….. ve ………… AYNI ANDA ENCÜMEN ÜYELİKLERİNE DE SEÇİLMİŞLERDİR.

3- İcra Organı olan ve belediyenin bir yıllık icraatından meclise karşı sorumlu olan bu kişilerin her iki görevde aynı anda bulunmaları yasaya ve demokratik geleneklere aykırıdır.

1580 sayılı belediyeler yasasının 60. maddesi: “Belediye Başkanının bir yıllık icraatına dair meclise vereceği raporun müzakeresi esnasında, meclise müntehap reis vekili tarafından riyaset olunur” demektedir, bu durum karşısında Belediye Başkanı bu açık hüküm nedeniyle icra organı başkanı olarak toplantıya başkanlık edemeyecektir. Bu nedenle İcra organı üyesi olan encümen üyeleri de oturuma başkanlık edemezler. Bu durum karşısında meclis üyesi olarak usul hakkında söz isteyerek itiraz ettim. İtirazım, usul hakkında müzakere açılıp, lehte ve aleyhte söz verilmeksizin ve meclisin oyuna sunulmaksızın belediye başkanınca reddedildi. Belediye Başkanının böyle bir yetkisi de yoktur. Bu dahi ayrı bir usulsüzlüktür.

Bildirmiş olduğum nedenlerden dolayı …………. ve ………”nın ya meclis başkan vekilliklerinden yada encümen üyeliklerinden ayrılmaları gerekmektedir. Seçime itiraz ediyorum.

SONUÇ VE İSTEM : BU NEDENLERLE :

1580 sayılı belediye kanununun 73. maddesi uyarınca Valiliğinizin kamuya ilişkin mütalaası ilave edilmek suretiyle itirazımın Danıştay”ca tetkik ve karara bağlanmasının temini için durumun İçişleri Bakanlığına iletilmesi ve ilgili makamlarca tetkiki neticesine kadar Valiliğinizce meclis kararının tatbik ve icrasının tehir edilmesini saygılarımla dilerim.” denilmektedir.

….. Valiliğinin 23.6.1989 gün ve 1353 sayılı konu hakkındaki görüşünde aynen, “İlimiz ……….. Belediyesi Meclis Üyesi …………”in, ….. Belediye Meclisinin 13.6.1989 günlü olağan toplantısında. 1580 Sayılı Belediye Kanunu”nun 58 ve 77 nci maddelerine göre yapılan seçimlerde, Belediye Başkan Vekilliklerine seçilen meclis üyeleri ile Belediye Encümenine seçilen üyelerin aynı kişiler oldukları, bir meclis üyesinde hem Belediye Başkan Vekilliği ve hem de Belediye Encümen Üyeliği sıfatlarının aynı zamanda birleşmemesi gerektiği görüşüyle yapılan ve incelenmek üzere Valiliğimiz görüşü eklenmek suretiyle Danıştay Başkanlığına gönderilmesi, istenen itiraz ilişiktir.

“OLAY: ……….. Belediye Meclisinin 13.6.1989 günlü Haziran 1989 Dönemi Olağan Toplantısında yapılan seçimlerde; Meclis 1 nci ve 2 nci Başkan Vekilliklerine seçilen ………. ile ……….”nın aynı zamanda Belediye Encümen üyeliklerine de seçilmeleri.

Bilindiği gibi 1580 sayılı Kanunun 73 ncü maddesi, Belediye Meclislerince verilen kararlardan kesin olanları ve bunlara yapılacak İTİRAZ yol ve usullerini göstermektedir. Bu maddeye göre.

Belediye Meclislerinin kesin kararlarına karşı, ilan tarihinden itibaren on gün içinde, Belediye Başkanları veya ALAKADARLAR tarafından, il merkezi olan yerlerde İçişleri Bakanlığına. Valinin görüşü alındıktan sonra, Danıştayca karara bağlanmak üzere gönderileceği açık olarak belirtilmiştir. Yine bu maddeye göre yapılacak itiraz, bir yargı yolu olmayıp, idari bir itiraz yoludur. İl merkezi olan beldelerde bu itirazın incelenmesine ilişkin olarak Danıştay”a verilmiş görev de idari bir görevdir.

1580 Sayılı Kanunun 73 ncü maddesinde sözü edilen kararlara karşı, Belediye Başkanı veya ALAKADARLAR”ın itiraz edebileceği belirtilmiştir. Bu maddedeki ALAKADARLAR tabirinden, belediye meclisinin ilgili kararından hak ve mefaati haleldar olan kimseler anlaşılmak lazım gelir. (Danıştay Dava Daireleri Umumi Heyetinin 05.11.1954 gün ve E:1954/145, K:1954/167 sayılı Kararı, Danıştay Genel Kurulu”nun 18.04.1966 gün ve E:1966/115, K:1966/132 sayılı Kararı): Belediye Meclis Kararı ile ilgisi bulunmayan meclis veya Encümen Üyesinin bu maddeye göre itiraz veya dava hakkının bulunmadığı, Danıştayımızın müstakar kararlarında açıkça (Danıştay Dava Daireleri Kurulu”nun 26.01.1974 gün ve E:1972/484, K:1973/77 sayılı kararı: Danıştayın Üçüncü Dairesi”nin 02.12.1975 gün ve E:1975/565, K: 1975/575 sayılı kararı) belirlenmiştir.

Hal böyle olunca ……….. Belediye Meclis üyesi …………”in yaptığı itiraz, kişi olarak kendi hak ve menfaatini ilgilendiren cinsten bir karar olmadığından dinlenmemesi, reddedilmesi gerekeceği görüşünde ise de:

1580 Sayılı Belediye Kanunu”nun 19.07.1963 gün ve 307 sayılı Kanunla değişik 76 nci maddesi gereğince Belediye Başkanının, belediye meclisine her toplantı dönemi başında meclis kararlarının uygulanmasına, belediyenin mali durumuna, akdedilmiş ve mevcut taahhütlerin ifa şekline dair vereceği senelik raporunun müzakeresi esnasında yerine aynı kanununun 60 nci maddesi uyarınca meclise mühtehap REİS VEKİLİ”nin riyaset edeceği açıktır. Keza 1580 Sayılı Kanununun 58 nci maddesi ikinci fıkrasına göre seçilen REİS Vekillerinin, Belediye Başkanının bulunmadığı zamanlarda veya 60 ncı maddesine göre meclise, belediye başkan vekillerinden birinin başkanlık yaptığı günlerde, riyaset makamında meclisin yönetimine tutumu ile Belediye Başkanının lehinde veya aleyhinde karar alınmasına tesir icra edebileceği gibi belediye meclisinin yönlendirilmesinde (lehte veya aleyhte) faik rol oynayabileceği, bu sebeple başkan vekillerinin aynı zamanda Belediye Encümen Üyesi olarak seçilmelerinin 1580 Sayılı Kanun”da açık ve seçik olarak herhangi bir engeli yok ise de işin ruhu, belediye encümen üyeliği görevinin özelliği icapları göz önüne alındığına Belediye Meclisi başkan vekilliklerine seçilmiş kişiler ile Belediye Encümen Üyeliklerine seçilmiş kişilerin aynı kişiler olmamasında yarar olacağı, yani Encümen Üyeliği ve Meclis Başkan Vekilliği sıfatlarının aynı meclis üyesi uhdesinde, aynı zamanda birleşmemesinde işin mahiyeti icabı yarar olduğu kanaatiyle gereği takdirlerinize arzolunur, denilmektedir.”

Gereği Görüşülüp Düşünüldü :

1580 sayılı Belediye Kanununun 76 inci maddesinde belediye başkanının, belediye meclisine her toplantı dönemi başında vereceği ve meclis kararlarının uygulanmasına, belediyenin mali durumuna, akdedilmiş ve mevcut taahhütlerinin ifa şekline ilişkin senelik raporun görüşülmesi sırasında aynı Kanunun 60 inci maddesi gereğince, meclise, muntehap reis vekilinin başkanlık edeceği öngörülmüştür. Bu hükümle güdülen amacın belediye başkanının faaliyetlerinin daha tarafsız ve sağlıklı bir biçimde denetlenmesi olduğu kuşkusuzdur.

Bu bakımdan belediye başkanının yıllık faaliyetlerinin bir bölümünün encümen çalışmalarına ilişkin olması nedeniyle aynı zamanda encümen üyeliği görevini yürüten başkan vekillerinin belediye meclisine başkanlık etmesi 76 inci maddenin yukarıda belirtilen amacına uygun düşmez.

Açıklanan nedenle ……….. Belediyesi Belediye Encümeni üyelikleri seçimine ilişkin 13.6.1989 gün 58 sayılı Belediye Meclisi kararının, aynı zamanda Belediye Başkanı Vekilleri olan ………. ve ………”nın seçimiyle ilgili kısmının bozulmasına ve dosyanın Danıştay Başkanlığına sunulmasına 25.10.1989 gününde oybirliğiyle karar verildi.