|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir belediye şirketinin mali tablolarında kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı tespit edilmiştir. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne uygun olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda ve bir yıl içinde ödenecek olanların ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda izlenmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede, şirketin her yıl sonunda hesaplanması gereken bu karşılıkların kaydedilmediği, yalnızca ödeme anında ilgili gider hesabı üzerinden işlem yapıldığı görülmüştür. 2024 yılı itibarıyla ayrılması gereken toplam kıdem tazminatı tutarı 250.230.729,96 TL olarak belirlenmiştir.
Bu durum, muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırı olup, şirketin yıllık giderlerinin hatalı bir şekilde yansıtılmasına neden olmaktadır. Şirket, iki ayrı mali tablo hazırlamakta; Türkiye Muhasebe Standartları çerçevesinde kıdem tazminatı karşılıklarını ayırmakta, ancak Vergi Usul Kanunu kapsamında bu karşılıkları ayırmamaktadır. Bunun gerekçesi, kıdem tazminatı karşılıklarının vergisel açıdan gider olarak yazılamaması olarak belirtilmiştir. Ancak, I Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği kapsamında bu karşılıkların dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkelerine uygun olarak ayrılması zorunludur. Her yıl sonunda hesaplanan kıdem tazminatı tutarlarının, önce 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na, ardından 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılığının Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin mali tablolarında 372 ve 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının kullanılmadığı ve bünyesinde çalışan personel için kıdem tazminatı karşılığının ayrılmadığı görülmüştür.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre; belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılacak kıdem tazminatı karşılıkları 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve bir yıl içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenir.
Şirket bilançosuna ilişkin olarak yapılan incelemede, şirketin personeli için her yılın sonunda hesaplanarak 472 ve 372 no’lu Hesaplara kaydedilmesi gereken kıdem tazminatları karşılıklarının kaydedilmediği, kıdem tazminatı kayıtlarının, yalnızca ödeme anında ve kıdem tazminatı karşılıkları hesapları kullanılmadan ilgili gider hesabı ile ödemeye ilişkin hesabın kullanılması şeklinde gerçekleştirildiği, 2024 yılı sonu itibarıyla ayrılması gereken kıdem tazminatı toplam tutarının 250.230.729,96.-TL olduğu tespit edilmiştir.
Bu durum muhasebenin temel ilkelerinden dönemsellik kavramına aykırı olup şirketin yıllara ilişkin giderlerinin hatalı olması sonucunu doğurmaktadır.
Şirket Vergi Usul Kanunu kapsamında ve Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında olmak üzere iki set mali tablo hazırladığını, karşılığın söz konusu mali tablolardan Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında hazırlanan sette ayrıldığını, Vergi Usul Kanunu kapsamında hazırlanan mali tablolarda ise kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığını ve bunun nedeninin kıdem tazminatı karşılığının vergisel açıdan gider yazılabilmesinin mümkün olmaması olduğunu belirtmiş olsa da söz konusu karşılıkların I Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği kapsamında dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları kapsamında ayrılması gerekmektedir.
Bu itibarla, her yılın sonunda hesaplanacak kıdem tazminatı tutarlarının öncelikle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağına kaydedilirken, sonraki dönemde ödeneceği tahmin edilen kıdem tazminatı karşılığının 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağına ve 472 no’lu Hesabın borcuna kaydedilmesi gerekmektedir.