|
ÖZET: Şirketin yaptığı bazı ödemelerde, alt yüklenicilere ve mal ile hizmet alımlarına ilişkin olarak hak sahiplerinin kamuya olan borç durumlarının sorgulanmadığı belirlenmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporuna göre, bu durum, Tahsilat Genel Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine aykırıdır. İlgili yönetmelikte, 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan kurumların, mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için hak sahiplerine yapacakları ödemelerde, vadesi geçmiş borç durumunu gösteren belgelerin talep edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Kamu idareleri ve diğer belirlenen kuruluşlar, bu ödemeleri gerçekleştirmeden önce gerekli belgeleri kontrol etme yükümlülüğüne sahiptir. Şirketin alt yüklenicilere yaptığı ödemelerde bu sorumluluğun yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, gelecekte bu tür durumların önüne geçmek için gerekli hassasiyetin gösterileceğini ve hakedişlerin ödenmeden önce borç sorgulamasının yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, şirketin alt yüklenicilere ve mal hizmet alımlarına yönelik ödemelerinde, hak sahiplerinin kamuya olan borçlarının kontrol edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu süreç, Sayıştay denetimi sonrasında “Borcu yoktur” belgesi ile desteklenecektir. |
BULGU: Şirket Tarafından Yapılan Bazı Ödemelerde Kamuya Olan Borçlarla İlgili Gerekli Sorgulamaların Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin servis hizmetleri karşılığında alt yüklenicilere yaptığı ödemeler ile mal ve hizmet alımı karşılığında yapılan ödemelerde hak sahiplerinin kamuya olan borçlarının olup olmadığına ilişkin sorgulamaların yapılmadığı tespit edilmiştir.
Tahsilat Genel Yönetmeliğinin “V- Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ve İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde,
“5.2. 4734 sayılı Kanun kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemeler sırasında vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranılması gerekmektedir.
4734 sayılı Kanun kapsamında olan idareler Kanunun 2 nci maddesinde aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
– Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç) ve tüzel kişiler.
– Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadi devlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisadi teşebbüsleri.
– Sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar.
– Yukarıda belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler.
– Yapım ihalelerine münhasır olmak üzere, 15/11/2000 tarihli ve 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun kapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketler.
Belirtilen bu kurumlar, gerek 4734 sayılı Kanun kapsamında (istisnalar dahil) gerekse bu Kanun dışında yapacakları her türlü mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için yapacakları ödemeler sırasında vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi arayacaklardır. Ancak, 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketler münhasıran yapım ihaleleri nedeniyle 22/A maddesi kapsamında belge arayacaklardır.
(Ek paragraf:RG-8/6/2021-31505) Ayrıca, yapım ihalelerine münhasır olmak üzere 4734 sayılı Kanun kapsamında olan; 11/1/1954 tarihli ve 6219 sayılı Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığı Kanununa göre kurulan Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ve 11/10/2018 tarihli ve 7147 sayılı Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanuna göre kurulan Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası A.Ş. ile bu bankaların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulunduğu şirketler ve gerek bu bankaların birlikte, gerekse 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalarla birlikte sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketler münhasıran yapım ihaleleri nedeniyle 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında belge arayacaklardır.”
hükümlerini içermektedir.
Şirketin alt yükleniciler ile mal ve hizmet aldığı firmalara yaptığı ödemelerde söz konusu konularda sorumluluğu bulunmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında konu ile ilgili olarak bundan sonraki süreçte, Tahsilat Genel Tebliği’nin (Seri:l sıra : A) Diğer Koruma Başlıklı Bölümünün V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları maddesine uygun olarak gerekli hassasiyet gösterileceği, hakedişlerin hak sahiplerine ödenmesi öncesi gerekli iş akış şemaları oluşturularak Sayıştay denetimi sonrasında hak sahiplerinden Borcu yoktur yazısı ile kamuya olan borçlarının sorgusu yapılmakta olduğu ifade edilmiştir.
Şirketin servis hizmetleri karşılığında alt yüklenicilere yaptığı ödemeler ile mal ve hizmet alımı karşılığında yapılan ödemelerde hak sahiplerinin kamuya olan borçlarının olup olmadığının sorgulanması gerekmektedir.