|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, belediye şirketinin hem kendi araçlarına hem de şirkete kayıtlı olmayan bazı araçlara gelen trafik cezalarını ödediğini ortaya koymuştur. Bu ödemelerin, ilgili kişilere rücu edilmeden gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Şirketin banka hesaplarından yapılan bu ödemeler, kural ihlalleri nedeniyle gerçekleşmiş olup, 2024 ve önceki yıllarda gerekli tahsilatların yapılmadığı görülmüştür.
Türk Ticaret Kanunu’nun 18. maddesi, tacirlerin ticari faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmelerini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, şirketlerin, mali yapılarını ve piyasa koşullarını dikkate alarak karar almaları gerekmektedir. Ayrıca, şirketle ilgisi olmayan araçlara gelen trafik cezalarının da şirket hesaplarından ödendiği belirlenmiştir. Kamu idaresi, rücu işlemlerinin başlatıldığını ve bazı belgelerin sunulduğunu belirtse de, 2024 yılı itibarıyla yapılan yersiz ödemelerin geri alındığına dair herhangi bir bilgi veya belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, şirketin kendi araçları ile ilgisi olmayan araçlar için ödenen trafik cezalarının, ilgili kişilere rücu edilmeden banka hesaplarından karşılanması, hukuki ve mali açıdan sorun teşkil etmektedir. Bu durumun önüne geçilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve ilgili kişilere rücu edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Trafik Cezalarının Şirket Tarafından Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkete ait araçlar ile şirkete kayıtlı olmayan bazı araçlara gelen trafik cezalarının Şirket tarafından ödendiği ve ilgililere rücu edilmediği tespit edilmiştir.
Şirket araçlarına kural ihlallerinden dolayı trafik cezaları uygulandığı ve bunun da Şirket banka hesaplarından ödendiği görülmüştür. İlgililere rücu edilip gerekli tahsilatların yapılması gerektiği halde 2024 ve önceki yıllarda bunun yapılmadığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 18’inci maddesinde;
“ (1) Tacir, her türlü borcu için iflasa tabidir; ayrıca kanuna uygun bir ticaret unvanı seçmek, ticari işletmesini ticaret siciline tescil ettirmek ve bu Kanun hükümleri uyarınca gerekli ticari defterleri tutmakla da yükümlüdür.
(2) Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.
hükmünü ifade etmektedir.
Kanun’un yukarıdaki hükümleri gereği, ticaret şirketleri tacir vasfında olup her tacirin ticari faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi davranması gerekmektedir.
Basiret; görme, idrak etme, bir şeyin iç yüzüne vakıf olma, sezme anlamlarına gelen bir kelime olup, her tacir tüm ticarî faaliyetlerinde basiretli iş adamı gibi hareket etmek, tedbirli ve ileri görüşlü davranıp ticari iş ve işlemlerini ona göre yürütmek zorundadır. Buna göre tacir; ülkenin içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik konjonktürü, yerel ve genel piyasa durumunu, işletmenin mali yapısını, işgücü piyasasının genel niteliklerini, üretim, maliyetler ve satışlarla ilgili mevcut durumu ve beklentileri değerlendirerek karar almak durumundadır. Türk Ticaret Kanunu tacire objektif bir özen ölçüsünün gerçekleştirilmesi yükümlülüğünü yüklemektedir. Objektif özen yükümlülüğü; tacirin, ticari hayat ve yaptığı işle ilgili yasal düzenlemeleri, ticari örf ve adeti ve işin gerekliliklerini vasat bir tacirden beklenen ölçüde bilme ve ona göre hareket etme yükümlülüğüdür.
Diğer yandan Şirket ile ilgisi olmayan, Belediye başkanlık makam aracı olarak kullanılan araca gelen trafik cezalarının da Şirket banka hesaplarından ödendiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin cevabında bulguda bahsedilen ödenmemesi gerekip de ödenen trafik cezalarının, ilgili kişilere rücu işlemlerinin başlatıldığı, buna ait bir örneğin cevap ekinde gönderildiği, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 18’inci maddesinde belirtilen basiretli tacir gerekliliği sebebiyle, şirkete ait araçlar ile şirketle ilgisi olmayan araçlara kural ihlallerinden dolayı uygulanan trafik cezalarının şirketin banka hesaplarından ödenmesinin önüne geçilmesi için gerekli önlemler alınarak ilgili kişilere rucu edilip maaşından “Zarar Tazminatı” adı altında tahsili yapılmakta olduğu ifade edilmiş, cevap ekinde yapılan bir adet rücu işlemiyle ilgili fotokopiler gönderilmiş ise de Şirketin bütçesinden 2024 yılında yapılmış tüm yersiz ödemelerin tamamının geri alındığına ilişkin bilgi/belge gönderilmemiştir.
Şirkete ait araçlar ile şirketle ilgisi olmayan araçlara kural ihlallerinden dolayı uygulanan trafik cezalarının şirket banka hesaplarından ödenmeyip, ilgililere rücu edilmesi gerekmektedir.