|
ÖZET: Şirket, 2024 yılı içerisinde yüksek vergi ve SGK borçlarına rağmen üç spor kulübü ile toplam beş sponsorluk anlaşması imzalamıştır. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, ticari faaliyetlerde bulunacak şirketlerin, basiretli bir iş adamı gibi hareket etmelerini ve şirket menfaatlerini öncelikli olarak gözetmelerini zorunlu kılmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, sponsorluk anlaşmalarının toplam bedeli 14.000.000 TL olup, yıl içinde 13.200.000 TL ödeme gerçekleştirilmiştir.
Belvan Şirketi, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu çerçevesinde kurulmuş bir sermaye şirketidir ve büyük ölçüde Van Büyükşehir Belediyesi’nden sağladığı hizmet alımları ile gelir elde etmektedir. Spor kulüplerine aktarılan kaynak, alternatif alanlarda daha katma değerli şekilde kullanılma potansiyeline sahipken, bu harcama mali açıdan rasyonel bir karar olarak değerlendirilememektedir. 2024 yılı itibarıyla şirketin 481.150.079,59 TL SGK ve 201.653.940,40 TL vergi borcu bulunmaktadır; bu durum, mali sürdürülebilirlik açısından önemli bir risk oluşturmaktadır. Sonuç olarak, şirketin mevcut mali durumu göz önünde bulundurulduğunda, spor kulüplerine yapılan kaynak aktarımının basiretli bir iş adamı gibi hareket etme ilkesine aykırı olduğu ifade edilmektedir. Şirketin, gelecekte bu tür harcamalarda daha dikkatli olması ve mali yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Şirketin, Yüksek Tutarda Vergi ve SGK Borcu Olmasına Rağmen Spor Kulüpleri ile Sponsorluk Anlaşması Yapması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin yüksek tutarda vergi ve SGK borcu bulunmasına rağmen, 2024 yılı içerisinde üç adet spor kulübü ile beş adet sponsorluk anlaşması yaptığı görülmüştür.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 16’ncı maddesinde;
“Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar.”
Kanun’un 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise;
“Her tacirin ticaretine ait bütün işlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.”
hükümleri bulunmaktadır.
Belirtilen hüküm, tacirin öngörülü, konusunu bilen, hukuki ve fiili durumu kavrayabilme özelliklerine sahip olmasını gerektirmektedir. Basiretli iş adamı kavramı kısaca ticari hayatın gereklerini ve teamüllerini iyi bilmeyi ifade etmektedir.
Yine aynı Kanun’un “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinde de; yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Şirket, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi bir limited şirkettir. Türk Ticaret Kanunu’nun 16 ve 18’inci maddesinde belirtildiği üzere belediye tarafından ticari şekilde işletilmek üzere kurulan kuruluşlar da tacirdir ve her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir. Dolayısıyla tacirin şirket menfaatlerini her şeyin üzerinde tutma zorunluluğu vardır.
Yapılan incelemelerde; üç adet spor kulubü ile 2024 yılı içerisinde toplam 5 adet sponsorluk anlaşması yapıldığı görülmüştür. Aşağıdaki tabloda ayrıntıları verilen sponsorluk anlaşmalarının toplam bedeli 14.000.000,00 TL olup, yıl içerisinde 13.200.000,00 TL sponsorluk ödemesi yapılmıştır.
Tablo 3: Sponsorluk Sözleşmeleri Kapsamında Yapılan Ödeme Tutarları
| Sözleşme Tarihi | Sponsorluk Alan | Sözleşme Bedeli | Yıl İçerisinde Ödenen Tutarlar |
| 12.01.2024 | Van S… | 7.000.000,00 | 7.000.000,00 |
| 20.09.2024 | Van B… | 2.000.000,00 | 2.000.000,00 |
| 20.09.2024 | Vangö. | 2.000.000,00 | 2.000.000,00 |
| 26.11.2024 | Vangö. | 2.000.000,00 | 1.200.000,00 |
| 6.12.2024 | Van B… | 1.000.000,00 | 1.000.000,00 |
| Toplam | Toplam | 14.000.000,00 | 13.200.000,00 |
Yapılan bu sponsorluk anlaşmaları ile Şirket bütçesinden yukarıda belirtilen spor kulüplerine kaynak aktarılmıştır. Belvan Şirketi 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesinde de belirtildiği üzere belediyenin görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre kurulmuş bir sermaye şirketidir. Bu kapsamda Belediye ile yakın ilişki içerisinde faaliyetlerini sürdürmekte ve gelirinin büyük kısmını Van Büyükşehir Belediyesinden üstlendiği doğrudan hizmet alımından kazanmaktadır. Şirket tarafından spor kulüplerine aktarılan kaynağın katma değer yaratacak diğer farklı alanlarda kullanılabilme imkanı varken söz konusu bu parasal kaynak mali yönden katkısı tam olarak ölçülemeyen bir alanda harcanmıştır. Şirketin mali ve ekonomik durumu da göz önüne alındığında yapılan bu harcamanın Şirket açısından rasyonel bir karar olmadığı değerlendirilmektedir.
Diğer yandan Şirketin mali tablo ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda Şirketin 2024 yılı itibarıyla 481.150.079,59 TL SGK ve 201.653.940,40 TL vergi borcu olduğu görülmüştür.
Dolayısıyla Şirketin yüksek tutarda vergi ve SGK borcunun bulunması, mali sürdürülebilirliğin sağlanması için risk teşkil etmektedir. Şirket tarafından, alacaklı kamu idarelerine ödenmesi gereken söz konusu kalemlerin zamanında ödemesi yapılarak Şirket bütçesine gecikme zammı- faizi gibi ek mali külfetler getirilmemiş olacaktır. Ayrıca Şirketin mali sürdürülebilirliğini teminen basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi, ticari hayatın gereklerini ve teamüllerini dikkate alarak faaliyet göstermesi ve yapılacak harcamalarda fayda/maliyet dengesini gözetmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Şirket tarafından bundan sonraki süreçte bulguda belirtilen hususlara riayet edilerek işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Şirketin mali durumunun kötü olmasına rağmen sponsorluk anlaşması ile İlin spor kulüplerine kaynak aktarımı yapılmasının basiretli tüccar gibi davranma ilkesine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.