|
ÖZET: Doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen alımlarda mevzuata aykırı durumlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2. maddesi, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak sahip olduğu şirketlerin bu kanun kapsamına girdiğini belirtmektedir. Bu nedenle, bu şirketlerin mal ve hizmet alımları ile yapım işleri, söz konusu kanunun belirlediği usul ve esaslara tabi olmalıdır. Kanun’un 5. maddesinde, açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usullerinin temel usuller olduğu ifade edilmekte, ayrıca belirli şartlar altında pazarlık ve doğrudan temin yöntemlerinin kullanılabileceği belirtilmektedir.
Yapılan denetimlerde, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımların Elektronik Kamu Alımları Platformu’na (EKAP) kaydedilmediği tespit edilmiştir. 11.07.2023 tarihli tebliğde, alım sonuçlarının en geç takip eden ayın onuncu gününe kadar Kuruma bildirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, doğrudan temin alımlarında, alım yapılacak kişi veya firmanın yasaklı olup olmadığının kontrol edilmediği de belirlenmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine aykırıdır ve yasaklılık teyidinin yapılması zorunludur. Sonuç olarak, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımların, mevzuatın öngördüğü usul ve esaslara uygun olarak EKAP’a kaydedilmesi ve yasaklılık teyitlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu hususların dikkate alınması, kamu kaynaklarının etkin ve doğru bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Doğrudan Temin Usulü ile Yapılan Alımlarda Mevzuata Uygun Olmayan Hususların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesi uyarınca; belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları şirketlerin bu kanun kapsamında olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda Şirketlerin gerçekleştirecekleri mal veya hizmet alımları ile yapım işi ihaleleri, bu Kanun’da yer alan usul ve esaslara tabidir. Anılan Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, yapılacak ihalelerde açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usullerinin temel usuller olduğu açıkça hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte ihtiyaçların, Kanun’un 21’inci maddesinde öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde pazarlık usulüyle veya 22’nci maddesinde sayılan durumların olması halinde ise doğrudan temin yöntemi ile karşılanmasına imkân tanınmıştır. Bahse konu olan maddelerde kullanımları belirli şartlara bağlanan bu istisnai yöntemlerin, sadece mevzuatın öngördüğü kapsam ve sınırlar dâhilinde uygulanması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde tespit edilen ve Şirket tarafından da iştirak edilen hususlara alt başlıklar halinde aşağıda yer verilmiştir.
a)Kamu İhale Kanunu’na Göre Doğrudan Temin Suretiyle Yapılan Alımların Elektronik Kamu Alımları Platformuna (EKAP) Kaydedilmemesi
Doğrudan temin yöntemi ile yapılan satın alma işlemlerinin Elektronik Kamu Alımları Platformuna kaydedilmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’da ihale ve diğer satın alma süreçlerinin yürütülmesi için Kamu İhale Kurumu tarafından oluşturulan EKAP’a ilişkin hükümler düzenlenmiştir.Aynı Kanun’un “Elektronik Kamu Alımları Platformu” başlıklı Ek 1’inci maddesinde de EKAP’ın kurulması ve işletilmesi ile ihale sürecinde elektronik araçların kullanımına ilişkin esas ve usullerin Kurum tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda değinilen görev ve yetkilere istinaden 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasında, alımın sonucuna ilişkin bilgilerin, en geç alımın yapıldığı ayı takip eden ayın onuncu gününe kadar Kuruma bildirilmesinin zorunlu olduğu, ayrıca Tebliğ’in “Doğrudan temin kaydının yapılması” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında da, alımların idareler tarafından EKAP’a kaydedilerek doğrudan temin kayıt numarası oluşturulacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından doğrudan temin yöntemi ile yapılan satın alma işlemlerinin Elektronik Kamu Alımları Platformuna (EKAP) kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, doğrudan temin yöntemi ile yapılan alımların Tebliğ’de belirtilen usul ve esaslar dâhilinde EKAP’a kaydedilmesi önem arz etmektedir.
b)Doğrudan Temin Kapsamında Yapılan Alımlarda Yasaklılık Teyidinin Yapılmaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılan alımlarda kişi ya da firmanın ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyidinin yapılmadığı görülmüştür.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; “Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kurumun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir ve bu kişinin listede bulunduğunun anlaşılması durumunda, söz konusu kişiden alım yapılmaz. Aynı maddenin diğer bentleri kapsamında yapılan alımlarda ise alım yapılacak gerçek veya tüzel kişiye ilişkin yasaklılık teyidi yapılmaz.” hükmü yer almaktadır.
Bu kapsamda yapılan incelemede, Belvan Ulaşım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından parasal limit dahilinde gerçekleştirilen alımlarda Kamu İhale Kurumunun internet sayfasından yasaklılık teyitlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Şirket tarafından parasal limitler dahilinde yapılan doğrudan temin alımlarında mevzuat hükümleri gereğince kişi ya da firmanın ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit ettirilmesi gerekmektedir.