|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, BELKA’nın bekâr çalışanlara yaptığı aile yardımı ödemelerinin prime esas kazancın hesaplanmasında dikkate alınmadığını ortaya koymuştur. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80. maddesi, aile zamlarının prime esas kazanca dahil edilmeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin ilgili düzenlemeleri, aile zammının yalnızca evli çalışanlar için geçerli olduğunu vurgulamaktadır. Bekâr çalışanların bu yardımlardan faydalanması durumunda, ödemelerin prime esas kazanç hesaplamalarına dahil edilmemesi gerektiği tespit edilmiştir.
BELKA, yıl içinde bekâr çalışanlara toplamda 8.137.088,25 TL tutarında aile yardımı ödemesi yapmış, ancak bu tutar prime esas kazanç hesaplamalarında göz önünde bulundurulmamıştır. Bu durum, işçi ve işveren payları üzerinden yaklaşık 3 milyon lira prim kaybına yol açmıştır. Ayrıca, bu uygulama, şirketin mali tablolarında sosyal güvenlik yükümlülüklerinin eksik gösterilmesine neden olmuştur. BELKA’nın yanıtında, prime esas kazancın tespitinde çalışanların durumlarının ve yapılan ödemelerin mevzuata uygun olarak değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu doğrultuda, mali tablolarda doğru tutarların yansıtılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bekâr Çalışanlar İçin Ödenen Aile Yardımının Prime Esas Kazancın Tespitinde Dikkate Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
BELKA tarafından toplu iş sözleşmesinde yer alan düzenlemelere göre işçilerden bekâr olanlara yapılan aile yardımı ödemelerinin prime esas kazancın tespitinde dikkate alınmadığı tespit edilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, tutarları Kurum tarafından yıllar itibarıyla belirlenecek aile zamlarının prime esas kazanca dâhil edilmeyeceği düzenlenmiştir.
İlgili belirlemenin yapıldığı Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 97’nci maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendinde yer alan düzenlemeyle çalışanın eşinin zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması ve kurumdan gelir veyahut aylık almaması durumunda aile zammı ödemesinin aylık asgari ücretin % 10’u oranındaki tutarının prime esas kazanca dâhil edilmeyeceği ifade edilmiştir. Bir başka deyişle, kişinin evli olması ve eşinin belirtilen şartları taşıması durumunda ödenen aile zammının yukarıda belirtilen kadar tutarı sosyal güvenlik prim hesabında dikkate alınmayacaktır.
Yapılan incelemede BELKA tarafından bekâr çalışanlara ödenen aile zammının prime esas kazanç hesabında dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. Ödenen aile zammının prime esas kazancın tespitinde dikkate alınmaması için öncelikle kişinin evli olması ve eşinin de mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir. Bekâr kişilere ödenen aile zammı, söz konusu kişiler diğer şartlar bir tarafa “evli olma” şartını dahi yerine getirmedikleri için, prime esas kazancın tespitinde dikkate alınması gereken bir ödemedir.
BELKA tarafından yıl içinde bekâr çalışanlara 8.137.088,25 TL tutarında aile zammı ödemesi yapılmış, ancak bu tutar söz konusu kişilerin prime esas kazançlarının tespitinde dikkate alınmamıştır. Belirtilen tutarın prime esas kazancın tespitinde dikkate alınmamasıyla işçi ve işveren payları toplamı üstünden bakıldığında yaklaşık 3 milyon lira tutarında prim kaybına sebep olunmuştur. Diğer taraftan bu şekildeki uygulama Şirket mali tablolarında sosyal güvenlikle ilgili yükümlülüklerin bahsedilen tutar kadar eksik gösterilmesine yol açmıştır.
Buna göre; Şirket tarafından verilen cevapta da kabul ve iştirak edildiği şekilde, prime esas kazancın tespiti açısından kişilerin durumları ve onlara yapılan ödemeler mevzuata uygun olarak değerlendirilmeli ve buna bağlı olarak ortaya çıkan yükümlülükler mali tablolarda doğru tutarlar üstünden gösterilmelidir.