|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin maddi duran varlıklarının amortisman işlemlerinde ciddi hatalar tespit etmiştir. Bazı varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı ve belediyenin varlık hesaplarında kaydı bulunmayan taşınmazlar, örneğin hastaneler ve ana okulları için de amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın hatalı bilgiler içermesine yol açmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bir yıldan fazla kullanılabilen maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esas ve usuller doğrultusunda, hangi varlıkların amortismana tabi olacağı ve uygulanacak yöntemler de açıklanmıştır. Ancak yapılan incelemeler, bazı duran varlıklar için belirlenen kuralların ihlal edildiğini ortaya koymuştur. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili gerekli düzeltici adımların atılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların envanterinin güncellenmesi ve amortisman uygulamalarının mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Amortisman İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı ve Belediyenin varlık hesaplarında kaydı bulunmayan taşınmazlar için de amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin 187’nci maddesinin (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı; bu Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süreleri, yöntemleri ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiş; “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci bölümünün 491’inci maddesinde ise Duran Varlıklar Amortisman Defteri, mahalli idareler tarafından tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi için kullanılan 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süreleri, yöntemleri ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve tükenme payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup Tebliğ’in 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Tebliğ eklerinde (Ek-2) yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemeler neticesinde, bazı duran varlıklar için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı ve Belediyenin varlık hesaplarında kaydı bulunmayan “Hastaneler” ve “Ana Okulları” gibi taşınmazlar için de amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı bilgi içermesine sebep olmuştur.
Hatalı amortisman uygulamalarına aşağıdaki tabloda ayrıntılarıyla yer verilmiştir:
Tablo 8: Hatalı Amortismanlar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.01.20.01. | Meydanlar | 8.726.615,00 | 16.920.215,00 | -8.193.600,00 |
| 251.01.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 108.973.035,91 | 43.987.181.072,84 | -43.878.208.036,93 |
| 251.01.20.05. | Otoparklar | 1.451.551,00 | 591.166.118,52 | -589.714.567,52 |
| 251.01.20.06. | Pazar Yeri | 42.249.208,86 | 5.666.997.052,46 | -5.624.747.843,60 |
| 252.01.02.01 | Ana Okulları | 70.200,00 | -70.200,00 | |
| 252.01.03.04 | Hastaneler | 57.883,15 | -57.883,15 | |
| TOPLAM | TOPLAM | 161.400.410,77 | 50.262.392.541,97 | -50.100.992.131,20 |
Kamu İdaresinin cevabında, bulgu konuyla ilgili gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; duran varlıklara ilişkin olarak ilgili mevzuatları doğrultusunda envanter çalışmalarının yapılması ve amortismana tabi olan varlıklar için amortisman tebliğlerine uygun olarak amortisman ayrılması gerekmektedir.