|
ÖZET: Belediyenin haczedilemeyen gelirlerinin ayrı banka hesaplarında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İncelemeler sonucunda, belediyenin vergi, resim ve harç gelirlerinin tahsil edildiği banka hesabında, haczi mümkün olan diğer gelirlerin de bulunduğu belirlenmiştir. Bu durum, haczedilemeyen gelirlerin ayrı hesaplarda izlenmediğini göstermektedir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu, haczedilemeyecek gelirlerin tanımını yaparak, bu gelirlerin korunmasını amaçlamaktadır.
Yapılan denetimlerde, haczedilemeyen gelirlerin ve haczedilebilir gelirlerin aynı hesapta bulunması, bu paraların kaynağını ayırt etmeyi zorlaştırmaktadır. Yargıtay’ın kararları, bu tür hesapların “havuz hesabı” olarak adlandırıldığını ve haczi kabil olan ve olmayan gelirlerin karıştırılmasının, haczedilemezlik hakkının kaybedilmesi anlamına geleceğini vurgulamaktadır. Bu durum, kamu hizmeti sunan belediyelerin haklarının güvence altına alınmasını hedefleyen mevzuatla çelişmektedir. Sonuç olarak, belediyelerin haczedilemeyen gelirlerini koruyabilmeleri için, bu gelirlerin ayrı bir banka hesabında izlenmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, bu bulgular ışığında gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Bu sayede, haczedilemez gelirlerin güvenliği sağlanacak ve belediyelerin mali yönetimi daha şeffaf hale gelecektir. |
BULGU: Belediyenin Haczedilemeyen Gelirlerinin Ayrı Banka Hesaplarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin haczedilemeyen gelirlerini teşkil eden vergi, resim ve harçların tahsil edildiği banka hesabında haczi kabil diğer para, alacak ve gelirlerin de bulunduğu, dolayısıyla haczedilemeyen gelirlerin ayrı banka hesaplarında izlenmediği görülmüştür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Haczi caiz olmayan mallar ve haklar” başlıklı 82’nci maddesinde, özel yasalarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczedilemeyeceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez denilmek suretiyle belediyenin haczi mümkün olmayan gelirleri sayılmıştır.
Ayrıca 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinde belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda verilmesi öngörülen payların vergi hükmünde olduğu düzenlenmiştir. Dolayısıyla genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılan paylar da 5779 sayılı Kanun ile vergi hükmünde kabul edildiğinden haczedilmesi mümkün değildir.
Yapılan incelemede vergi, resim ve harç gelirlerinin tahsil edildiği banka hesabında haczi kabil diğer para, alacak ve gelirlerin de bulunduğu tespit edilmiştir. Belediyenin haczedilemeyen gelirlerinin ayrı hesapta tutulmaması ve haczedilebilir gelirlerle aynı banka hesabında birleştirmesi, bu hesaptaki paraların haczedilemeyen vergi, resim ve harç gelirlerinden mi yoksa haczedilebilir gelirlerden mi oluştuğunun belirlenmesini imkânsız hâle getirmektedir.
Belediyelerin bu nitelikteki hesapları yargı mercileri tarafından “havuz hesabı” olarak nitelendirilmektedir. Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 20.03.2012 tarih ve E.2011/22082 K.2012/8629 sayılı kararında da; “…borçlu belediyece haczi kabil
olmayan paralar ile haczi mümkün olan paraların aynı hesapta toplanması ve birbirine karıştırılması, haczedilemezlik hakkından feragat olarak kabul edilmelidir.” denilmektedir.
Mevzuatta yer alan haczedilemezlik kuralı, kamu hizmeti gören ve kamu tüzel kişiliğini haiz belediyeler için teminat altına alınmış bir hak oluşturmayı amaçlamıştır.
Kamu idaresi, bulguda tespit edilen hususlara dikkat edileceğini belirtmiştir.
Açıklanan nedenlerle söz konusu hakkın tesis edilebilmesi için niteliğine göre hesapların ayrıştırılarak haczedilemez nitelikte olan vergi, resim ve harç gelirlerinin ayrı bir banka hesabında izlenmesi gerekmektedir.