|
ÖZET: Yapı kullanma izin belgelerinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Rapor, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, yapı ruhsatı alınmadan yapı kullanma izni verilemeyeceğini belirtmektedir. İlgili kanun ve yönetmeliklere göre, yapı tamamlandığında mal sahibinin ilgili idareye başvurarak izin alması zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde, 2024 yılında düzenlenen 516 yapı kullanma izin belgesinin çoğunun eksik imzalarla verildiği tespit edilmiştir.
Belgelere ilişkin yapılan analizde, 477’sinde toplam 3, 38’inde 2 ve 1’inde tek imza bulunduğu görülmüştür. Özellikle, bina mahallini tetkik eden teknik görevlilerin imzasının yer almadığı belgeler dikkat çekmektedir. Ayrıca, İmar ve Şehircilik Müdürü’nün yalnızca 2 belgede imzası bulunması, mevzuatın ihlal edildiğini göstermektedir. İlgili yönetmeliklere göre, yapı kullanma izin belgesinin düzenlenebilmesi için öncelikle bina mahallinin incelenmesi ve gerekli tüm imzaların alınması gerekmektedir. Sonuç olarak, yapı kullanma izin belgelerinin düzenlenmesinde mevzuata uygunluk sağlanmalı ve eksik imza ile düzenlenen belgeler için sorumlu görevliler hakkında gerekli işlemler yapılmalıdır. Bu durum, yapı güvenliğini ve kamu sağlığını korumak adına büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapı Kullanma İzin Belgelerinin Mevzuata Uygun Olarak Düzenlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapı kullanma izin belgelerinin (iskan belgelerinin) eksik imza ile düzenlendiği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 21’inci maddesinde bu Kanun’un kapsamına giren bütün yapılar için 26’nci maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesinin alınmasının mecburi olduğu belirtilmiş, “Yapı kullanma izni” başlıklı 30’uncu maddesinde yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediyeden izin alınmasının mecburi olduğu, mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespit edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Yine aynı maddede verilen iznin yapı sahibinin kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden kurtarmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin;
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Yapı kullanma izin belgesi: Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak tamamlandığını gösteren, yapının kullanımına izin veren, Ek-9’da yer alan forma uygun olarak düzenlenen, onaylı belgeyi,” ifade eder,
“Yapı kullanma izni” başlıklı 64’üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“Yapı tamamlandığında tamamının veya kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığında bu kısımlarının kullanılabilmesi için, mal sahibinin müracaatı üzerine yapı ruhsatını veren ilgili idareden izin alınması zorunludur. Bu iznin alınması için ilgili idareye yapılan başvuru dilekçesi ekinde, fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşlarının yapının ruhsat eki projelerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını, mevzuata uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığını belirten raporları, yetki belgesini haiz mimar, mühendis veya kuruluşlarca tanzim edilen enerji kimlik belgesi ile yapıya ilişkin fotoğrafları yer alır.”
Üçüncü fıkrasında;
“Mal sahibinin yapı kullanma izni müracaatı üzerine ruhsat vermeye yetkili idare, ayrıca bir başvuru aramaksızın yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını belirler.”
denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, yapı tamamlandığında mal sahibinin müracaatı üzerine ruhsat vermeye yetkili idare yapının ruhsat ve eklerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını tespit ederek, yapının mevzuata uygun bulunması durumunda 30 gün içinde yapı kullanma izin belgesi verecektir. Yönetmeliğin eki Ek-9’da yer alan “Yapı Kullanma İzin Belgesi Formu”nun en sonunda ise bina mahallini tetkik eden görevliler” için 3, belgeyi tetkik eden 1 ve belgeyi onaylayan 1 olmak üzere toplam 5 imza alanı bulunmaktadır.
Yapılan incelemede; 2024 yılında İdare tarafından 516 yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, bunlardan;
– 477’sinde toplam 3 imza bulunduğu (317’sini üç farklı kişinin imzaladığı, 157’sini aynı kişinin iki farklı sıfatla imzaladığı, 2’sini aynı kişinin üç farklı sıfatla imzaladığı)
– 38’inde toplam 2 imza bulunduğu (26’sını iki farklı kişinin imzaladığı, 12’sini aynı kişinin iki farklı sıfatla imzaladığı),
– 1’inde tek imza (sadece belgeyi onaylayan sıfatıyla imzalandığı)
tespit edilmiştir.
Yapı kullanma izin belgelerini vermeye yetkili birimin müdürü olan ve belgeyi onaylamaya yetkili İmar ve Şehircilik Müdürünün ise sadece 2 belgede imzası bulunmaktadır.
Eksik imzalı yapı kullanma izin belgeleri arasında, bina mahallini tetkik eden teknik görevliler kısmının boş olduğu belgelerde mevcut olup diğer bir ifadeyle bina mahalli incelenmeden yapı kullanma izin belgesi düzenlenmiştir. Sadece Başkan Yardımcısının onaylayan olarak imzalayıp verdiği yapı kullanma izin belgeleri de bulunmaktadır.
Öncelikli olarak teknik görevliler bina mahallini tetkik etmeli sonrasında yetkili kişiler belgeyi tetkik ederek onaylamalıdır. İmar Kanunu ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde de belirtildiği üzere İdarece, yapının ruhsat ve eklerine (projesine), fen ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Yapının projesine uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığı tespit edilmeden yapı kullanma izin belgesi düzenlenemez.
Kamu İdaresi cevabında, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesinde 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 30’uncu maddesi ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 64’üncü maddesi uyarınca işlem yapıldığı, bundan sonraki yapı kullanma izin belgelerinde 3 farklı kişi olarak Denetim Raporundaki tavsiyeye riayet edileceği belirtilmiş ise de bulgu tam da daha önce verilen yapı kullanma izin belgelerinin bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak düzenlendiği için yazılmıştır.
Sonuç olarak, yapı kullanma izin belgelerinin bina mahallinin proje ve eklerine uygun olup olmadığı tespit edilerek ve öngörülen tüm alanları ilgililerince imzalanarak düzenlenmesi gerekmekte olup, mevzuata aykırı olarak yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesinde ihmal ve kusurlu olan görevliler hakkında gerekli işlemler başlatılmalıdır.