|
ÖZET: Belediyenin iktisadi faaliyetleri dışında gerçekleştirdiği hizmetler için yapılan giderlere ilişkin katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Bu durum, 190 Devreden KDV Hesabı’nın gerçek durumu yansıtmadığına işaret etmektedir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin yalnızca ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki faaliyetlerinin KDV’ye tabi olduğunu belirtmektedir. Kamu kurumlarının, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi olmadığı vurgulanmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, belediyelerin yalnızca satışa konu olan mal veya hizmet alımları için ödenen KDV’nin indirim konusu yapılabileceğini ifade etmektedir. Satışa konu olmayan alımlar için ödenen KDV’nin ise ilgili gider veya varlık hesabının maliyetine eklenmesi gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, belediyenin ticari faaliyet niteliği taşımayan alımlara ilişkin KDV’nin indirim konusu yapıldığı ve bu durumun bilanço üzerindeki etkileri gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, belediyenin iktisadi faaliyetleri dışındaki giderlere ait KDV’nin indirim konusu yapılması, 190 Devreden KDV Hesabı’nın hatalı bir şekilde fazla görünmesine yol açmıştır. Kamu İdaresi, bu hatalı uygulamanın sona erdirileceğini ve bundan sonra iktisadi faaliyet konusu olmayan giderlere ait KDV’nin indirim konusu yapılmayacağını bildirmiştir. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin iktisadi faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler kapsamında yapmış olduğu giderlere ilişkin katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapıldığı, bu nedenle bilançoda 190 Devreden KDV Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun (1/3-g) maddesinde, belediyelerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “Mükellefiyet” başlıklı bölümün verginin konusuna ilişkin “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı (I/B-2) kısmında ise 3065 sayılı Kanun’un (1/3-g) maddesinde sayılan idarelerin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi olmadığı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191 İndirilecek KDV Hesabının niteliğini düzenleyen 153’üncü maddesinde; mahalli idareler tarafından bir bedel karşılığı satmak üzere üretilen mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın alınan mal veya hizmete ilişkin olarak ödenmiş olan KDV’nin indirim konusu yapılabileceği; satışa konu olmayan, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınan mal veya hizmet için ödenen KDV’nin ise indirim konusu yapılamayacağı, bu tutarların ilgili gider veya varlık hesabının maliyet bedeline ilave edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik’in 151’inci maddesinde; bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden KDV’nin 190 Devreden KDV Hesabında izleneceği ve KDV’nin indirilinceye kadar bu hesapta bekletileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince; belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun faaliyetlerinin verginin konusuna dâhil edilmemesi, ancak ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet niteliğindeki iş ve işlemlerinin verginin konusuna dâhil edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla Belediyenin satışa konu olmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için ödediği KDV’nin indirim konusu yapılmaması, indirim konusu yapılmayacak bu tutarların 630 Giderler Hesabına ya da ilgili varlık veya stoklar hesabının maliyetine eklenerek kayıt altına alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde; Belediye tarafından gerçekleştirilen ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet niteliğinde olmayan tüm alımlara ilişkin KDV’nin, detayı aşağıdaki tablodan görüleceği üzere, indirim konusu yapılarak 191 İndirilecek KDV Hesabında muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Söz konusu durum, Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabının olması gerekenden daha düşük görünmesine veya söz konusu KDV aktifleştirilecek bir unsura ilişkin ise ilgili hesabın Bilançoda eksik görünmesine sebebiyet vermektedir. Önceki yıllardan süregelen bu hatalı uygulama sonucunda 190 Devreden KDV Hesabının borç bakiyesi dönem sonu itibarıyla 24.502.606,18 TL tutara ulaşmıştır.
Tablo 10: İndirim Konusu Yapılmaması Gereken KDV Tutarlarına İlişkin Yevmiye Örnekleri
| Sıra No |
Yevmiye No |
Açıklama | İndirim Konusu Yapılan KDV Tutarı (TL) |
| İlçemiz Mahallelerinde İhtiyaç Olan Malzemelerin Alınması İŞi |
46.195,00 | ||
| Belediyemiz Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Alınan Kırtasiye Malzemesi Alım İşi | 2.562,93 | ||
| Belediyemiz Personellerine Dağıtmak Üzere Alınan Mevye ve Sebze Ücreti Ödemesi | 500,00 | ||
| Güdül Merkez Sınırları Dahilinde Malzemeli Kilit Parke Taşı İle Kaldırım ve Bordür Yapılması İşi | 834.000,00 | ||
| Belediyemize Alınan A4 Kağıtı ve Poşet Dosya Ödemesi | 1.962,18 | ||
| İlçemiz Güneyce Mahallesine Yapımına Başlanan Süt Toplama Yerine Alınan Malzemeler Ücreti Ödemesi | 103.755,50 | ||
| İlçemizde Bulunan Öğrencilerin Beypazarına Okula Servis Ücreti Ödemesi | 3.420,00 | ||
| İlçemiz Mücavir Alanları İçerisinde Bulunan Kilit Taşı Yerlerinin Bozulması ve Yıpranmasından Dolayı Tekrar Yapılması İçin Alınan Kilit Taşı Ücreti Ödemesi | 121.675,00 |
| Belediyemiz Hizmet Araçlarına Alınan Akaryakıt Ücreti Ödemesi | 23.528,52 | ||
| Belediyemize Alınan Posta Pulu Ücreti Ödemesi | 4.366,67 | ||
| 1086 | İç Kontrol Eylem Planı Raporlama ve Hizmet Eğitim Bedeli Ödemesi | 400,00 | |
| 1224 | İlçemiz Avşar Mahallesinde Bulunan 110 Ada 36 Parsel Tescilli Caminin Rölöve, Restorasyon ve Restitüsyon Projelerinin Hazırlanması İşi | 60.000,00 |
Yukarıda belirtilen hatalı uygulama sonucunda, KDV’nin indirim konusu yapılabileceği iktisadi faaliyet alanı oldukça dar olan Belediyede, ay sonlarında hesaplanan KDV tutarının devreden KDV ile indirilecek KDV toplamından fazla olmasının imkânı kalmamakta ve böylece bazı ay sonlarında vergi dairesine ödenmesi gerekebilecek tahsil edilmiş KDV tutarları da vergi dairesine ödenmemektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bundan böyle iktisadi faaliyet konusu olmayan giderlere ait KDV’nin indirim konusu yapılmayacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; Belediyenin iktisadi faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler kapsamında yapmış olduğu giderlere ilişkin KDV’yi indirim konusu yapması, 2024 yılı bilançosunda 190 Devreden KDV Hesabının yapılan hata tutarı kadar fazla görünmesine yol açmıştır.