ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz kayıtlarının Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanmadığını ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44. maddesi gereğince, kamu idarelerinin taşınmaz kayıtları için belirlenen usul ve esasların yönetmelik ile düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan yönetmelik, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin nasıl yürütüleceğini detaylandırmaktadır.

Yönetmelik kapsamında, taşınmazların kaydının, belirli formlar üzerinden tutulması ve bu formların mali hizmetler birimine iletilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak Güdül Belediyesi’nin taşınmaz kayıtları üzerinde yapılan incelemeler, icmal cetvellerinin henüz hazırlanmadığını ve taşınmazların yönetmelikte belirtilen formlar üzerinden takip edilmediğini göstermektedir. Bu durum, taşınmazların gerçek değerleri ile mali tablolara yansıyan değerleri arasında uyumsuzluk yaratma riski taşımaktadır.

Kamu İdaresi, taşınmaz icmal cetveli ve formlarının hazırlanmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü bildirmiştir. Sonuç olarak, idarenin mülkiyetindeki taşınmazların kayıtlarının, ilgili yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde düzenlenmesi büyük önem arz etmektedir.

BULGU: Taşınmaz İcmal Cetvel ve Formlarının Hazırlanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Taşınmaz kayıtlarının Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yapılmadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44’üncü maddesinde; kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği belirtilmiştir.

2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır. Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olduğu ve kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre, taşınmazların; söz konusu Yönetmelik eklerinde gösterilen Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formunda, Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formunda, Orta Malları Formunda, Genel Hizmet Alanları Formunda, Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazılarak kaydının tutulması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Aynı maddede ayrıca, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerce hazırlanan bu formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilmesi; mali hizmetler birimince bu formların konsolide edilerek Yönetmelik ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvelleri oluşturulması; icmal cetvellerinde, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılması ve bu taşınmazlara ilişkin adet, yüz ölçüm ve değer toplamlarının belirtilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Güdül Belediyesi taşınmaz kayıtları üzerinde yapılan incelemeler ve yetkililerden alınan bilgilere göre; İdareye ait taşınmaz varlıklar için henüz mevzuat hükümlerine uygun icmal cetvellerinin hazırlanmadığı ve taşınmazların Yönetmelik’te sayılan formlar üzerinden takip edilmediği anlaşılmıştır. Yönetmelik’e göre taşınmaz formları, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ilgili birim tarafından, icmal cetvelleri ise mali hizmetler birimi tarafından hazırlanmaktadır. Mali hizmetler birimi aynı zamanda mali tabloların da hazırlandığı ve kontrol edildiği birimdir. Bu nedenle taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanmış olması, taşınmazların gerçek değeri ile mali tablolara yansıyan değeri arasında oluşabilecek uyumsuzlukların da fark edilip düzeltilmesini sağlayacak kontrol mekanizması kurulmasına yardımcı olacaktır. Dolayısıyla Belediye tarafından icmal cetvellerinin çıkarılmaması, Yönetmelik hükümlerine aykırı bir uygulama olduğu gibi aynı zamanda taşınmaz varlıkların gerçekte olan değerleri ile mali tablolara yansıyan değerleri arasında uyumsuzluğa sebep olan bir kontrol zafiyetine yol açabilecek bir eksikliktir.

Kamu İdaresi tarafından taşınmaz icmal cetveli ve formlarının hazırlanmasına yönelik ön çalışmaların tamamlandığı ve taşınmaz kayıtlarının ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesine ilişkin çalışmaların sürdürüldüğü bildirilmiştir.

Sonuç olarak; İdarenin mülkiyetindeki taşınmazların kayıtlarının anılan Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde yapılması gerekmektedir.