|
ÖZET: Sabit ve mobil haberleşme altyapısı ile ilgili geçiş hakkı bedellerinin takip ve tahsilatında önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun ilgili maddeleri, geçiş hakkı ve bu hakkın kapsamını belirlemekte, işletmecilerin anlaşma serbestisi çerçevesinde hareket edebileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 27.12.2012 tarihli yönetmelik, geçiş hakkı ücretlerinin tahsilatına dair usul ve esasları düzenlemektedir.
Yönetmelik gereğince, geçiş hakkı bedellerinin belirlenmesi ve tahsilatı, taşınmaz sahiplerinin yetkisi dâhilindedir. Ancak yapılan incelemeler, belediyenin geçiş hakkı bedeline ilişkin bir tarifeyi belirlemediğini ve bu gelire dair herhangi bir tahakkuk veya tahsilat işlemi gerçekleştirmediğini ortaya koymuştur. Fen İşleri Müdürlüğü tarafından gerekli havale işlemlerinin yapıldığı bildirilse de, geçiş hakkı bedelinin tahsil edilmemesi, belediyenin bu gelirden mahrum kalmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin geçiş hakkı bedelleriyle ilgili gerekli işlemleri bir an önce tamamlaması ve tahsilat süreçlerini başlatması önem arz etmektedir. Bu durum, hem kamu kaynaklarının etkin kullanımı hem de belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir gereklilik oluşturmaktadır. |
BULGU: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı ve Şebekelerinden Alınması Gereken Geçiş Hakkı Bedelinin Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsilinde eksiklikler bulunduğu görülmüştür.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (s), (ş) ve (z) fıkralarında; “Geçiş Hakkı”, “Geçiş Hakkı Sağlayıcısı” ve “İşletmeci” tanımlamaları yapılmıştır.
Aynı Kanun’un 22’inci maddesinin birinci fıkrasında “Geçiş hakkının kapsamı” belirlenmiş, 25’inci maddesinde de işletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısının anlaşma serbestisi çerçevesinde geçiş hakkına ilişkin anlaşmalar yapabileceği düzenlenmiştir.
Geçiş hakkı ve bu hakka uygulanacak ücret tarifesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 27.12.2012 tarih 28510 sayılı Resmi Gazete’de “Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik’te işletmeci ve geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları, belirlenen ilkeler doğrultusunda serbestçe yapabileceği, anlaşma yapmaya ve geçiş hakkına ait ücretlerin tahsiline ise geçiş hakkına konu olan taşınmazın sahibi veya taşınmaz üzerinde hak sahibi olanların yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “Geçiş Hakkı Ücrtetleri” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin Yönetmelik’e ekli Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Yurt içi Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, belediyeler tarafından tarifede tavan olarak belirtilen miktarlara da riayet edilmek suretiyle geçiş hakkı talep eden telekomünikasyon firmalarından tahsil edilmek üzere geçiş hakkı ücreti belirlenmesi ve bu ücretlerin geçiş hakkını kullanan işletmecilerden tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede Belediye tarafından geçiş hakkı bedeline yönelik tarifenin belirlenmediği, söz konusu gelire ilişkin herhangi bir tahakkuk ve tahsilat işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından geçiş hakkı bedellerine ilişkin olarak gerekli havale işleminin Fen İşleri Müdürlüğüne yapıldığı ve ilgili birimce çalışmaların sürdürüldüğü bildirilmiştir.
Sonuç olarak; Belediye tarafından geçiş hakkı bedeli olarak herhangi bir tahakkuk ve tahsilatın yapılmaması bu gelirden mahrum kalınmasına yol açtığından İdarece buna yönelik gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.